Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Zetelverlies drama voor GroenLinks en Jolande Sap

Home

Marco Visser

GroenLinks-lijsttrekker Jolande Sap brengt haar stem uit voor de Tweede Kamerverkiezingen in basisschool Aldoende in Amsterdam-Oost. © anp

Waarom lukte het GroenLinks-fractieleider Jolande Sap niet de winning mood waarin de partij onder haar voorgangster Femke Halsema verkeerde vast te houden?

Was het de ongelukkige timing waarop Sap het stokje overnam van Halsema? De populaire oud-fractievoorzitter verliet de partij vlak voor het moment waarop GroenLinks een beslissing moest nemen over de uiterst gevoelige trainingsmissie in Kunduz. Daarmee stond Sap kort na haar aantreden direct voor een zware proef.

Was het de beslissing over Kunduz zelf? De kwestie was goed doorgesproken, zei Halsema gisteravond in Pauw en Witteman. Dat bleek een inschattingsfout. Ineke van Gent stemde niet mee met de fractie, en ook Tofik Dibi en Bruno Braakhuis zagen, zo wisten zij achteraf te melden, niets in de missie naar Afghanistan. Een eenheid is de fractie nooit meer geworden. Zelfs bij stemmingen over moties van GroenLinks kwam slechts een handvol Kamerleden opdagen, wat bij Kamerleden van andere partijen de vraag deed rijzen of Sap haar fractie nog wel in de hand had. Na het besluit over Kunduz moest Sap zich tijdens een partijcongres verantwoorden tegenover de leden. Een motie van afkeuring werd verworpen. Wel sprak het congres haar treurnis uit over de beslissing.

Was het de handtekening onder het Lente-akkoord? Samen met de 'Kunduzpartijen' VVD, CDA, D66 en ChristenUnie gingen Sap en haar medeonderhandelaar Van Gent akkoord met een bezuinigingspakket om aan de 3-procentsnorm van Brussel te voldoen. Sap zag in het akkoord het bewijs dat GroenLinks resultaten kan bereiken. Zo waren enkele pijnlijke bezuinigingen op het persoonsgebonden budget en de sociale werkplaatsen van tafel. Ideeënpartij zoekt macht, en wel hierom, zou Sap hebben gedacht. Maar de euforie duurde kort. De achterban begon te sputteren over onderdelen die helemaal niet bij de partij horen. Zo viel onder meer de belasting van de reiskostenvergoeding voor het openbaar vervoer niet in goede aarde. Tofik Dibi noemde het verhaal van GroenLinks fundamenteel anders dan het Lente-akkoord. En met Dibi, de bedenker van de stekkeractie, zijn we bij misschien wel de belangrijkste vraag aangekomen.

Was het Tofik Dibi die Sap na een moeizaam begin geen kans op herstel gunde? Kort na de ondertekening van het Lente-akkoord stelde hij zich kandidaat als lijsttrekker. De fractie zou onder Sap te verdeeld zijn geraakt, ze zou te veel uit zijn op macht en zich te autoritair gedragen. En, oh ja, Kunduz, dat had Sap er persoonlijk doorgedrukt, tegen de wil van fractieleden in. De persoonlijk gerichte aanvallen misten hun uitwerking niet. Kiezers stemmen niet op partijen waar het rommelt. En als de fractieleden Sap al niet steunen, waarom zou de kiezer dat dan wel doen? We hebben er een potje van gemaakt, zei Dibi gisteren. Collectief, voegde hij er aan toe. Zeker, maar daarbij is niet direct Sap de eerst aangewezene. Wie herinnert zich niet het gezwabber van partijvoorzitter Heleen Weening, die Sap als enige geschikte kandidaat voor het lijsttrekkerschap kwalificeerde en Dibi ondubbelzinnig als ongeschikt wegzette. Onder druk van wat woest Twitterende leden haalde het bestuur bakzeil en mocht Dibi toch een gooi doen naar het lijsttrekkerschap.
      
Naast de beschamende vertoning rond de interne verkiezingen, kreeg Sap ook te maken met kleinere akkefietjes van fractieleden die haar voor de campagne begon al op grote achterstand zette. Er was een interview met Ineke van Gent en Bruno Braakhuis riep iets over toekomstige opvolgers.

Was het Jolande Sap zelf? Het grootste verwijt dat haar is te maken is dat ze er niet in is geslaagd de eenheid in de fractie te bewaren, iets wat haar voorgangster wel lukte. Ook lukte het haar niet de harten van haar achterban te winnen en het electoraat duidelijk te maken waarom de trainingsmissie in Kunduz zo belangrijk was, waarom zij haar handtekening zette onder allerlei zware bezuinigingen om maar aan de eisen van Brussel te voldoen. Ook haar presentatie werd geregeld bekritiseerd.

Wat in Sap te prijzen valt, is haar moed. Als eerste leider van GroenLinks sloot zij soms pijnlijke compromissen die nu eenmaal horen bij een ideeënpartij op zoek naar macht. De vraag is in hoeverre de partij, haar fractie, de leden en achterban klaar zijn voor omgaan met regeringsmacht.

Deel dit artikel