Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Zaandam krijgt Kleine Wildernis

Home

KIRSTEN DORRESTIJN

Zaandam experimenteert met een vernieuwende bosbouwmethode, midden in de stad. Specialisten uit India helpen bij de aanleg.

In het Darwinpark in Zaandam is het eerste Tiny Forest van Europa geplant. De Indiër Shubhendu Sharma en het team van zijn bedrijf Afforestt zijn speciaal uit India overgevlogen om te helpen. Afforestt voert een innovatieve methode uit voor bosbouw in de stad en legt bossen van 100 tot 300 vierkante meter aan. Deze zogenoemde 'Tiny Forests' groeien tien keer harder dan normale bossen, zijn dertig keer dichter begroeid en honderd keer biodiverser dan monocultuur-bosbouw.

"Het is een experiment", verklaart Daan Bleichrodt van IVN, Instituut voor natuureducatie en duurzaamheid, die het initiatief nam voor de aanleg van het kleine bos. We kijken toe hoe dertig kinderen van de vrije school de bomen in de grond zetten. Op de zwarte aarde liggen bijna zeshonderd boompjes klaar. Ertussen loopt een kronkelend pad van houtsnippers. Bleichrodt kwam op het idee voor het project nadat hij een TED-talk van Shubhendu Sharma had gezien. "Het eerste dat in me opkwam was: 'Zou dat ook in Nederland werken?' Ik heb de vraag via Twitter gesteld, en kreeg binnen vijf minuten een reactie: hij dacht van wel. We hebben geskypet en ik heb financiering gezocht."

De 200 vierkante meter omgewoelde aarde is afgezet met houten paaltjes. Het stuk land ligt middenin een simpele groenstrook, naast een hoofdweg door Zaandam. "Of de methode hier net zo goed werkt als in andere landen, moet de tijd uitwijzen", zegt Bleichrodt, "maar de hoveniers die ik heb gesproken zijn het erover eens dat dit bos waarschijnlijk ook in het Nederlandse klimaat snel gaat groeien."

Het geheim achter de snel groeiende bossen is dat de bomen dicht op elkaar worden geplant: drie tot vier per vierkante meter. Daardoor gaan ze strijden om zonlicht. De grond is tot een meter diep omgespit en voor de luchtigheid vermengd met stro, zodat de bomen gemakkelijk kunnen wortelen. Geitenmest van een boer uit de buurt is toegevoegd als goedkope voedingstof.

Aan de aanleg van deze 'Kleine Wildernis' is een heel traject voorafgegaan. Shubhendu Sharma is naar Nederland gevlogen om de grond te testen en te beoordelen welke voedingsstoffen nodig zijn om het bos tot een succes te maken. Een Nederlandse bomenspecialist heeft een lijst met inheemse boomsoorten opgesteld, waaruit hij met behulp van software een keuze voor 36 soorten heeft gemaakt. Daarbij is vooral gelet op een grote variëteit aan formaten. Ook is gestreefd naar een ideale combinatie van groenblijvers, fruitbomen, bloesems en bomen die vogels en insecten aantrekken.

In Zaandam heeft een Indiase collega van Sharma de boompjes zorgvuldig klaargelegd zodat de kinderen ze op de juiste plaats planten. "Taxus, eik, els, hulst en wilg", somt Ron van Tuijl van Hoek Hoveniers de soorten op die hij ziet liggen.

"Allemaal groeien ze in hun eigen tempo. Ik begrijp de logica achter de methode", zegt hij. "Het strijden om zonlicht, de luchtige grond, de natuurlijke bemesting, de keuze voor de inheemse soorten. Maar dat het bos daarom tien keer sneller zal groeien... Ik moet het eerst zien. Het klimaat is hier zo anders dan in India. En langzaam groeiende bomen, zoals eik en beuk, worden denk ik verdrongen door snelgroeiende, zoals wilgen en populieren."

Het idee achter het Tiny Forest is dat de bladeren op een gegeven moment een dak vormen, waardoor het zonlicht de bodem niet meer bereikt en regendruppels niet meer verdampen. Doordat er geen chemische meststoffen en alleen inheemse bomen worden geplant, wordt de bodem rijk aan micro-organismen die de gevallen bladeren omzetten in humus.

In Zaandam wordt de bodem bedekt met stro, zodat onkruid minder kans krijgt. Naar verwachting heeft de wildernis weinig onderhoud nodig en functioneert zij binnen een paar jaar als een zelfstandig ecosysteem. Als alles volgens plan verloopt is het bos binnen een paar jaar zodanig gegroeid dat je, als je op de houtsnippers middenin het bos staat, alleen maar ruigte ziet.

Lees verder na de advertentie

Handleiding

Het team van Afforestt bedacht de methode niet zelf. Hij komt van de Japanner Akira Miyawaki, die over de hele wereld al 1700 bossen aanlegde. Toen Sharma in 2010 in dienst was bij Toyota, werd Miyawaki uitgenodigd om een bos aan te leggen op het terrein van de autoproducent. Sharma hielp als vrijwilliger en raakte zo onder de indruk van de methode dat hij in zijn achtertuin op dezelfde manier een bos plantte.

"Al snel zag ik veel meer verschillende soorten vogels in mijn tuin", vertelt hij tijdens een symposium in november in Zaandam. "Binnen twee jaar steeg het aantal van zeven naar zeventien soorten. Na verloop van tijd zag ik ook andere struiken opkomen die ik niet zelf had geplant. De vogels hadden de zaden meegenomen. Doordat het bos zo dicht beplant is, kunnen vogels er rustig broeden."

Sharma zegde nog datzelfde jaar zijn baan bij Toyota op en begon Afforestt, een adviesbureau voor het aanleggen van Tiny Forests over de hele wereld. De afgelopen jaren plantte hij op verzoek van boeren, bedrijven, overheden en particulieren 68 bossen, vooral in steden in India, maar ook in de Verenigde Staten, in Oman en Singapore.

Sharma en zijn collega's proberen het productieproces van de Tiny Forests te standaardiseren naar voorbeeld van de filosofie van Toyota. Een open-source-handleiding moet iedereen ter wereld handvatten geven om een klein bos aan te leggen. Op die manier wil Sharma de drempel voor de aanleg van een klein bos in de stad zo laag mogelijk maken.

Het geheim achter de snel groeiende bossen is dat de bomen dicht op elkaar worden geplant: drie tot vier per vierkante meter.

Vogelbos

Naast de Kleine Wildernis in Zaandam heeft de gemeente eenzelfde formaat perceel vrijgemaakt voor een vergelijkende test. "Eerst was ons plan om de grond om te spitten en verder helemaal niks te doen", vertelt Anton den Engelse van de gemeente. "De Nederlandse grond is zo vruchtbaar dat er vanzelf van alles opkomt. Maar omdat we een lege lap zo saai vonden staan, hebben we besloten enkele bessenstruiken en fruitbomen neer te zetten om vogels te lokken. Die verspreiden dan vanzelf de zaden." Kennisinstituut Alterra van de Wageningse universiteit doet de komende jaren onderzoek naar de ontwikkeling van beide bossen.

Wilt u de reacties op dit artikel lezen? Registreer u hier voor een proefperiode van twee maanden.

Het plaatsen van reacties is voorbehouden aan de betalende abonnees van Trouw. Kijk hier voor een overzicht van onze abonnementen.

Het bekijken en plaatsen van reacties is voorbehouden aan onze betalende abonnees. Kijk hier voor een overzicht van onze abonnementen.

Als betalend abonnee kunt u een reactie plaatsen op dit artikel. Deze is alleen zichtbaar voor andere (proef)abonnees.

Om uw reactie te kunnen plaatsen, hebben we uw naam nodig. Ga naar Mijn profiel


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie