Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Yes, I will in de Dutch Church

Home

ARJEN VAN DER HORST

Britse homo's en lesbiennes kunnen nu ook in het huwelijk treden. Maar een kerkelijk huwelijk in de Church of England is nog bij wet verboden. De Nederlandse Kerk in Londen biedt uitkomst.

Peter en Paul kenden de Nederlandse Kerk, de Dutch Church, wel. Het Britse homostel woont in de Londense City en tijdens wandelingen liepen ze vaak langs het markante kerkgebouw aan Austin Friars, dat ingeklemd zit tussen de glanzende wolkenkrabbers van 's werelds machtigste financiële instellingen. "Dat is nou een prachtige plek om te trouwen", zeiden ze vaak tegen elkaar.

Die wens wordt nu waarheid. Binnenkort trouwen Peter en Paul in de Nederlandse Kerk. "Ze hebben geen enkele band met Nederland", vertelt Joost Röselaers, die sinds vorig jaar de predikant is van de Nederlandse Kerk. "Hun vraag was: mogen we als Engelsen in de Nederlandse Kerk trouwen? We hebben dat uitgezocht en op basis van het non-discriminatieprincipe kan dat. Je mag immers geen mensen uitsluiten op basis van hun achtergrond." Voor zover bekend is dit het eerste homohuwelijk in een gevestigde kerk in het Verenigd Koninkrijk.

De Nederlandse Kerk heeft een unieke status in het Britse kerklandschap. De kerk werd in 1550 opgericht door protestanten die de heksenjacht in de Nederlanden ontvluchtten. Ze vonden een veilig heenkomen in Londen, waar een grotere geloofsvrijheid was. De Engelse koning Eduard VI toonde zijn gastvrijheid door de Nederlandse protestanten een leegstaand gebouw van de Augustijnse broeders te geven.

Met trots wijst predikant Röselaers op een oud document dat ingelijst aan de muur van de Nederlandse Kerk hangt, naast een portret van Eduard VI. "Het is een kopie hoor", lacht hij. "Het origineel ligt veilig in een kluis." Het document beschrijft de verschillende privileges die de Nederlandse Kerk in 1550 kreeg. In een koninklijk statuut legde Eduard VI vast dat de Nederlandse Kerk diensten mocht houden in de eigen taal en zelf de liturgie mocht bepalen.

Hofpredikant
De koning gaf de predikant van de Nederlandse Kerk de status van 'royal chaplain' (hofpredikant), een titel die Röselaers nog altijd draagt. Koningin Elizabeth heeft tientallen hofpredikanten, van wie Röselaers de enige niet-anglicaan is. "Het is wel bijzonder dat een hofpredikant een homohuwelijk voltrekt, terwijl de koningin aan het hoofd staat van een kerk die het niet toelaat."

Röselaers heeft nog een bijzonder privilege. "In Nederland zijn het kerkelijk huwelijk en burgerlijk huwelijk gescheiden. Maar hier ben ik gelijk aan een dominee van de Church of England, dus huwelijken die ik in de Nederlandse Kerk voltrek, gelden meteen als huwelijk voor de wet."

Toch is de Nederlandse Kerk volledig zelfstandig en heeft de Church of England geen enkele zeggenschap. Zo kon de Nederlandse Kerk zelf bepalen of ze het homohuwelijk omarmde. "In 1995 heeft deze kerk het homohuwelijk al toegelaten, maar dat was alleen nog maar een inzegening; homo's konden toen nog niet voor de wet trouwen. We zijn van oudsher een vrij liberale kerk en wij hebben die discussie over het homohuwelijk allang gevoerd. In het najaar hebben we nog wel beraad gehad omdat we wisten dat het homohuwelijk eraan zat te komen. Maar ik merkte weinig weerstand."

De vrijheid van de Nederlandse Kerk in Londen staat in scherp contrast met het verbod dat geldt voor de anglicanen (zie kader). Predikanten van de Church of England mogen geen homostellen trouwen, zo besloot de op dit punt sterk verdeelde kerk. Verschillende anglicaanse predikanten hebben gezegd dat ze het verbod zullen negeren en alsnog homohuwelijken toestaan in hun kerken. Die huwelijken zullen alleen niet erkend worden door de wet.

Colin Coward is een anglicaanse dominee en directeur van Changing Attitude, een actiegroep van anglicanen die vecht voor gelijke rechten van homo's en lesbiennes. Ondanks alle obstakels is hij hoopvol. "Eigenlijk hebben we de strijd al gewonnen. Het is een kwestie van tijd voordat de kerk meegaat met de verandering in de maatschappij. De aartsbisschop van Canterbury is tegen het homohuwelijk, maar hij slaat een heel andere toon aan dan zijn voorgangers. Hij twijfelt openlijk of zijn standpunt nog houdbaar is. De hervormingen zullen niet snel gaan. Maar het gaat gebeuren."

Vooralsnog kunnen Britse homo's en lesbiennes voor een kerkelijke inzegening alleen terecht bij instellingen als de Nederlandse Kerk. Röselaers: "Het doet mij verdriet dat het geloof, dat voor mij een bron van vreugde en vrijheid is, zo benauwend kan zijn. Ik spreek weleens met Britse homostellen die zo betrokken zijn bij hun lokale kerk, terwijl diezelfde kerk iets heel wezenlijks in hun leven niet erkent." Toch wil Röselaers het niet van de daken roepen dat de Nederlandse Kerk in Londen het homohuwelijk omarmt. "Ik doe normaal hooguit vijf tot zes huwelijken per jaar. Elk huwelijk vergt zeker drie dagen voorbereiding. Ik heb daarom ook elke interviewaanvraag van de Britse pers afgewezen. Voor je het weet, melden zich honderd paren aan voor een huwelijk, dan kan ik mijn normale werk niet meer doen."

Toch hoopt Röselaers dat de Nederlandse Kerk een voorbeeld is voor anderen. Volgens hem past het homohuwelijk naadloos in de bijzondere geschiedenis van de Nederlandse Kerk als vluchtelingenkerk. Hij haalt het verhaal van Mozes aan die de Israëlieten uit Egypte leidt richting het Beloofde Land. "Ik zie de kerk als een plek van vrijheid. Mozes nam zijn mensen mee door de woestijn naar het land van de vrijheid. Dat beeld wil ik ook als kerk neerzetten. Als we mensen kunnen losmaken van benauwde regels en naar hun vrijheid kunnen brengen, dan werk ik daar graag aan mee. Ik hoop dat we de eersten zijn die door de woestijn trekken naar het Beloofde Land. Ik hoop dat andere kerken zullen volgen."

Voorgangers niet gedwongen om homopaar te trouwen
Om de vrijheid van geloofsovertuiging te beschermen, heeft de Britse regering een clausule opgenomen in de wet die het homohuwelijk in Engeland en Wales mogelijk maakt. Door deze 'quadruple lock' kunnen 'religieuze organisaties of individuele predikanten niet gedwongen worden stellen van het gelijke geslacht te trouwen'.

De wet bevat ook een expliciet verbod voor homohuwelijken in de (anglicaanse) Church of England en de Church in Wales. Dat heeft te maken met de unieke status van beide kerken, die in feite staatskerk zijn. Een huwelijk in de Church of England en de Church in Wales geldt ook als burgerlijk huwelijk, waarbij het huwelijk nog altijd een verbintenis is tussen 'een man en vrouw'.

Niet-anglicaanse voorgangers zijn wel vrij om homostellen te trouwen. De Quakers, Unitariërs en de Metropolitaanse Gemeenschapkerk hebben al te kennen gegeven dat zij homohuwelijken accepteren in hun kerken. Ook joodse gemeenten hebben het homohuwelijk omarmd. David Mitchell, de rabbijn van de West London Synagogue, zal zelf een van de eerste mannen zijn die in de synagoge in het huwelijk treedt met zijn vriend. "Ik vind het fantastisch. Het zegt veel over hoe ver de Britse samenleving is gekomen. Ik ben vlak voor de eeuwwisseling uit de kast gekomen. Als je de situatie voor homo's toen vergelijkt met die van nu, is dat een wereld van verschil. Dit geeft ook een positieve impuls aan de joodse gemeenschap", zegt hij in een interview.

Deel dit artikel