Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Youssef Idilbi 1976-2008

Home

Esther Hageman

Zoon van een Friese moeder en een Palestijnse vader, werd Youssef Idilbi een van de eerste ’allochtone’ acteurs.

Zijn moeder was een protestants meisje uit Friesland dat begin jaren zeventig in Israël in een kibboets ging werken. Ze was er een week of zes toen ze in Acco, even boven Haifa, Mohammed Idilbi ontmoette. In de kibboets trok men daar de wenkbrauwen over op, want hij was een Palestijn. Net voordat Israël de onafhankelijkheid uitriep was hij geboren en zijn familie was toen van de ene dag op de andere vluchteling geworden. Nu werkte hij als lasser. Als bijbaantje gidste hij toeristen.

Annie Venema was met pro-Israël gevoelens uit Nederland vertrokken, maar toen ze een klein jaar later terugkwam wist ze hoezeer de medaille ook een andere kant had. Drie maanden later kwam Mohammed naar Nederland. Ze trouwden en kregen een zoon, die ze twee veelzeggende voornamen meegaven: Youssef Sjoerd. Hij was het resultaat van een ontmoeting van oost en west, bedoelden ze.

Youssef bleef enig kind, al woonde Annie’s veel jongere broertje na de dood van hun moeder bij Mohammed en haar, zodat het net was of Youssef een grote broer had. Mohammed ging in Nederland maatschappelijk werk studeren en werkte daarna bij de reclassering en asielzoekerscentra. Annie was directrice van een serviceflat in Drachten.

Dat Youssef homoseksueel was vertelde hij zijn ouders toen hij een jaar of dertien, veertien was. Het was geen probleem dat zwaar op het gezin drukte. Nou ja, Youssef vond het wel jammer voor z’n vader dat er nu waarschijnlijk geen kleinkinderen zouden komen; maar met schande of schaamte werd het nieuws niet ontvangen. Ook bij de Palestijnse familie veranderde het niets: aan de traditie dat een man gaat heten naar zijn zoon (Mohammed was dus ’Abu Youssef’ gaan heten, ’vader van Youssef’), werd bijvoorbeeld niet getornd. Er waren bovendien wel grotere zorgen. Tijdens Youssefs puberteit bleek zijn moeder een hersentumor te hebben. De operatie veranderde haar persoon. Na een paar jaar bleek ze bovendien een niertumor te hebben.

Dat hij acteur zou worden was eigenlijk altijd al duidelijk. Als kind was hij altijd aan het verkleden, toneel spelen, optreden. Hij kon al jong tranentrekkend prachtig accordeon spelen, maar verloor de belangstelling voor dat instrument ook weer. In Groningen ging hij na zijn schooljaren de vooropleiding tot de toneelschool doen. De eigenlijke opleiding deed hij in Amsterdam. Toen hij daar in 2000 mee klaar was ging het gezin bij wijze van examencadeau nog een keer samen op vakantie naar de Palestijnse familie. Youssef en zijn grootmoeder waren gek op elkaar.

Het werk was al op hem afgekomen voor zijn opleiding af was. Youssef Idilbi, met zijn kale schedel en staalblauwe ogen, hoorde tot de eerste generatie ’allochtone acteurs’ – en was in trek. Nu eens stond hij in het theater, dan weer speelde hij in een televisieproductie. In ¿Westenwind¿, de dramaserie van RTL4 die in 1999 meteen een hit werd, werd hij als Abdullah Yildirim verleid door Charlotte, de harteloze careerwoman in het verhaal. In ’Onderweg naar morgen¿, de dagelijkse soap van Yorin, speelde hij een tijdje de schurkachtige Sid Porter. Acteren in een soap is alsof je een vaste baan hebt: maandag en woensdagmorgen repeteren, de rest van de week afleveringen opnemen, die ordelijk per ’set’ worden afgewerkt.

Youssef Idilbi legde de lat inwendig hoog, en was bijna overmatig kritisch over zichzelf. Bij collega-acteurs keek hij naar wat die goed deden; bij zichzelf naar wat hij niet goed vond gaan. Daardoor leek het verschil altijd heel groot. Tevreden over zichzelf was hij eigenlijk nooit.

Daarom schermde hij zichzelf altijd een beetje af. Anderen moesten niet te dichtbij komen, van grote bijeenkomsten hield hij niet en na een theatervoorstelling wachtte hij het applaus liefst niet eens af, of stapte meteen daarna in een auto die al met draaiende motor klaarstond en waarin zijn vriend Rutger, met wie hij sinds 2003 samen was, achter het stuur op hem wachtte. Reizen met een bus vol acteurs, dat was niks voor Youssef Idilbi. Daarvoor had hij ook te veel moeite om na afloop van een voorstelling de knop om te draaien en weer zichzelf te worden. Hij leefde intensief, kende zijn teksten altijd in een mum van tijd – 42 pagina’s Engelse tekst in een week – en liet zijn rollen heel dicht bij zichzelf komen.

Het huwelijk van zijn ouders eindigde toen hij halverwege de twintig was – zonder grote conflicten weliswaar, maar toch. Hij vond het bepaald niet leuk, maar was er wel pragmatisch over. „Als m’n moeder niet thuis is, gaan we toch naar m’n vader”, kon hij zeggen als Rutger en hij onaangekondigd naar het Noorden reden, waar ook Rutger vandaan kwam.

Hij had beroemd willen worden. Niet een beetje, maar heel erg beroemd. Zo beroemd als Madonna of als Paris Hilton – het begrip ’celebrity’ was voor Youssef Idilbi niet leeg of hol. Zoals hij een kettinkje met Madonna om zijn hals had, zo maakte hij in zijn kleedkamer een altaartje voor Paris Hilton.

In het theater speelde hij heftige rollen. In ’Liefde is kouder dan de dood¿, regie Titus Muizelaar, speelde hij een keiharde Marokkaanse loverboy. In Is.Man, het veelgeprezen toneelstuk van Adelheid Roosen dat de mechanismen van eerwraak voor Nederlanders verklaart, was Youssef Idilbi de verteller, de zoon die in het kromme Nederlands van zijn vader, die in de gevangenis zit, vertelt hoe sterk de dwang van de familie was om zijn vrouw en dochter te doden omdat zij niet in het gareel liepen. Hij speelde de rol zo’n 70 keer, in het Engels in New York en in april in Jordanië, op het Amman International Theatre Festival. Voor hem was het 70 keer een première.

Maar de wereldster die hij had willen worden, werd hij niet. Youssef Idilbi was altijd dol op Paul Verhoevens ’Showgirls’, officieel een geflopte film maar wel een die het tot cultstatus bracht, waarin de hoofdpersoon in het begin onderweg is naar Las Vegas met de bedoeling het er als danseres te maken. Aan het einde van de film vertrekt ze, de buik vol van de corruptie en de manipulaties.

Youssef Idilbi schreef een brief voor zijn dierbaren en vertrok met een sprong vanaf zijn vroegere, Amsterdamse toneelopleiding uit het leven.

Youssef Sjoerd Idilbi werd op 7 mei 1976 in Drachten geboren. Hij overleed op 15 mei 2008 in Amsterdam.

Deel dit artikel