Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Wordt het snoeien of groeien in 2013?

Home

Esther Bijlo

© anp

Het klinkt gek, in tijden van crisis. Maar 2012 was het jaar van de té optimistische voorspellingen. Alle instanties van naam en faam zaten ernaast met hun verwachtingen van de economische groei: het IMF, de ECB, de Duitse Bundesbank, de Bank of England, om er een paar te noemen. Het Nederlandse Centraal Planbureau is in goed gezelschap.

Keer op keer zijn de ramingen afgelopen jaar naar beneden bijgesteld. Zo dacht het IMF een jaar geleden nog dat 2012 iets meer dan 2 procent groei zou brengen voor de Europese economie. Dat cijfer zal eerder net boven de 0 uitkomen. Het Centraal Planbureau (CPB) veronderstelde met Prinsjesdag nog 0,75 procent groei voor de Nederlandse economie dit jaar. Ruim twee maanden later staat er een krimp van 0,5 procent.

Het is niet zo dat economiewaarzeggers tot een uitzonderlijk optimistisch menstype behoren. Of dat het allemaal incompetente rekenaars zijn. Er gebeurt gewoonweg te veel waar de modellen niet mee uit de voeten kunnen.

De financiële crisis duurt al lang, sinds 2008. Overheden, banken, particulieren en bedrijven zijn allemaal tegelijk bezig hun schulden terug te brengen. Er was grote politieke onzekerheid over hoe de eurocrisis aan te pakken. De inkt van de ene 'beslissende' top was nog niet droog of de volgende stond alweer op de agenda. En de rol van de Europese Centrale Bank bleef lang in de lucht hangen.

Centrale bankier Mario Draghi de grote redder in 2012
In de zomer maakte ECB-president Mario Draghi aan de onduidelijke status van de muntuniebank een einde. Hij sprak de historische woorden dat 'de ECB klaar staat om alles te doen wat noodzakelijk is om de euro te redden'. Die uitspraak en de daad erna bracht de Financial Times ertoe Draghi deze maand uit te roepen tot persoon van het jaar 2012.

De daad was de aankondiging dat de ECB staatsobligaties van probleemlanden zou opkopen als de rentes te ver zouden oplopen. Dat bracht de financiële markten tot rust. Eerder had Mario Draghi al een paar duizend miljard aan goedkope kredieten aan de Europese banken verstrekt.

Het waren mooie gebaren van de Italiaan, maar zelfs zijn invloed is beperkt. De acties van de ECB hebben de balansen van banken wel verbeterd, maar daar is weinig van doorgesijpeld in de echte economie. De eurocrisis is in een periode van verraderlijke rust terechtgekomen. Maar de Spaanse werklozen zijn nog net zo werkloos. Sterker: de Spaanse centrale bank maakte vrijdag bekend dat de Spaanse economie de laatste drie maanden van 2012 sterker is gekrompen. Ook hier moet weer een verwachting naar beneden worden bijgesteld.

Als centrale banken, of ze nu in Europa, de VS of Japan staan, hun monetaire injecties hebben gedaan, wijzen ze dan ook altijd naar de overheden: nu zijn jullie aan de beurt. Wij, centrale banken kunnen de boel versoepelen, maar wij kunnen niet voor economische groei zorgen, dat moeten de regeringen doen.

De vrouw van 2013: IMF-baas Christine Lagarde?
Overheden kunnen de economie maken of breken met hun begrotingsbeleid, vindt ook IMF-directeur Christine Lagarde. Vorige week gaf ze Duitsland een gevoelige waarschuwing om het niet direct na de Duitse verkiezingen, in de herfst van 2013, op een bezuinigen te zetten. Het is niet nodig de Duitse overheidsfinanciën snel te saneren en het doet schade aan Zuid-Europa, dat toch op de een of andere manier uit de crisis moet groeien.

Het IMF hamert er al langer op dat het niet goed is als alle landen tegelijk snijden. De organisatie kwam in 2012 met een belangrijk mea culpa: het IMF had zich verkeken op de destructieve invloed van besparen op de economische groei. Vandaar die te rooskleurige voorspellingen. Het is een euvel waar veel modellen aan lijden: één van de verklaringen waarom de cijfers telkens naar beneden moeten.

Dit debat, saneren of stimuleren, zal in 2013 nog actueler worden dan het de afgelopen jaren al was. De eurocrisis lijkt nu op de financiële markten wel geluwd. Maar de ellende in de reële economie woekert voort. De al hoge werkloosheid in Europa zal blijven stijgen en daarmee de sociale onrust. Een nieuwe Draghi-actie zal dat leed niet verzachten. Daarvoor moet Lagarde nog harder roepen: niet allemaal tegelijk hard bezuinigen.

2012 was voor Europa het jaar van de niet-uitgekomen voorspellingen. In 2013 zal de discussie over nu bezuinigen of de economie stimuleren verder oplaaien.

Deel dit artikel