null Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
Beeld Hollandse Hoogte / ANP

Het ConsultOrthodontie

Al die beugels bij jongeren, zijn die nou écht nodig?

Bijna iedere tiener lijkt wel met een beugel rond te lopen. Is dat medisch noodzakelijk of heeft dat andere redenen, vraagt een 58-jarige man zich af.

Zijn ze mooi of vooral allemaal hetzelfde, de kaarsrechte tanden in de monden van al die jongens en meisjes die een beugel hebben (gehad)? Een 58-jarige man merkt op: “Als er medische redenen zijn om een beugel aan te meten, is dat prima. Maar gezien de grote schaal waarop kinderen naar de orthodontist gaan, vermoed ik dat er ook cosmetische redenen voor zijn.”

Vroeger zag deze man veel minder beugels en zijn indruk is dat dit niet tot veel meer gezondheidsproblemen leidde. “Monden die zich van elkaar onderscheiden zijn er nauwelijks meer en orthodontisten verdienen flink. Is die beugel wel nodig?”

“Niemand gaat dood van scheve tanden, of een andere orthodontische afwijking”, erkent Sjoerd Henneman, orthodontist en voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Orthodontisten (NVvO). Maar de ‘noodzaak’ voor een beugel hangt van verschillende factoren af, niet in de laatste plaats van de wens van de drager zelf, of diens ouders, zegt hij.

Het percentage kinderen dat tot hun achttiende een tijdje een beugel draagt, is zo’n 45 procent, zegt Henneman. Voor het overgrote deel van die jongeren is dat raadzaam, vindt hij. Henneman schat dat één op de tien beugeldragers in zijn praktijk er zonder medische reden, dus uit schoonheidsoverwegingen, mee rondloopt.

‘Psychisch welbevinden behoort óók tot gezondheid’

Hoogleraar algemene tandheelkunde ­Albert Feilzer denkt toch dat de lezer een punt heeft: “De esthetische reden om een beugel te nemen speelt bij veel kinderen en ouders een belangrijke rol”. Maar dat maakt een beugel niet per definitie onnodig, zegt hij: “Het psychisch welbevinden behoort ook tot gezondheid en zo kan ook een beugel mogelijk als medische noodzaak gelden”.

In de term medische noodzaak zit de moeilijkheid van de discussie, denkt NVvO-voorzitter Henneman. De basisverzekering dekt alleen extreme mondafwijkingen, zoals wanneer een patiënt tanden mist, of met zijn of haar beet het gehemelte kapotbijt. “Maar voor minder extreme gevallen kunnen beugels toch helpen. Stel, iemand heeft een grote overbeet en de boventanden vallen over de onderlip. Dan loopt diegene een bovengemiddeld risico op schade bij een val van de fiets, of is zelfs iets simpels als een appel eten omslachtig. Maakt dat een beugel medisch noodzakelijk? Misschien niet, maar kan het comfortabeler? Ja.”

In het geval van een overbeet komt daarbij dat die met een beugel nog verholpen kan worden zolang een kind in de groei is. Later, zegt Henneman, is er iets ingrijpends als een kaakoperatie voor nodig.

En ook als de tanden maar een beetje scheef staan, kan een beugel wenselijk zijn “om tandslijtage tegen te gaan, of om eventuele latere problemen beter aan te kunnen vliegen, simpelweg omdat de fundamenten al goed staan”, aldus Henneman.

‘De patiënt blijft altijd de baas’

Maar als de 58-jarige vragensteller die redenen niet voldoende vindt en de voorkeur geeft aan een authentieker aangezicht, dan staat het hem en zijn tieners zeker vrij om niet voor een beugel te kiezen , zegt hoog­leraar Feilzer: “Orthodontisten proberen een passende, wetenschappelijk onderbouwde behandeling voor te stellen, maar de patiënt blijft altijd de baas”.

Sjoerd Henneman heeft een raad voor ouders die een kritische afweging willen maken. “Vraag aan de orthodontist: als mijn kind nu geen beugel gaat dragen, hoe groot is dan de kans op problemen, nu en later? Iedereen moet zelf beslissen of hij die kans de 1800 tot 2500 euro waard vindt.”

Henneman: “Veel mensen wíllen zelf een beugel. Zij komen naar de orthodontist toe, of dat nou om functionele of cosmetische redenen is.” Bovenal: “Je gebit veranderen wordt alleen een succes als je het zelf wilt”. Want een beetje afzien is het ook.

In Het Consult beantwoorden experts wekelijks gezondheidsvragen van lezers. Ook een gezondheidsvraag? Stuur een mailtje naar gezondheid@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden