Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Zwitsers stemmen over basisinkomen

Home

Anne Grietje Franssen

'Wat zou je doen als je van een vast inkomen was verzekerd?'. Deze vraag stond op een grote poster die half mei op een plein in Genève werd uitgerold. De poster kreeg vanwege de afmetingen ook een vermelding in het Guinness Book of Records. © afp

Wat zou je doen als je van een vast inkomen was verzekerd? Deze vraag staat op een immense poster die onlangs in Geneve werd uitgerold. Met het affiche vestigt het comité Basinkomen Zwitserland, de organisatie achter een burgerinitiatief, de aandacht op het referendum van zondag.

Vandaag stemt de Zwitser voor of tegen een onvoorwaardelijk basisloon - een wereldwijde primeur. Vier jaar geleden was de officiële aftrap van het burgerinitiatief Basisinkomen, en binnen anderhalf jaar verzamelden de campagnevoerders de 100 duizend handtekeningen die nodig zijn voor een landelijke stembusgang.

Het comité pleit voor een standaardinkomen van 2500 Zwitserse frank (ongeveer 2200 euro), voor Zwitserse maatstaven een minimumloon. Deze toelage is niet gebaseerd op behoeftigheid, zoals bij een uitkering, maar is bestemd voor iedereen, ongeacht bezit of werkzaamheden.

Ook proef in Nederland
De discussie over een basisinkomen is ook elders gaande. Afgelopen week nog diende Tweede Kamerlid Norbert Klein van de Vrijzinnige Partij een initiatiefnota over de uitkering in. In vier Nederlandse gemeentes begint 1 januari 2017 een proef met de toelage, Finland start een soortgelijk experiment, en in verschillende andere landen staat het onderwerp op de agenda.

Met een werkloosheidscijfer van onder de 4 procent lijkt Zwitserland niet de meest voor de hand liggende proeftuin. Armoedebestrijding, zegt Che Wagner, medeorganisator van het burgerinitiatief, is ook niet de drijfveer. "Het basisinkomen is allereerst veel efficiënter dan het huidige sociale vangnet, omdat het een omvangrijk bureaucratisch apparaat overbodig maakt. De toelage vervangt alle afzonderlijke uitkeringen en subsidies."

Loon loskoppelen van werk
Maar efficiëntie is niet het enige argument vóór. De initiatiefnemers van Basisinkomen Zwitserland hebben vooral het doel loon los te koppelen van werk. De motor achter een baan moet voldoening zijn, of overtuiging, niet alleen het kunnen voorzien in levensonderhoud.

Nu is dat nog wenselijk, zegt Wagner, maar op den duur noodzakelijk. "Door het proces van automatisering zullen steeds meer werknemers worden vervangen door robots. Het klassieke productiewerk bestaat binnenkort niet meer. Zolang inkomsten niet van een werkgever afhankelijk zijn is dat geen probleem. Een basisloon is het beste antwoord op de technologische ontwikkelingen. Het enige, eigenlijk."

Lees verder na de advertentie
© ap

Regering niet enthousiast
De conservatieve regering staat niet te springen om het plan. Zij vreest dat de basisuitkering de economie op zijn kop zet. Niet helemaal onterecht: naar schatting kost de toelage zo'n 200 miljard frank, een derde van het bruto nationaal product.

Toch heeft de Zwitserse overheid het op dit moment niet voor het zeggen. Als op 5 juni een meerderheid van het volk vóór stemt, moet de grondwet gewijzigd.

De kans is echter miniem dat de standaardtoelage binnenkort al bij wet is vastgelegd. Volgens de meest recente peilingen is ongeveer één op de vier Zwitsers voorstander van het initiatief - lang niet genoeg voor een overwinning. Wie is er nu niet voor gratis geld?

"Veel Zwitsers denken dat, met een basisinkomen, iedereen opeens stopt met werken", zegt Wagner. Die aanname lijkt ongegrond. Een recente enquête wees uit dat 98 procent van de werkende bevolking zijn baan bij een onvoorwaardelijk salaris gewoon aanhoudt.

Visionair project
Een andere reden voor een nee-stem, denkt Wagner, is dat het moeilijk is te bevatten wat het plan in de praktijk inhoudt. Er is nauwelijks vergelijkingsmateriaal: nergens is het basisinkomen nog op deze schaal doorgevoerd. Dat brengt vanzelfsprekend veel onzekerheden met zich mee. Wagner: "De Zwitsers zijn gewend te stemmen over iets overzichtelijks als de komst van een brug, niet over een visionair project als dit."

Toch beschouwt Wagner de huidige peilingen als een enorm succes. "Een jaar geleden wist nog bijna niemand van het basisinkomen af. Door de campagne is een landelijk debat aangezwengeld, vrijwel elke Zwitser kent nu het concept."

Toen Zwitserland begin vorige eeuw voor het eerst over een pensioenwet stemde verklaarde iedereen de initiatiefnemers voor gek. Het duurde nog 20 jaar voordat de pensioensregeling er kwam. Wagner bedoelt maar te zeggen: een ingrijpende verandering als deze gaat niet over één nacht ijs. "Maar we zijn klaar voor de volgende ronde."

Veel Zwitsers denken dat, met een basisinkomen, iedereen opeens stopt met werken.

Che Wagner, medeorganisator van het burgerinitiatief

Het Plaine de Plainpalais in Genève. © epa



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
Veel Zwitsers denken dat, met een basisinkomen, iedereen opeens stopt met werken.

Che Wagner, medeorganisator van het burgerinitiatief