Klein VerslagWillem Pekelder

Bij koning Filip in België was ook nergens een kerststal te bekennen

Het zijn altijd dezelfde speeches waarover je leest na Kerst: die van Willem-Alexander, Elizabeth en de paus. Maar over de koning der Belgen nooit één letter. Daarom ging ik er eens goed voor zitten om te horen wat onze zuiderbuur te melden had.

Eerst zagen we een mededeling: toespraak koning Filip zo dadelijk. Foutje van de VRT? Of protocol? Uiteindelijk verscheen de vorst in beeld, met op de achtergrond een verlichte kerstboom en naast hem een tafeltje. Daar stond een glas op – ik mag aannemen van kristal –, gevuld met water. En er lag een schrijfblok met pen.

Decorum of snelheid? 

Een poging tot decorum? Of een suggestie van snelheid: deze speech is vers van de pers. Zo vers zelfs dat de koning hem tijdens het uitspreken nog met koninklijke vulpen kan corrigeren? “Dames en heren”, begon Filip. “We leven in een scharnierperiode. Ons sociaal-economisch model en onze benadering van het milieu worden in vraag gesteld (...). Grotendeels weten we wat de oplossingen zijn (...). Alles is een kwestie van attitude.”

Alsof je door engelenhaar naar het tv-scherm staarde, zo wazig. Diep in je onderbewustzijn vermoedde je waarop de vorst doelde – het klimaat waarschijnlijk –, maar zeker was dat niet. Ik dwaalde al snel af en hoorde in de verte flarden als ‘de stille kracht die schuilt in het discrete maar doeltreffende handelen’ en ‘het is van wezenlijk belang dat zo snel mogelijk een volwaardige federale regering wordt gevormd.’

Troonrede, geen Kersttoespraak

Gaat dat altijd zo in België, zo politiek-formeel en zonder enige verwijzing naar het kerstverhaal?

Ja, dat gaat altijd zo, kan ik u verzekeren. Ik zocht op internet een kerstspeech op uit 1992 van de zeer katholieke koning Boudewijn, en ook hij refereerde nergens aan de kerststal. Wel toonde hij zich betrokken bij voormalig Joegoslavië, de zwakheid van Europa, armoede en uitsluiting. Meer een Troon- dan een Kerstrede.

Zijn opvolger koning Albert spande tijdens Kerst 2011 de kroon met zinnen als: “Vooreerst zullen de afgesproken institutionele hervormingen een juiste uitdrukking moeten krijgen in wetteksten, die aan de gefedereerde entiteiten meer bevoegdheden, een grotere fiscale autonomie en een toegenomen responsabilisering zullen toekennen.”

Zevenklapper versus voetzoeker

Tja, dan ónze koning. Bij hem evenmin een verwijzing naar de geboorte van Jezus – wat spijtig is, en een breuk met de traditie van zijn moeder en grootmoeder –, maar wel een zeer persoonlijk woord. “Het helpt als iemand je aankijkt en tegen je zegt: het is goed. Met een luisterend oor, een uitgestoken hand of een arm om de schouder geven we elkaar het mooiste geschenk (...). Niet alleen deze Kerst, maar ook daarna.”

Het is het karakterverschil tussen de Nederlander en de Belg. Om in Oudejaarstermen te spreken: de eerste is een zevenklapper, de tweede een voetzoeker. Of hij nu vorst is of niet.

Het was mooi gesproken door Willem-Alexander, en ik denk dat veel mensen zich getroosthebben gevoeld. Daar heb je per slot van rekening ook een koning voor: een vader die ons nabij is. Tijdens Kerst dwalen mijn gedachten, eerlijk gezegd, zelden af naar gefedereerde entiteiten. En, om u een geheimpje te verklappen, ook daarna stukken minder dan wellicht zou moeten.

Wim Pekelder vervangt deze week Wim Boevink.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden