Zingeving op de Zuidas slaat aan

home

Steven Piek

Ruben van Zwieten wil mensen 'een verhaal aanreiken'. © Werry Crone

Het huis voor zingeving en ontmoeting op de Amsterdamse Zuidas is een succes. De jonge dominee Ruben van Zwieten opent daarom een tweede vestiging, in Rotterdam.

Bankiers, juristen en consultants krijgen hier vragen voor hun neus die ze normaal nooit krijgen.

De gasten druppelen langzaam binnen en bestellen, keurig in pak, hun eerste glas wijn aan de bar. Terwijl de jazzpianist zijn repertoire onverstoorbaar doorwerkt, neemt het gemurmel gestaag toe. Omgeven door het schemerige licht, wachten de aanwezigen op wat komen gaat.

Dit is De Nieuwe Poort. Een centrum voor 'zingeving en ontmoeting', tussen de kantoren op de Amsterdamse Zuidas en met advocatenbureau Baker en McKenzie verderop in de straat. Het is een succes en oprichter Ruben van Zwieten is inmiddels druk bezig met het openen van een tweede vestiging in Rotterdam.

"Geef me even een cooling down, ik kom zo bij je", zegt Van Zwieten later wanneer hij de verslaggever ziet zitten. Van Zwieten, 32 jaar en voormalig preses van het Leidsch studentencorps, is waarschijnlijk de enige dominee in maatpak met een secretaresse.

Lees verder na de advertentie

Succes
Hoe gaat Van Zwieten te werk en waarom is De Nieuwe Poort zo'n succes? Als oprichter van het centrum (zelf spreekt hij liever van 'huis') voor 'ontmoeting en inspiratie' heeft hij zojuist zijn openingsspeech gehouden voor een gehoor van 144 mensen uit het zakenleven. "Het gaat om het Joodse getal van twaalf maal twaalf", legt hij uit.

Vanavond wordt 'De Tafel van Twaalf' georganiseerd. De gasten verdiepen zich tijdens een uitgebreid diner, in twaalf groepen van ieder twaalf mensen, in een 'oude bron'. Onder leiding van een theoloog of filosoof (leermeester genoemd) en een gespreksleider (moderator) wordt vanavond het thema 'nationaal of internationaal?' benaderd vanuit een bijbels of filosofisch perspectief.

In een van de zithoeken van zijn bar vertelt Van Zwieten wat het nut is van de samenvoeging tussen het zakenleven en zingeving.

Dit maakt een mens minder oppervlakkig.

"Wat het oplevert is dat de bankiers, juristen, mensen van de overheid en consultants die hier vanavond zitten, op een andere manier naar de toekomst kijken. Ze gaan er dieper op in dan wanneer ze het op RTL Z op hun smartphone voorbij laten rollen. Op deze plek krijgen ze vragen voor hun neus die ze normaal nooit krijgen", zegt hij.

"Deze avond leest iemand bijvoorbeeld het verhaal van Abraham. Zijn naam betekent 'vader van alle volkeren'. Tegelijk is hij vader van Israël, en Israël zet zich in het bijbelverhaal apart van de heidenen. Daarbij staat Israël met haar twaalf stammen als metafoor voor de hele mensheid en is het een volk dat anders is dan de andere volkeren. Dat is dubbelzinnig."

Vervolgens legt Van Zwieten uit hoe die metafoor verband houdt met de wereld van vandaag de dag: "Aan de ene kant zijn we één Europa en één wereld. Maar tegelijkertijd hebben we verschillen tussen Noord- en Zuid-Europa, soennitisch en sjiitisch, christen en moslim en benadrukken we al die kloven. Voor een persoon die dagelijks bezig is met fusies en overnames is dit heel goed om te beseffen. Het doet iets met zijn kijk op de wereld, hoe hij stemt als burger en hoe hij zijn bedrijf leidt. Dit maakt een mens minder oppervlakkig."

Verscholen pastoraat
Nadat hij het gymnasium had afgerond, koos Van Zwieten - met weinig kerkelijke achtergrond - voor de studie theologie. Tijdens zijn studententijd in Leiden was hij een jaar preses van studentenvereniging Minerva. Na deze levensfase vervulde Van Zwieten een functie bij de Rabobank. In 2007 begon hij aan de predikantenopleiding en in 2013 richtte hij De Nieuwe Poort op.

Van Zwieten is geen gemiddelde dominee en doet dan ook geen huisbezoeken. "Ik zit hier in deze bank met mensen die me mailen: 'Hé Ruben, zullen we binnenkort even een kop koffie drinken en wat bijpraten?' Dat bijpraten, dat is verscholen pastoraat", legt hij uit.

"'Ruben, ik wil gaan trouwen', 'Mijn zoon is overleden' of 'Ik wil mijn kind laten dopen'. Ik krijg het allemaal te horen. Waarom hier dan een bar staat? Op welke openbare ontmoetingsplekken wordt tegenwoordig nog iets gevierd, bijgepraat of uitgehuild? Zo'n plek wil ik met De Nieuwe Poort aanbieden. Horeca is een openbare plek waar mensen eten. Eten is een heel bijbels thema. Er zijn zoveel metaforen rondom brood en wijn."

Symboliek is aanwezig in deze ruimte, maar komt die niet als een kruis op je af.

Ruben van Zwieten

Gouden kalf
Zodra het diner goed op gang is, wordt ook bij Van Zwieten zelf het voorgerecht geserveerd: entrecote met tonijn, schaaldiermayonaise, een coulis van courgette en een coulis van tomaat.

De bar oogt op het eerste gezicht als gewoon een chic etablissement, maar schijn bedriegt. Terwijl Van Zwieten de lekkernij in slechts een paar happen verorbert, vertelt hij over de verborgen symboliek in de ruimte.

"We hebben ervoor gekozen om de bijbelse symboliek heel subtiel in de ruimte te verwerken. De vaten die daar staan, daar is water wijn geworden. En het gouden kalf in die hoek komt ook zo uit de Bijbel. Die vijf zuilen aan de zijkant waar een kunstenaar wijn over heeft uitgegoten, symboliseren uiteindelijk de vijf boeken van Mozes. Op deze manier is de symboliek ook aanwezig, maar komt die niet als een kruis op je af."

In de Rotterdamse vestiging zullen onder anderen ex-ge­de­ti­neer­den werkzaam zijn.

Het idee voor De Nieuwe Poort ontstond tijdens Van Zwietens domineesopleiding. Hij ziet De Nieuwe Poort als 'de hervorming van de kerk'. "De kerken verdwijnen razendsnel en het is heel triest dat zo'n gemeenschapshuis soms zelfs in een blok appartementen verandert. Daarom willen wij dit soort ontmoetingshuizen openzetten. Niet alleen voor avonden als deze, maar van 's ochtends vroeg tot 's avonds laat. Een plek waar je aan de ene kant kan uitblazen en aan de andere kant geïnspireerd raakt.

"Hier in de keuken vind je asielzoekers, drop-outs en jongeren van het roc. Als we straks in Rotterdam een vestiging openen, zullen daar onder anderen ex-gedetineerden werkzaam zijn. Dat is wel wat anders dan geld inzamelen door even de Alpe d'HuZes te fietsen of iets naar Serious Request over te maken. Als je hier eet, sta je van aangezicht tot aangezicht met ze in contact. Bovendien steun je die mensen in de keuken én de stichting. Dit is eigenlijk een nieuwe vorm van liefdadigheid."

Top 2000
Van Zwieten legt met weidse armgebaren uit wat zijn manier van prediken is. Zijn theologie is om een 'verhaal aan te reiken' waarmee mensen de tijdgeest kunnen lezen en ook hun persoonlijke levensverhaal kunnen bezien.

"Een dominee moet zich bekwamen door de schrift naar de grondtaal, de verborgen symboliek, uit te leggen. Wij laten de verbanden zien. Ik voel me meer dominee dan degenen die de Bijbel ouderwets vinden en het vervolgens liever met Elvis-liedjes of de Top 2000 doen."

In gedachten ziet Van Zwieten al voor zich hoe De Nieuwe Poort in Rotterdam, naast het centraal station, eruit komt te zien. Op 15 maart gaan daar de deuren open.

"We zijn druk bezig met de opening van een tweede huis in Rotterdam. Het komt in de poort van een oud handelsgebouw waar vroeger vrachtwagens doorheen reden. Nu is die poort gesloten en tot een ruimte gemaakt. Hierdoor kijk je vanuit de ene kant naar een van de slechtste wijken van Rotterdam: de Kruiskade. Je zou dat wel het bijbelse Egypte kunnen noemen. Aan de andere kant zit je direct aan het Weena, zo'n beetje het Wall Street van Rotterdam. Hiertussenin bevindt zich dan het beloofde land: de keuken waar achterop geraakte mensen een kans krijgen.

"Ik heb het gevoel dat ik bezig ben met een roeping. Ik denk niet dat ik ergens verkoper binnendienst had kunnen zijn."

Trouw.nl is vernieuwd. Ter kennismaking mag u nu gratis onze artikelen lezen.

Deel dit artikel

Advertentie
Bankiers, juristen en consultants krijgen hier vragen voor hun neus die ze normaal nooit krijgen.

Dit maakt een mens minder oppervlakkig.

Symboliek is aanwezig in deze ruimte, maar komt die niet als een kruis op je af.

Ruben van Zwieten

In de Rotterdamse vestiging zullen onder anderen ex-ge­de­ti­neer­den werkzaam zijn.