Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Zonder hormoonremmers vindt de IAAF Caster Semenya een man

Home

Eline van Suchtelen

Caster Semenya (midden) won in april tijdens de Gemenebestspelen in het Australische Gold Coast goud op de 800 meter. Links de winnares van het zilver, Margaret Nyairera Wambui. Het brons was voor Natoya Goul (rechts). © Getty Images

Vrouwen die een te hoog testosteron-niveau hebben, moeten van de internationale atletiekfederatie testosteron-verlagende hormonen slikken als ze nog mee willen doen aan wedstrijden.

De vrouw spookte dagenlang door het hoofd van Sifan Hassan. Caster Semenya. Doodsbang was Hassan voor de Zuid-Afrikaanse atlete. Vorig jaar kwam Semenya, die oppermachtig is op de 800 meter, voor het eerst op de WK in actie op de favoriete afstand van Hassan: de 1500 meter.

Lees verder na de advertentie

De 25-jarige Nederlandse van Ethiopische afkomst had geen idee wat ze van Semenya (toen 26) kon verwachten. Het bleef haar maar bezighouden. Zo erg, dat ze zich in de finale liet verleiden te vroeg aan haar eindsprint te beginnen. Ze was bang dat Semenya er anders overheen zou gaan. En dat gebeurde ook.

Door haar mannelijke voorkomen spreken veel atletes van oneerlijke concurrentie

Hassan is niet de enige atlete die Semenya vreest. De Zuid-Afrikaanse loopster speelt al jaren de hoofdrol in een discussie over vrouwen in de sport die relatief veel mannelijke kenmerken hebben. Semenya is opgegroeid als vrouw, voelt zich vrouw, maar wordt door haar concurrenten vaak niet gezien als vrouw.

Door haar mannelijke voorkomen, met een brede, gespierde borstkas en smalle heupen, spreken veel atletes van oneerlijke concurrentie. Ze zou onverslaanbaar zijn omdat ze is geboren met het Y-chromosoom. Daardoor maakt ze voor een vrouw bovengemiddeld veel testosteron aan. Door dat spierversterkende hormoon kan ze beter sporten dan andere vrouwen.

Hormonen slikken

De internationale atletiekfederatie IAAF wil dat Semenya vanaf volgend jaar hormonen gaat slikken om haar testosteronwaarden naar beneden te krijgen. Anders moet ze bij de mannen meedoen.

De atlete moest al eerder aan die voorwaarde voldoen, maar dat werd teruggedraaid toen een andere atlete die uitwijkende waardes had, de Indiase sprintster Dutee Chand, haar zaak aankaartte bij het internationaal sporttribunaal Cas.

Het Cas oordeelde dat de IAAF niet kon bewijzen dat testosteron de reden was dat Chand zo goed kon sporten. Het IAAF zegt nu bewijs te hebben dat er wel een verband bestaat, waardoor er vanaf volgend jaar opnieuw beperkingen gelden.

De sportwereld zit al met interseksuelen, mensen met zowel mannelijke en vrouwelijke geslachtskenmerken, in de maag sinds 1924. Toen deden vrouwen voor het eerst mee met de Olympische Spelen en werd het belangrijk om te weten bij welke groep atleten ze hoorden.

Met de nieuwe regels van de IAAF bepaalt de tes­tos­ter­on­waar­de voortaan wie er in het hokje 'man' of 'vrouw' wordt geplaatst in de sport

Maar bepalen of iemand een man of vrouw is, dat is soms niet eenvoudig. Om vrouwen als Semenya uit te sluiten, en mannen die zich als vrouw hadden vermomd te weren, werd er in 1936 een vernederende geslachtstest ingevoerd. Daarbij moesten atleten hun broek uittrekken om te laten zien wat ze in huis hadden.

Foekje Dillema in 1949 © Wikimedia

Foekje Dillema

De Nederlandse sprintster Foekje Dillema werd in 1950 geschorst omdat ze niet aan een gynaecologisch onderzoek mee wilde werken om te kijken of ze wel 'honderd procent vrouw' was. Aan die vernedering wilde ze zich niet onderwerpen. Veel later werd met DNA-onderzoek ook bij haar een Y-chromosoom aangetoond, waardoor ze net als Semenya meer testosteron aanmaakte dan de gemiddelde vrouw. De geslachtstest werd als mensonterend gezien, maar pas in 1992 afgeschaft.

Met de nieuwe regels van de IAAF bepaalt de testosteronwaarde voortaan wie er in het hokje 'man' of 'vrouw' wordt geplaatst in de sport. De Zuid-Afrikaanse advocaat Steve Cornelius legde uit protest tegen de beslissing meteen zijn functie neer bij het tuchtcollege van de IAAF. Tegenstanders vinden de regels seksistisch en racistisch.

Met de nieuwe regels is ze winnares van goud in Rio weer terug bij af

Als het aan de Indiase sprintster Chand ligt, moet Semenya het er niet bij laten zitten. Ze heeft Semenya aangeboden te helpen met een juridische strijd, mocht de Zuid-Afrikaanse een rechtszaak aan willen spannen tegen de IAAF. De beperking geldt overigens alleen op de 400, 800 en 1500 meter, omdat vrouwen op die afstanden het meeste profijt zouden hebben van meer testosteron.

Semenya heeft sinds het begin van haar carrière, toen ze vanuit het niets de mondiale top bestormde, last gehad van haar androgyne uiterlijk. Ze werd onderworpen aan een geslachtstest en moest in 2011 vlak voor de Olympische Spelen in Londen hormoonremmers slikken.

Semenya won alsnog olympisch zilver in een tijd die ver afstond van haar beste prestatie. Later kreeg ze alsnog goud, omdat de Russische winnares van het goud Maria Savinova werd betrapt op doping. Na de Spelen raakte Semenya depressief, maar ze krabbelde weer op toen de testosteronbeperking werd opgeschort na de zaak van sprintster Chand. Met de nieuwe regels is ze winnares van goud in Rio weer terug bij af.

Lees ook: Is Caster Semenya vrouw genoeg om aan de Spelen mee te mogen doen?

"Ik laat niet toe dat ze haar vernederen alsof ze een misdaad heeft begaan", zei de voorzitter van de Zuid-Afrikaanse atletiekfederatie eerder over Semenya. "Haar misdaad is, dat ze is geboren zoals ze is geboren."


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

Door een profiel aan te maken ga je akkoord met de gebruiksvoorwaarden en geef je aan het privacy statement en het cookiebeleid te hebben gelezen.

Deel dit artikel

Door haar mannelijke voorkomen spreken veel atletes van oneerlijke concurrentie

Met de nieuwe regels van de IAAF bepaalt de tes­tos­ter­on­waar­de voortaan wie er in het hokje 'man' of 'vrouw' wordt geplaatst in de sport

Met de nieuwe regels is ze winnares van goud in Rio weer terug bij af