Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Zo populair is het referendum helemaal niet

Home

Lex Oomkes

Lex Oomkes © Maartje Geels
Column

De basis, die vindt dat de elite te ver gaat in haar zucht te democratiseren. Waar vind je dat tegenwoordig nog? Het waren toch juist die grachtengordel-idealisten met de linkse designbrillen, die geloofden in de kracht van de volkswijsheid?

Twee partijcongressen gaven deze winter een duidelijk signaal dat het allemaal inmiddels wat gecompliceerder ligt dan het eenvoudige schema wil. Het partijcongres van GroenLinks schrapte het correctief referendum uit het verkiezingsprogramma en de PvdA volgde slechts enkele weken later. Ondanks hartstochtelijke pleidooien van de partijleiding. 

Lees verder na de advertentie
De partij is inmiddels minder zelfbewust, maar voor het denken over het referendum maakte dat niet uit

Het correctief referendum – waarbij van de kiezer een uitspraak wordt gevraagd over een al door het parlement aanvaarde wet, een uitspraak die bindend is – paste volgens partijvoorzitter Hans Spekman ‘uitstekend in de sociaal-democratische traditie van zeggenschap en emancipatie’. De PvdA diende volgens hem zelfbewust te zijn en zeggenschap uit handen durven geven.

De partij is inmiddels een stuk minder zelfbewust, maar voor het denken over het referendum maakte dat niet uit. De ervaringen met het Oekraïne-referendum waren daarvoor veel doorslaggevender.

Bij GroenLinks idem dito. Op initiatief van de Utrechtse wethouder Lot van Hooijdonk verdween het correctief referendum uit het verkiezingsprogramma. De partijleiding was hardleers, want al in 2010 deed het congres van GroenLinks een soortgelijke uitspraak.

Die uitspraak was kennelijk niet belangrijk genoeg om te stoppen met het gezamenlijke initiatief met D66 en – toen ook al – de PvdA voor de invoering van het correctief referendum. En nu zitten beide partijen met de brokken. Het initiatief Duyvendak/Dubbelboer, later Halsema/Kalma/Van der Ham en uiteindelijk Fokke/Voortman/Schouw (is er een betere illustratie mogelijk van het enorme verloop onder Kamerleden?) werd door beide Kamers aangenomen.

Tekst loopt door onder afbeelding. 

Lot van Hooijdonk © Shody Careman

Restauratie

Dus is de vraag nu wat te doen. Het gaat om een wijziging van de Grondwet en dus dient de nieuwe Kamer zich er in tweede lezing over te buigen. Maar twee van de drie partijen van het initiatief willen niet meer, terwijl de derde (D66) ook hevig twijfelt aan nut en noodzaak van wat ooit een van de kroonjuwelen was.

De hele gang van zaken is een illustratie van het bizarre lot van het referendum in de Nederlandse politiek

Het zijn nu de meer conservatief georiënteerde partijen, de Socialistische Partij bijvoorbeeld of nieuwkomer Forum voor Democratie, die er bij de initiatiefnemers op aandringen de wet zo snel mogelijk in tweede lezing aan te bieden.

De hele gang van zaken is een illustratie van het bizarre lot van het referendum in de Nederlandse politiek. Van gehoopt breekijzer in het streven naar progressieve verandering is het verworden tot een instrument dat de restauratie moet dienen: (vooral) minder Europa, minder vrijhandel en andere onderwerpen op de conservatieve agenda. 

Opvallend genoeg heeft het partijkader, de mensen die langs de deuren gaan en de afdelingsvergaderingen bevolken, dat wel door. Terwijl partij-elites nog vrezen voor regenten te worden uitgemaakt, is de basis al verder. Veranderen en leren van ervaringen is kennelijk voor het gewone partijlid stukken gemakkelijker dan aan de top.

Het correctief referendum is in eigenlijk niets te vergelijken met het raadgevend referendum dat we al kennen en dat vorig jaar rond deze tijd voor zoveel ophef zorgde. Toch kan het Oekraïne-referendum niet buiten beschouwing worden gelaten. De ervaringen vorig jaar hebben referenda, in welke vorm dan ook, stukken minder aantrekkelijk gemaakt. Thierry Baudet schoot zich zo bezien vorig jaar geweldig in de voet.



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
De partij is inmiddels minder zelfbewust, maar voor het denken over het referendum maakte dat niet uit

De hele gang van zaken is een illustratie van het bizarre lot van het referendum in de Nederlandse politiek