Zo maak je het rotleven van illegalen nog erger

home

Frans-Willem Verbaas

Een illegaal is niet beter of slechter dan de mensen die deze krant lezen. © anp
Opinie

FRANS-WILLEM VERBAAS   Het strafbaar stellen van illegaal verblijf is niet alleen onnodig, maar bovenal inhumaan en onrechtvaardig. Arie Slob heeft dus groot gelijk, vindt advocaat Frans-Willem Verbaas.

 
De strafbaarstelling van illegaal verblijf bestaat al

Opnieuw verdeelt de strafbaarstelling van illegaliteit de politiek. ChristenUnie-leider Arie Slob dreigt de samenwerking met het kabinet te staken als de strafbaarstelling van illegaal verblijf niet van tafel gaat. En terecht, maar eerst moet er een misverstand uit de wereld worden geholpen.

Sinds 2012 kent het vreemdelingenrecht iets nieuws, namelijk een zogeheten 'inreisverbod'. Dit houdt in dat een vreemdeling zich voor een bepaalde periode (twee tot tien jaar) niet mag bevinden in de meeste lidstaten van de Europese Unie. Een soort tijdelijke verbanning op grond van Europese regelgeving. De meeste illegalen die nu worden aangehouden krijgen een dergelijk inreisverbod. Dat geldt ook als een aanvraag voor een verblijfsvergunning wordt afgewezen. Houdt de vreemdeling zich niet aan dit inreisverbod (of gaat hij niet weg), dan is dit een strafbaar feit, namelijk een overtreding of een misdrijf waar een geldboete op staat.

Afschrikwekkende werking
Dus strafbaarstelling van illegaal verblijf bestaat al? Inderdaad. De Raad van State vond dan ook dat het wetsvoorstel over de strafbaarstelling eigenlijk geen toegevoegde waarde had. Maar de illegaal die voor de eerste keer wordt aangetroffen heeft nog geen inreisverbod overtreden en daarmee nog niets strafbaars gedaan. Voor die groep houdt staatssecretaris Teeven vast aan de strafbaarstelling van illegaliteit. Zijn motief: de afschrikwekkende werking die daarvan uit moet gaan.

Maar is dat zo? Dat lijkt niet waarschijnlijk. Illegalen weten best dat ze niet welkom zijn en opgepakt kunnen worden in vreemdelingenbewaring. Juridisch gezien is vreemdelingenbewaring weliswaar geen straf, maar een maatregel om te zorgen dat een illegaal er niet vandoor gaat terwijl zijn uitzetting wordt georganiseerd. Maar omdat deze bewaring gebeurt in een gevangenisregime ziet het er wel uit als een straf, en de vreemdelingen ervaren dat ook zo. Strafbaarstelling van illegaal verblijf (of overtreding van een inreisverbod) naast vreemdelingenbewaring is dan ook onnodig. Het verschil met vreemdelingenbewaring zou ik ook nauwelijks aan mijn cliënten kunnen uitleggen.

Lees verder na de advertentie

 
Het strafrecht moet gaan over ethisch verwerpelijke daden die anderen schade toebrengt, en illegaliteit valt daar niet onder

Daar kun je tegenin brengen dat illegaal verblijf niet bestraft gaat worden met gevangenisstraf, maar met geldboetes. Dat klopt, maar hoe wil je geldboetes innen bij illegalen? Dat zal meestal niet lukken. Vervangende hechtenis dan maar? Maar het is toch de bedoeling dat illegalen weggaan, niet dat ze blijven om gestraft te worden? Realiseert Den Haag zich dat de uitvoering van al die maatregelen ten koste gaat van serieuze criminaliteitsbestrijding? Vinden Henk en Ingrid echt dat justitie geld moet vrijmaken voor het opleggen van oninbare boetes aan illegale schoonmakers? En dat terwijl er ondertussen miljarden bezuinigd moet worden, waarvan 85 miljoen op de rechtshulp?

Ethiek
Strafbaarstelling van illegaliteit is dan ook niets meer dan symboolpolitiek die goed valt bij een (onwetend) deel van de keizers ('Nu gaan we de illegaliteit echt aanpakken!'). Het werkt niet, kost veel geld, en belast justitie en de rechterlijke macht ten koste van echte criminaliteitsbestrijding.

Toch zijn dat niet Arie Slobs belangrijkste argumenten tegen de strafbaarstelling van illegaal verblijf. Slobs - en mijn - grootste bezwaar is dat hij vindt dat het principieel onjuist is om een illegaal als crimineel te zien. Het strafrecht moet gaan over ethisch verwerpelijke daden die anderen schade toebrengt, en illegaliteit valt daar niet onder.

Sommige van mijn cliënten zijn psychiatrische patiënten. Ze leven nu eens op straat, dan weer bij iemand in huis en dan weer in een detentiecentrum (waar ze beschadigder uitkomen dan ze erin gaan). Ze zijn niet beter of slechter dan de mensen die deze krant lezen, maar elke keer weer moet er iets nieuws worden bedacht om het rotleven dat ze toch al hebben nog onaangenamer te maken.

De strafbaarstelling van illegaliteit is een inhumane en onrechtvaardige wet. Daarom moet hij niet worden aangenomen.

Frans-Willem Verbaas: advocaat vreemdelingenrecht

Trouw.nl is vernieuwd. Ter kennismaking mag u nu gratis onze artikelen lezen.

Deel dit artikel

Advertentie