Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Zwelgen in Bachs mineurmuziek

Home

INTERVIEW PETER VAN DER LINT

In maart bracht sopraan Klaartje van Veldhoven in eigen beheer een cd met muziek van Bach uit. Ze wilde iets creëren. Het succes was groot. Vóór de zomer was ze al door de eerste voorraad heen. Een gesprek over het lekkere van mineur en de authenticiteit van een accordeon.

Er is veel geschrapt, en er is veel moois gesneuveld. Sopraan Klaartje van Veldhoven wilde voor haar eerste cd - onlangs in eigen beheer uitgegeven - niet zomaar een doorsneeprogramma samenstellen. Het moest bijzonder worden. Grensverleggend. Iets dat er nog niet was. Na veel 'valse starts' met onder andere muziek van Maurice Ravel en Fernando Sor, kwam ze uiteindelijk toch weer bij de muziek uit die ze al vaak en veelvuldig zingt: die van Johann Sebastian Bach.

"Het inzicht kwam tijdens een fotoshoot", vertelt Van Veldhoven. "De fotografe vroeg mij tijdens de sessie om muziek op te zetten. Ter sfeerverhoging. Ik pakte uit mijn verzameling een cd met solo-cantates van Bach. Tijdens het poseren en het luisteren naar die muziek had ik een aha-moment. Waarom zou ik moeilijk doen? De muziek van Bach staat me op dit moment het meest na, en dus ga ik een cd maken vol met zijn muziek."

Maar toen begon dus het schrappen. Want ja, er is zoveel moois voor sopraan gecomponeerd door Bach, dat het ene terzijde schuiven van een aria nog meer pijn deed dan het andere. Wat wel bleef was de de aria 'Schafen können sicher weiden' uit cantate 208. Het is het slotstuk op de cd. Van Veldhoven vertelt hoe die aria haar muzikale leven veranderde.

"Ik zat op het conservatorium in mijn tweede jaar. Ik volgde de klassieke zangopleiding. Voor een concertje op het conservatorium kwam een blokfluitiste van de oude muziekafdeling mij vragen of ik met haar en haar groepje wilde zingen. Ik voelde me vereerd. Het ging om 'Schafen können sicher weiden' van Bach en er ging een wereld voor me open. Ik ontdekte de muziek van Bach en ik ontdekte de wereld van de oude muziek. Er was daar gewoon een hele afdeling voor op het Haagse Conservatorium. Het kwam op mijn pad. Ik zie het een beetje als geluk hebben."

En dus moest de aria uit 'Schafen können sicher weiden' hoe dan ook op de nieuwe cd komen.

"Ik heb echt naar heel veel geluisterd. Gewikt en gewogen. Bij mijn keuzes kwam ik steeds uit bij aria's in mineur. Op de een of andere manier vind ik dat heerlijk. Dat is denk ik zangers eigen. In mineurmuziek kun je een beetje zwelgen. Dat is lekker.

"Het plan was om eerst alles met begeleiding van een barokensemble te doen, maar ik kwam er toen al vrij snel achter dat ik er voor de variatie een andere kleur bij wilde. Iets instrumentaals. Ik vind zelf dat een cd met alleen maar steeds dezelfde zanger gauw gaat vervelen. Ik kwam toen uit bij Marieke Grotenhuis. Zij is accordeoniste en ik kende haar van het conservatorium, een goede vriendin. Marieke zei al heel snel toen ze al die stukken in mineur zag, dat er wat luchtigs tussendoor moest. Zij speelt daarom tussen de vocale gedeelten door wat bekende dansen uit het 'Notenbüchlein für Anna Magdalena Bach'. En zij begeleidt mij in een paar geestelijke liederen uit het 'Schemelli-Liederbuch'. Ik vind het geheel mooi afwisselend. Voor mijn gevoel klopt het."

Je komt zelf uit de puristische wereld van de oude muziek. Je zingt in het koor van de Nederlandse Bachvereniging, waar je oom Jos van Veldhoven artistiek leider is. Was het niet een beetje vloeken in de kerk, muziek van Bach op een accordeon?

"Het was spannend, ja. Ik was benieuwd hoe de schakeling zou zijn tussen het barokensemble en de accordeon. Ik heb aan veel mensen advies gevraagd. Maar als iemand zó goed en zó mooi Bach kan spelen, dan is het toch onzin om het te verbieden? En ja, het is misschien wel een statement wat we doen, maar ik vind dat je als zanger of artiest je grenzen moet durven verleggen. Ik sta voor honderd procent achter de historische uitvoeringspraktijk, en toch vind ik dat dit soort dingen moeten kunnen. We waren best wel gespannen hoe mensen zouden gaan reageren, maar eigenlijk hebben we tot nu toe alleen positieve reacties gehad."

Van Veldhoven wilde een cd maken om het gevoel te krijgen iets te creëren. Concerten zijn na één keer weg. Bovendien had haar man - jazzpianist Rembrandt Frerichs - al zes cd's opgenomen. Ze vond het leuk om nu iets blijvends en iets aparts van haarzelf de wereld in te sturen.

"Als je muziek met respect behandelt dan kan er weinig mis gaan. Ik zou bijvoorbeeld niet gauw een house beat onder Bachs muziek zetten. Maar goede experimenten stimuleren ook het standaard repertoire. Zo ga ik een project doen samen met mijn man Rembrandt en met bassist en Boy Edgar-prijswinnaar Tony Overwater. Als je als zangeres met allerlei soorten musici werkt, dan groei je daar van. En ik ga de solo cellosuites van Bach instuderen. Kijken hoe die stukken klinken voor de stem. Ik ga proberen te schilderen met die muziek, zo veel mogelijk verschillende kleuren opzoeken. Ben benieuwd hoe dat gaat lopen."

Heeft oom Jos nog geholpen met de cd?

"Natuurlijk heb ik zijn advies gevraagd. Hij heeft bijvoorbeeld meegedacht over de volgorde. Gedurende het proces ben ik drie keer bij hem geweest en hij stuurde me steeds de goede kant op. Dat ervaar ik als rijkdom."

Je zingt in de Nederlandse Bachvereniging met hem als dirigent. Voelt dat niet hetzelfde als bij je vader in de klas zitten?

"Nee hoor. Jos zal me nooit op een bepaalde manier voortrekken. Hij is - oom of niet - een heel inspirerend iemand. Na een repetitie onder zijn leiding voelt het alsof je les gehad hebt. Ik heb mijn hele jeugd niet gerealiseerd hoe goed hij was. Mijn ouders houden niet van Bach en van oude muziek. Op mijn achttiende ging ik pas voor het eerst naar hem luisteren, naar een uitvoering van de Matthäus-Passion. De oude muziek heb ik dus niet via hem leren kennen - die is mij niet met de paplepel ingegoten."

Van Veldhoven bewondert haar grote voorgangers als Emma Kirkby, Maria Christina Kiehr en Evelyn Tubb. Ze deelt met hen het pure, heldere geluid. Maar haar grote voorbeeld in Nederland is Johannette Zomer, bij wie ze lessen volgde. Zomer leerde haar niet te reproduceren, maar te creëren.

"Ik ben aan het sparen voor een nieuwe cd met Engels repertoire. Die moet er in 2015 komen. Ik ben liederen van Richard Strauss aan het studeren, en het slotdeel van de Vierde symfonie van Mahler. Niet direct voor een opname, maar gewoon om mijn grenzen te verleggen en om voorbereid te zijn als zich iets aandient. En ik ben nu aan het nadenken over een concertserie in de lege winkelpanden die je nu overal ziet. Kijk, volgens mij moet je een beetje van allebei zijn, een klassiek zangeres en kunstenaar, die midden in de maatschappij staat en eigen plannen laat opborrelen."

De cd 'Komm in mein Herzenshaus', met onder andere aria's uit cantates 127, 80, 84, 199 en 208, is verkrijgbaar bij de klassieke speciaalzaken, in verschillende boekhandels en internetwinkels. www.klaartjevanveldhoven.nl

Deel dit artikel