Levenslessen Beppie Melissen

Actrice Beppie Melissen: Lachen is ook een vorm van ontroering

Foto: Merlijn Doomernik

Beppie Melissen (68) speelt dit najaar een demente oma in de familiefilm ‘Kapsalon Romy’ en de vrouw van een demente man in ‘De liefhebbers’. ‘Mijn moeder is 99 geworden en was nog behoorlijk helder. Dat geeft rust, maar of dat terecht is moet maar blijken.’

1 Je bent meer een dier dan je denkt

“Thuis werd ik vroeger Muis genoemd. Ik was vrij stil, geen haantje de voorste in ons verbale, grote gezin met elf kinderen. Ik denk niet dat ik een heel zorgeloos kind was. Meer een beetje zorgend en bezorgd voor mijn omgeving: kijk uit met dit, met dat. Het is maar net hoe je de wereld in rolt. Je ligt niet als een nul in de wieg. Toen mijn zusje destijds beviel zag ik: daar komt echt een persoon op de wereld.

Ik groeide op in Hilversum en vertrok daarna zodra het kon naar Amsterdam. Voor mij was Amsterdam bijna een mens waar ik al sinds mijn twaalfde naartoe wilde, hoewel ik die stad niet kende. In dat opzicht zijn wij denk ik echt nog dieren: je ruikt iets, je weet waar je je prettig voelt en waar niet. Zoals een dier in een hoek gaat liggen en jij je afvraagt: waarom ga je nou daar liggen? Zo ben ik in Amsterdam gaan liggen. Achteraf denk ik: wat zijn mijn ouders enorm liberaal geweest.

Op kamers in Amsterdam was toen al duur en mijn ouders waren niet rijk, maar ze hebben niet geprotesteerd. Zo aanvaardden ze ook dat ik, opgegroeid in een gereformeerd gezin waar aan tafel de Bijbel werd gelezen, rond mijn zestiende met een ongelovig vriendje thuiskwam en niet meer naar de kerk ging. Ik mocht mijn eigen weg gaan.”

2 Als je aan iets begint, zie je het eind niet

“Je kunt niets voorspellen, dat maakt het leven heel spannend. Als je aan iets begint, zie je vaak wel het begin maar niet het eind. Ik koos voor de Academie voor Expressie door Woord en Gebaar in Utrecht. Het lesgeven sprak mij aan. Dat zat in de familie. Mijn vader was leraar. Drie broers van mij gingen lesgeven. Ik had niet de wens actrice te worden. Ik kan me ook niet heugen dat ik in mijn jeugd meedeed aan toneelvoorstellingen, op school werd ik er niet voor gevraagd. Als er een culturele avond was droeg ik een gedicht voor. Thuis gingen we niet naar theater, wel naar de film.

Tijdens mijn opleiding ontdekte ik dat ik spelen leuk vond, met Cecile Heuer, Loes Luca en Pieter Kramer vormden we daar een eigen clubje. Toch ben ik begonnen als docent dramatische vorming. Toneelgroep Centrum was een logische vervolgstap. Daar hadden ze naast het officiële avondgezelschap een scholengroep die voorstellingen maakte voor middelbare scholen en er een les aan koppelde. Zo combineerde ik het lesgeven met spelen.

Uiteindelijk wilde ik alleen nog met toneel bezig zijn en ben ik overgestapt naar Theatergroep Carrousel, waar Leny Breederveld, René Groothof en Loek Beumer mijn collega’s waren. Een heel leuke club. Ik heb dat altijd het belangrijkste gevonden: met wie werk ik. Er moet een bepaalde chemie zijn, anders vind ik er niks aan.”

Beeld Merlijn Doomernik

3 Wees oprecht in je spel

“Met Leny Breederveld en René van ’t Hof heb ik 1989 Carver opgericht, later kwam Jim van der Woude erbij, 23 jaar heeft de groep bestaan, het was mijn hartendiefje, het leukste wat ik ooit heb mogen doen. En met enorm goed resultaat, ook nu ik voor het eerst de dvd-opnamen van onze voorstellingen durf te bekijken kan ik dat gerust zeggen. Onze manier van theatermaken sprak een breed publiek aan.

Ik denk dat we een voelspriet hadden voor alles wat kwetsbaar en strompelend door het leven gaat. Humor ging bij ons altijd over tragiek. Een zaal die lacht vind ik verrukkelijk, maar humor was nooit ons uitgangspunt, het zat er min of meer vanzelf in. Onze drijfveer was: ontroert het ons? Lachen is ook een vorm van ontroering. Als iets je raakt gaat er van alles in je ziel openstaan, het is een soort kacheltje. Soms uit zich dat in schaterlachen, soms alleen in inwendig lachen.

Ook toen ik tante Cor speelde in de serie ‘Gooische vrouwen’ zocht ik naar ontroering en niet zozeer naar de lach. Ik begrijp die vrouw heel goed, ze is een mens van vlees en bloed. Je moet oprecht zijn in je spel, als je alleen de buitenkant laat zien wordt het een typetje. Toen ik een Gouden Kalf voor die rol kreeg, had de jury een mooie uitspraak: als je een karikatuur neerzet moet je goed kunnen tekenen.”

4 Lachen is vrijen met de ziel

“Genoten heb ik vorig jaar van de documentaire ‘Tea with the Dames’. Je ziet de actrices Judi Dench, Maggie Smith, Eileen Atkins en Joan Plowright, oude vriendinnen die jaarlijks samenkomen. Ze halen herinneringen op, met aanstekelijk plezier. Ik heb ook zo’n vriendinnenclubje: Raymonde de Kuyper, Joke Tjalsma en Leny Breederveld, eens in de maand eten we samen. Enorm leuk. Laatst zei een van hen: ik ben gevraagd voor ‘De slimste mens’. We kregen prompt de slappe lach, vooral omdat we zelf niks weten. Niets leukers dan zo samen lachen. Ik vind het ook troostend. Lachen is vrijen met de ziel, heb ik weleens gezegd. Een leven zonder humor bestaat voor mij niet, dan kun je me beter afvoeren.

Toch kan ik ook heel zwaarmoedig zijn. Ik heb niks te klagen, maar het gegeven van leven is voor mij een bijna wezenloze abstractie. Vooral in de fase na mijn opleiding worstelde ik met het leven: je woont niet meer thuis, je hebt niet meer de geborgenheid van een studie met andere vrienden. Er ligt opeens een groot leeg veld voor je waar je een huis in moet gaan zetten, een partner, een kind, een baan – maar hoe doe je dat?

Vijftig worden vond ik trouwens ook een ramp. Een lelijke leeftijd. Waarom eigenlijk? Het is maar een getal. Je raakt beïnvloed omdat iedereen het erover heeft, het waait binnen. Maar je kunt wel een andere deur openzetten zodat het doorwaait: wegwezen nu.”

Beeld Merlijn Doomernik

5 Leeftijd zegt niet alles

“Ik vind leeftijd overgewaardeerd. Ik voel me soms veel meer thuis bij iemand van 25 dan bij een leeftijdgenoot. Je staat niet op precies dezelfde manier in de wereld, maar het gevoel voor humor kan hetzelfde zijn. Hoe oud ben je? Ik weet het niet. Ik heb me nooit beziggehouden met mijn pensioen, ik wil doorgaan zolang ik het leuk vind. Tot nog toe is werk mijn leven en andersom. Tegelijkertijd lijkt het of de bladzijden van het boek sneller omslaan. Ik moet secuur met mijn tijd omgaan. Toneel is tijdslurpend. Om drie uur ’s middags ga je de deur uit en vaak ben je pas om één uur ’s nachts weer thuis. Dat vind ik voor mijzelf niet meer in verhouding staan. Ik ben een beetje klaar met theater. Films zijn dan efficiënter en ik heb er veel plezier in.

Ik ben heel enthousiast over ‘Kapsalon Romy’, de familiefilm waarin ik nu speel. Echt een pareltje. Het is een verhaal over de relatie tussen drie generaties: een jong meisje, haar moeder en haar oma. Ik speel de oma die een kapsalon runt en alzheimer krijgt. De film laat vooral zien hoe belangrijk het met zo’n ingewikkeld ziektebeeld is dat je bij elkaar blijft en er bent voor elkaar. Het meisje speelt daarbij een verbindende rol. Vita Heijmen doet dat heel goed, ze had geen acteerervaring, maar ik vond het enig om met haar samen te werken.”

6 Liefde komt van veel kanten

“Ikzelf ken niemand in mijn omgeving met dementie. Ook in mijn familie komt het niet voor. Mijn moeder is 99 geworden en zij was nog behoorlijk helder. Dat geeft rust, maar of het terecht is moet nog blijken. Als het je overkomt, lijkt het mij rampzalig voor alle partijen. In de film ‘De liefhebbers’ die binnenkort uitkomt, speel ik de vrouw van een man met alzheimer. Je ziet hoe hij verdwijnt terwijl hij er nog is.

We denken dat we ons leven onder controle hebben, maar er hoeft maar één steentje tussenuit geschoven te worden en alles gaat wankelen. Een ziekte die je krijgt, een geliefde die wegvalt – dat zijn genadeloos inslaande bommen. Ik ben een paar keer gescheiden. Als een liefdesverbintenis stukloopt is dat een emotionele bom. Toch ben ik elke keer opgekrabbeld. Ik heb erg mijn best gedaan niet steeds in een achteruitkijkspiegel te kijken.

Ik ben nu gelukkig getrouwd, kinderen heb ik niet. Die drang heb ik nooit echt gekend. Ik zeg altijd: ik zou een goede vader zijn geweest. Wel kijk ik nu met een zekere weemoedigheid naar de kleinkinderen van mijn zusjes, maar net als het belang van leeftijd moet je het belang van een bloedband niet overdrijven. Met de kinderen van mijn stiefkinderen heb ik goed contact. Vriendschappen moet je koesteren en onderhouden. Dat gaat niet vanzelf. Zeker vriendschappen die teruggaan tot je jeugd zijn heel waardevol.

Boeken zijn ook vrienden, vind ik. Je kunt ook troost vinden bij een film of een voorstelling en denken: wat heerlijk dat iemand dit heeft gemaakt, dat krijg ik zomaar cadeau. Met de kunst in het Rijksmuseum en met het toneel van Ivo van Hove wordt goede sier gemaakt, maar als je dan ziet hoe weinig kunstenaars verdienen! In geen enkele sector is het zo schrijnend.

Het is misdadig hoe denigrerend iemand als Thierry Baudet praat over podiumkunsten. Daar bewijs je Nederland geen dienst mee. Het is zo belangrijk de culturele sector hoog in het vaandel te houden. Hoe dúrft-ie!”

De film ‘Kapsalon Romy’ van Mischa Kamp is vanaf woensdag in de bioscopen te zien en ‘De liefhebbers’ van Anna van der Heide vanaf 24 oktober.

Scène uit de film ‘Kapsalon Romy’ van Mischa Kamp. Beeld Filmdepot

Beppie Melissen (Mijdrecht, 1951) begon als toneelactrice. Ze was in 1989 oprichter van Theatergroep Carver en ontving in 2008 de Mary Dresselhuys Prijs voor de wijze waarop ze Carver inspireert tot ‘humoristische voorstellingen die vaak gaan over de absurditeit van het leven en het onvermogen van de mens om daarmee om te gaan’. De laatste productie van Carver was de herneming van de voorstelling ‘Café Lehmitz’ in 2013. Naast toneel heeft Melissen veel in tv-series en films gespeeld, zoals ‘Jiskefet’ (waarin ze José speelde, de vrouw van ‘witte bosneger’ Oboema), ‘Gooische Vrouwen’, ‘Oogappels’, ‘Familie Kruys’, ‘Nieuwe buren’, ‘Wat is dan liefde?, ‘Tessa’, ‘Tuintje in mijn hart’ en ‘Oude liefde’. Beppie Melissen is getrouwd met uroloog Ernest Weil en woont in Amsterdam.

Trouw vraagt wekelijks een bekende of minder bekende Nederlander: welke levenslessen heeft u geleerd?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden