Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Nieuwe banden team Trump en Rusland

Home

Jan Kleinnijenhuis

© Trouw/ANP

De Amerikaanse minister van economische zaken Wilbur Ross profiteert van handel met de schoonzoon van president Poetin.

“Er is GEEN SAMENZWERING”, is inmiddels de standaardreactie van de Amerikaanse president Donald Trump als er nieuws naar buiten komt over de Russische inmenging in de Amerikaanse verkiezingen. Maar hoe hard Trump ook van zich af bijt op Twitter, het onderzoek door speciaal aanklager Robert Mueller gaat gestaag door. Vorige week nog werden Trump’s oud-campagneleider Paul Manafort en twee ex-medewerkers van de president aangeklaagd, onder andere voor liegen over de contacten met Russische hooggeplaatsten.

Lees verder na de advertentie

Zeg Rusland en iedereen in de Verenigde Staten schiet in een kramp, de president niet in het minst. Koketteerde hij in zijn verkiezingscampagne nog openlijk met zijn voorliefde voor sterke leiders als de Russische president Poetin, inmiddels moet hij zijn best doen om zo weinig mogelijk met Rusland in verband te worden gebracht.

Ross is niet de enige uit kamp Trump die door Paradise Papers nieuwe vragen krijgt over banden met Rusland

Dat valt niet mee, gezien de gebeurtenissen in zijn termijn tot nu. Zijn veiligheidsadviseur Michael Flynn kon kort na Trumps aantreden al opstappen nadat bleek dat hij gelogen had over zijn contacten met Rusland. FBI-directeur James Comey werd persoonlijk door Trump ontslagen, ‘om de druk weg te nemen’ van zijn onderzoek naar Russische inmenging in de verkiezingen. Zijn zoon Donald jr wijzigde tot vier keer toe zijn verklaring over een ontmoeting met een Russische advocate, die informatie afkomstig van de Russische regering over Hillary Clinton beloofde. Een ontmoeting waar ook Trump’s schoonzoon Jared Kushner en de net aangeklaagde Paul Manafort aanwezig waren.

Die continue stroom aan kleine en grotere onthullingen zorgen in de Verenigde Staten voor een sfeer waarin iedere band met Rusland automatisch verdacht is. Dat maakt het voor Trumps minister van economische zaken Wilbur Ross, en opnieuw schoonzoon Jared Kushner, des te lastiger om een verklaring te geven voor nieuw ontdekte banden die zij blijken te hebben met Rusland.

Die banden blijken uit onderzoek van het internationale consortium van onderzoeksjournalisten ICIJ naar de interne administratie van advocatenkantoor Appleby, en het in 2016 afgestoten trustkantoor Estera. Die gegevens zijn in handen van de Süddeutsche Zeitung en via ICIJ gedeeld met media wereldwijd, waaronder Trouw.

'Een kans om zaken te veranderen'

Terug naar de avond van 30 november vorig jaar. Enkele uren nadat hij door de Amerikaanse president Donald Trump is voorgedragen als minister van economische zaken, staat Wilbur Ross in het chique restaurant Gramercy Tavern in hartje Manhattan. In een exclusieve zaal geboekt door scheepstransportbedrijf Navigator Holdings, raakt Ross aan de praat met Navigator-directeur David Butters.

“Jouw belangen lopen parallel met de mijne”, zegt Ross tegen Butters, volgens een verslag dat persbureau Bloomberg later maakt van de avond. “De Amerikaanse economie zal groeien, en Navigator gaat daarvan profiteren.” Het investeringsbedrijf van Ross, WL Ross & Co, is op dat moment de grootste aandeelhouder van Navigator, een bedrijf dat zich toelegt op de wereldwijde transport van met name vloeibaar gas.

Er heerst een opgewekte sfeer in het restaurant, zo herinnert Butters zich volgens het artikel van Bloomberg. De keuze van Trump voor Ross als minister van economische zaken betekende voor de aanwezige welgestelde zakenlieden dat één van hen de belangrijkste schakel tussen de regering en het Amerikaanse bedrijfsleven zou kunnen worden. “Het was alsof – we hebben een kans. Een kans om zaken te veranderen”, zo beschrijft Butters de verwachting die zich die avond meester maakt van de gasten.

Wat er voor Navigator precies zou moeten veranderen zegt Butters niet. Maar dat de belangen van zijn bedrijf inderdaad parallel lopen met die van de Amerikaanse minister van economische zaken Wilbur Ross, blijkt uit het onderzoek naar de gegevens van Appleby.

Directe link met Poetin

Vier brievenbusmaatschappijen op de Kaaimaneilanden waar Ross (79) een belang in heeft, houden gezamenlijk 31,5 procent van de aandelen in Navigator. En Navigator heeft een aantal grote, voor een Amerikaans bedrijf problematische klanten.

Zo is het voor zo’n 10 procent van de omzet afhankelijk van het Venezolaanse staatsoliebedrijf PDVSA, de kurk waarop de economie van het land drijft en volledig onder controle van president Maduro. Afgelopen zomer kwamen PDVSA en een aantal van zijn bestuurders terecht op de Amerikaanse sanctielijst, na felle protesten tegen het harde ingrijpen door de regering van Maduro tegen de eigen bevolking.

Een andere klant van Navigator is zo mogelijk nog controversiëler: Sibur, een Russisch gas- en petrochemisch bedrijf met als aandeelhouders Kirill Shamalov, de schoonzoon van de Russische president Poetin, en de oligarch Gennady Timchenko. Die laatste wordt door de VS in maart 2014 persoonlijk op de sanctielijst geplaatst na de Russische annexatie van de Krim, vanwege zijn ‘directe link met Poetin’. Sibur’s grootste aandeelhouder is Leonid Mikhelson, wiens energiebedrijf Novatek in de zomer van 2014 wordt afgesneden van Amerikaanse financiering als de VS de sancties tegen Rusland verder uitbreidt.

Sibur leverde Navigator sinds 2014 68 miljoen dollar aan omzet op. Het Russische bedrijf huurt twee schepen van Navigator exclusief, onder andere voor het transport van Russisch gas naar de haven van Antwerpen.

Het zijn precies diezelfde figuren die opduiken bij de investeringen van Ross en die van Milner en Kushner

De link tussen Ross en de Russische elite achter Sibur komt tegen de achtergrond van het verhitte debat in de Verenigde Staten over de mogelijke inmenging door Rusland in de verkiezingen.

Die discussie speelde al op het moment dat Ross benoemd werd als minister van economische zaken, in februari van dit jaar. Voor het Amerikaanse Congres kreeg Ross een stortvloed aan vragen over zijn banden met Rusland. Alleen ging geen daarvan specifiek over Navigator, waar hij in het verleden zelfs bestuursvoorzitter van was. De vraag ligt nu op tafel of hij niet zelf meer openheid van zaken had moeten geven over zijn relatie met het Russische bedrijf waar Navigator zo van profiteert.

Persoonlijke belangen

Sibur werd in 1995 opgericht door de Russische staat, en enkele jaren later gekocht door Gazprom, eveneens een staatsbedrijf. In 2010 verkocht Gazprom het bedrijf aan Poetins getrouwen Timchenko en Mikhelson. Later komt ook Shamalov, de man van Poetins jongste dochter, aan boord bij het bedrijf. Begin dit jaar verkoopt Shamalov het grootste deel van zijn aandelen aan mede-aandeelhouder Mikhelson, die nu bijna de helft van Sibur bezit.

“Waarom zou een vertegenwoordiger van de Amerikaanse overheid banden onderhouden met getrouwen van Poetin?”, vraagt oud-diplomaat van het ministerie van buitenlandse zaken Daniel Fried zich af in een interview met ICIJ.

De Russische president Poetin (midden) poseert voor een foto tijdens een ijshockeygala in Sotsji. Schuin achter Poetin, met het grijze haar, Gennady Timchenko. © EPA

Volgens Richard Painter, die in de regering van toenmalig president George W. Bush verantwoordelijk was voor ethische zaken, zal Ross zich op veel dossiers moeten excuseren vanwege zijn persoonlijke belangen. “Afgezien van die juridische kwestie zou ik me ernstig zorgen maken dat iemand in de Amerikaanse regering geld verdient aan de handel met Russen, en zou ik alle feiten willen hebben.”

Volgens een woordvoerder van Ross trad de minister pas aan als bestuursvoorzitter bij Navigator nadat het bedrijf zaken ging doen met Sibur. Hij zou dus niet zelf de banden met het Russische bedrijf geïnitieerd hebben. Ook zou hij Shamalov, Timchenko en Mikelson ‘nooit hebben ontmoet’.

Verder zou Ross zich onthouden van iedere discussie in de regering waar het gaat om internationaal scheepstransport. Tegelijkertijd laat hij weten ‘in het algemeen achter de sancties die de regering heeft opgelegd aan Russische en Venezolaanse entiteiten’ te staan.

Ross is niet de enige uit het kamp Trump die door Paradise Papers nieuwe vragen zal krijgen over de banden met Rusland. Zo doet Jared Kushner, de schoonzoon van Trump die al onderwerp van onderzoek is in de kwestie-Rusland, zaken met de Russische miljardair Yuri Milner. Recentelijk nog investeerde die 850.000 dollar in Cadre, een bedrijf dat in 2014 werd opgericht door Kushner. Iets wat al bekend was.

Grote investering in Twitter

Uit de Paradise Papers blijkt echter dat Milner veel nauwere banden onderhoudt met de Russische VTB Bank dan bekend was. En die bank staat inmiddels, sinds 2014, op de Amerikaanse sanctielijst als gevolg van de annexatie door Rusland van de Krim. In de jaren daarvoor fungeerde Milner als tussenpersoon voor VTB Bank zonder dat mensen dat wisten. Dat zal vrijwel zeker vragen oproepen over zijn huidige investeringen.

Zo deed Milner in 2011 namens VTB-bank een investering van 191 miljoen dollar in technologiebedrijf Twitter. Daarnaast blijkt uit de gelekte administratie dat een bedrijf van Milner als tussenschakel diende voor een investering van zo’n 1 miljard dollar van het Russische Gazprom in Facebook, vlak voor de beursgang van het sociale netwerk in 2012. Gazprom geldt als een bedrijf dat onder directe controle staat van de kring rond Poetin.

De toenmalige investeringen zijn extra pikant omdat zowel Facebook als Twitter de laatste maanden in de Verenigde Staten onder vuur liggen vanwege hun rol in de mogelijke Russische inmenging in de Amerikaanse verkiezingen. Vorige week nog moesten zij zich in het Amerikaanse Congres verantwoorden voor de manier waarop hun platformen gebruikt zouden zijn om die verkiezingen te beïnvloeden.

Milner ontkent dat er sprake is van politieke inmenging via zijn investeringen en zegt zich niets te kunnen herinneren van betrokkenheid van Gazprom bij zijn investeringen. Wel geeft Milner toe dat VTB achter de investering in Twitter zat in 2011. “Het was een andere tijd”, zegt Milner in een interview met The New York Times, partner in het ICIJ-onderzoek. “Het kwam destijds niet eens bij me op dat VTB Bank niet zomaar een investeerder voor ons was”.

Instrument van het Kremlin

VTB Bank is “enerzijds een bank, anderzijds een instrument van het Kremlin”, aldus Sergey Aleksashenko, een expert op het gebied van Russische banken bij denktank Brookings Institution, en voormalig bestuurslid bij VTB in de jaren negentig. “VTB staat klaar om te doen wat de wensen van het Kremlin ook mogen zijn.”

Economisch onderzoeker James Henry hekelde afgelopen vrijdag in deze krant nog de ‘kleptocratie’ die Rusland zou zijn: de getrouwen van Poetin die enorme rijkdommen kregen toebedeeld in ruil voor hun steun. Die oligarchen zouden Trump voor zijn tijd als president zakelijk overeind hebben gehouden, terwijl hij hen op hun beurt hielp hun twijfelachtig verkregen geld uit Rusland te krijgen. “Ik denk dat Trump wel degelijk wist dat de mensen met wie hij zaken deed witwassers waren, fraudeurs, oligarchen en vluchtkapitalisten van allerlei soort.”

Het zijn precies diezelfde figuren uit hetzelfde circuit die nu opduiken bij de investeringen van Ross en die van Milner en Kushner. Zoals Henry het vrijdag in deze krant verwoordde: “Niet het soort mensen met wie je een president van de VS graag zaken ziet doen.”

Wie is wie in de nieuwe banden tussen team Trump en Rusland?

Wilbur Ross (79) werd multimiljardair door te investeren in zieltogende bedrijven. Hij begon zijn carrière als adviseur bij de Rothschildbank. In die tijd onderhandelde hij met Donald Trump, met wiens casino's het slecht ging. Hij behoedde hem voor een persoonlijk faillissement, dat Trumps imago als zakenman om zeep zou hebben geholpen.

Tekst loopt door onder de afbeelding.

Wilbur Ross © AP

Jared Kushner is de schoonzoon van Donald Trump en één van zijn belangrijkste adviseurs. Nam al op jonge leeftijd het familiebedrijf over toen zijn vader wegens belastingontduiking en illegale verkiezingsgiften de gevangenis in moest. Kushner (36) ligt onder het vergrootglas in het lopende onderzoek naar Russische inmenging bij de Amerikaanse verkiezingen, vanwege contacten met Russen waar hij eerder niet open over was.

Tekst loopt door onder de afbeelding.

Jared Kushner © EPA

Kirill Shamalov is de schoonzoon van de Russische president Vladimir Poetin. Shamalov (35) is de zoon van één van de eigenaren van Bank Rossiya, die op de Amerikaanse sanctielijst staat omdat het een vehikel zou zijn voor het Kremlin. Shamalov maakte een stormachtige carrière door. Hij was twintig toen hij werd aangesteld als het hoofd juridisch advies voor buitenlandse handel bij staatsbedrijf Gazprom, terwijl hij zijn studie nog niet eens had afgerond. Sindsdien heeft hij fortuin gemaakt met hulp van Bank Rossiya: Shamalov zou goed zijn voor ruim 1 miljard dollar.

Tekst loopt door onder de afbeelding.

Kirill Shamalov © EPA

Gennady Timchenko is een Russische multimiljardair en één van de eerste naasten van Poetin die op de Amerikaanse sanctielijst terecht kwam na de Russische annexatie van de Krim. Timchenko (64) is medeoprichter van oliehandelaar Gunvor. Vlak voor hij op de sanctielijst kwam, verkocht hij zijn belang. Dat leidde in Nederland tot de nodige ophef, toen bekend werd dat ABN Amro Gunvor als klant heeft. In een vertrouwelijk rapport oordeelde toezichthouder DNB vernietigend over het lakse optreden van ABN in een zo risicovol bedrijf als Gunvor.

Tekst loopt door onder de afbeelding.

Gennady Timchenko © EPA

Yuri Milner is een Russisch-Amerikaanse miljardair, ondernemer en durfinvesteerder die vooral bekend is om zijn vroege investeringen in technologiebedrijven als Twitter, Spotify en Facebook. Milner (64) werd door het tijdschrift Forbes in 2016 uitgeroepen tot één van de honderd meest invloedrijke wereldwijde denkers, en ook Fortune, Bloomberg, Time en Foreign Policy dichten hem in soortgelijke lijstjes grote kwaliteiten toe. 

Yuri Milner © REUTERS

Lees alles over de Paradise Papers in ons dossier. Daar leest u bijvoorbeeld dat onder meer ook Bono en de Britse koningin Elizabeth voorkomen in de Paradise Papers.

Deel dit artikel

Ross is niet de enige uit kamp Trump die door Paradise Papers nieuwe vragen krijgt over banden met Rusland

Het zijn precies diezelfde figuren die opduiken bij de investeringen van Ross en die van Milner en Kushner