null Beeld Brechtje Rood
Beeld Brechtje Rood

Relatie-DNAEindverhaal

Als ouder kun je het nooit helemaal goed doen: een terugblik op twee jaar relatie-DNA

Twee jaar lang vertelden lezers in de rubriek Relatie-DNA over de invloed van ouders op hun liefdesleven. De jongste geïnterviewde was 28, de oudste 80. Nu de laatste aflevering in Tijdgeest staat, blikt redacteur Rick Pullens terug.

Rick Pullens

Op een ochtend in maart sprak ik Olaf (76) in een bovenwoning, ergens in Noord-Holland. Vanuit een leunstoel luisterde ik naar zijn verhaal. Over het gebrek aan voorlichting door zijn ouders, het boek over seks dat hij als jochie in een kast had gevonden en hoe dat boek zijn leven had bepaald. “Er stond in dat je met je handen boven de dekens moest slapen. Anders kreeg je een ziekte waaraan je dood zou gaan. Vanaf mijn eerste natte dromen wist ik zeker: die ziekte heb ik.”

Seksualiteit kreeg voor hem een heftige, negatieve lading, wat doorwerkte in de liefde: angst voor intimiteit. Tót hij op zijn 69ste verliefd werd op een jonge vrouw. Zijn stem sloeg over op het moment dat hij erover begon te vertellen: “We hadden seks op een manier die ik nooit had meegemaakt; ik durfde haar in de ogen te kijken”. Er kwamen tranen. Ingehouden tranen. “Zij was de eerste bij wie ik me echt blootgaf.”

Tranen van verdriet en opluchting

Tijdens de tientallen interviews die ik de afgelopen twee jaar deed voor de rubriek Relatie-DNA – het laatste jaar om en om met collega Catrien Spijkerman – waren er vaker tranen. Tranen van verdriet, maar vooral ook van opluchting. Omdat het verhaal eindelijk was verteld.

Vaak dacht ik op de terugweg naar huis: hadden mensen het maar wat meer met elkaar over dit soort zaken. Maar de liefde is nou eenmaal geen onderwerp dat snel met anderen wordt besproken. Of alleen maar oppervlakkig. Waarom dan wel met iemand van de krant? Misschien wel omdat het makkelijker is: een onbekende tegenover je, anoniem je verhaal kunnen doen.

Ik ben een journalist, geen psycholoog: ik luister en stel vragen. Want? Waarom? Hoe? Zodat ik zicht krijg op het verhaal, de details die een liefdesgeschiedenis kleur geven. Persoonlijke verhalen die relevant zijn voor anderen omdat ze iets universeels raken en een gevoel van herkenning (kunnen) oproepen.

De meeste gesprekken had ik bij mensen thuis, in de huiskamer, aan tafel of in de zithoek. Een enkele keer sprak ik af in een café of op iemands kantoor. Bij binnenkomst werd vaak meteen duidelijk dat aan mijn komst al veel denkwerk vooraf was gegaan. Een papier vol aan­tekeningen lag klaar, fotoalbums waren ingekeken. ­Uitingen van de drang om helder zicht te krijgen op het verleden, terwijl er vooral nog veel vraagtekens waren. ‘Je moet me wel sturen’, klonk het dan ook regelmatig ­zodra de koffie op tafel stond. Geen punt.

Wat doe je met me?

Soms werd ook ik verrast tijdens een gesprek. Zoals bij Aafke (70), die lang met een man was getrouwd die in alles het tegenovergestelde was van haar ­familie. “Hij had een biologisch-dynamische groententuin en had zelf zijn boerderij verbouwd”, vertelde ze, “sommige muren waren van koeienpoep en stro.” Zijn manier van leven trok haar aan. Maar met de keuze voor deze man had ze onbewust ook extra aandacht willen trekken van haar vader, door wie ze zich nooit gezien voelde. Dat zag ze plotseling zelf in, waarop ze riep: “Wat doe je met me Rick, wat doe je met me?” Verrast door haar eigen woorden. Ik door die van haar.

Maar wat valt er na al die gesprekken te zeggen over de invloed van ouders op relaties? Invloed is er, zeker, maar die laat zich niet met een pennestreek beschrijven. Soms waren de verbanden helder, soms bleef het vager. En ieder verhaal, elke omstandigheid, was weer anders.

Keer op keer werd duidelijk hoezeer de opvoeding doorwerkt in een liefdesleven. Niet verwonderlijk, als kind leer je de wereld kennen door de ogen van je ouders. Je groeit op met hun normen, waarden en overtuigingen. Ze zijn van invloed op hoe je communiceert, contact maakt en wat je denkt te mogen voelen (of niet). En dat kan een leven lang merkbaar zijn.

Zo haalde Ank (75) zich de woede van haar vader op de hals toen bleek dat zij als tiener in de kelder van de flat stiekem contact had gehad met een buurjongen. De ­hevige afkeur van deze eerste, onschuldige seksuele ­verkenning mondde uit in levenslange schaamte. “Mijn interesse in jongens was niet weg, maar ik heb vanaf dat moment een rem gezet op mijn seksualiteit.” Dankzij haar man raakte ze die schaamte later weer een beetje kwijt.

Dingen weglachen

Thomas (47) vertelde hoezeer hij vroeger thuis aandacht voor zijn gevoelsleven had gemist – en hij was zeker niet de enige man die hiermee worstelde. “Boosheid en irritatie werden in ons gezin heel direct geuit, op een felle manier. Of er werden grappen gemaakt. Daar waren wij meester in thuis: dingen weglachen.” Hij had nooit geleerd zijn eigen gevoel een stem te geven. En dat was hem ook niet gelukt in zijn huwelijk.

Wat opviel was ook hoezeer de relatie van de ouders een voorbeeld kan zijn voor kinderen. Zoals bij Lotte (46) die het huwelijk met haar grote liefde zag stranden en zich verloor in Tinderdates. Met weemoed vertelde ze me over de tijd dat haar ouders nog bij elkaar waren. “Ik zag hoe liefdevol ze konden zijn. Dan kroop mijn moeder bij mijn vader op de bank en knuffelden ze een beetje. En soms deden ze in de huiskamer een dansje op de muziek van Bruce Springsteen. Zo schattig, zo lief.” Om later te concluderen: “Ik weet nu ook zelf: geen enkele liefde zal zo diep zijn als de eerste liefde”.

Ik ben niet alleen journalist, maar ook vader. Door de gesprekken die ik de afgelopen jaren mocht voeren ben ik me ook zelf bewuster geworden van de invloed die ik als opvoeder heb op mijn kinderen. Tegelijkertijd zie ik in: hoezeer ik mijn best ook doe, als ouder doe je het nooit helemaal goed. En dat hoort er misschien ook wel gewoon bij. Soms grap ik tegen mijn vriendin: “Laten we niet alleen sparen voor hun studie, maar ook alvast voor de psycholoog”.

Gezocht: verhalen over nieuwe liefde

Tijdgeest is op zoek naar interviewkandidaten voor de rubriek Nieuwe liefde, die in september van start gaat.

Nieuwe liefde kan slaan op:

- een eerste liefde

- een nieuwe liefde in uw leven (bijv. tijdens, naast of na een relatie)

- een verandering in de relatie met uw partner waardoor de liefde als nieuw voelt

- nieuwe inzichten over liefde, liefhebben en seksualiteit die tot verandering hebben geleid

- nieuwe relatievormen, nieuwe vormen van verbinding met elkaar en ontwikkelingen op seksueel gebied

De aandacht ligt op vragen als: wat brengt deze nieuwe (vorm van) liefde u? En wat heeft tot de verandering geleid?

Heeft u een verhaal en wilt u (anoniem) worden geïnterviewd? Stuur een e-mail met een beknopte beschrijving van uw verhaal naar: nieuweliefde@trouw.nl

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden