Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Woest op je smakkende vader

Home

Dirk Waterval

© ANP XTRA

Sinds begin deze eeuw bestaat er een nieuwe naam voor een heel specifieke vorm van geluidsoverlast: misofonie. ‘Haat tegen geluid’ betekent dat letterlijk. Een term die langzaam wint aan bekendheid, en daarmee een feest van herkenning is voor iedereen die gek of agressief wordt van geluiden die andere mensen produceren. 

Geluiden als slikken, nadrukkelijk ademhalen, kauwen, smakken, iets waar bijna iedereen zich weleens aan stoort, maar voor een groep mensen zijn deze geluiden niet te verdragen en veroorzaken ze een soort kortsluiting in de hersenen.

Lees verder na de advertentie

Typ ‘misofonie’ in de zoekfunctie van Twitter en klachten over toetsenbordrammers op kantoor, wortels die rondgaan tijdens bijeenkomsten en smakkende moeders vullen het scherm, aangevuld met #savemefromthishell. Dat de term misofonie steeds meer bekendheid geniet, staat vast. Maar stijgt het aantal mensen dat hieraan lijdt ook? De toename in meldingen van overlast en de korte lontjes in de trein doen het wel vermoeden.

De aandoening is voor het eerst beschreven door Nederlandse psychiaters in het AMC, zo’n acht jaar geleden. Psychiater Nienke Vulink was daarbij betrokken en zij stelt dat misofonie waarschijnlijk niet vaker voorkomt dan vroeger. Evengoed liepen ze er in de oudheid ook al tegenaan. “Voordat we de term misofonie hier muntten in 2009, dachten psychiaters dat het walgen of agressief worden van specifieke geluiden onderdeel was van andere aandoeningen als autisme of een dwangstoornis.” Maar de Amsterdamse onderzoeksgroep betoogt nu dat het een op zichzelf staande aandoening is. De klachten zijn niet altijd onder te brengen bij andere aandoeningen.

Aanvankelijk is alleen gesmak een probleem, later soms ook het geluid van ademhaling

Over wat de ziekte nou precies is, tasten ze ook in het AMC nog wat in het duister. Het idee is een verstoorde verwerking van specifieke prikkels, afkomstig van andere mensen. Geluid, maar ook beeld. Denk aan kauwen, smakken en de neus ophalen. Of het zien van bewegende kaken, bijvoorbeeld. Verkennende hersenstudies van het AMC tonen dat de auditieve schors - het hersengebied waar gehoorzenuwen eindigen - en het neurale netwerk dat verantwoordelijk is voor verwerking van omgevingsgeluid en -beeld, een verhoogde prikkeling laten zien.

Met het oor zelf is dus niets mis, met de verwerking van het binnenkomende beeld en geluid wél. Acute agressie en walging zijn het gevolg. Een klein deel van de patiënten ervaart daarnaast angst of verdriet. Klachten ontstaan vaak in de kindertijd en lijken daarna erger te worden. Aanvankelijk is alleen gesmak een probleem, later soms ook het geluid van ademhaling. Dit alles heeft een gijzelende werking.

“Deze mensen kunnen soms niet meer naar de bioscoop, met de bus of trein. Stel dat iemand daar popcorn of een appel eet. Samen ontbijten of dineren met partner of kinderen zit er vaak ook niet meer in.” De woede richt zich vooral op bekenden, mensen die dichtbij staan. “Waarom dat is, weten we niet zeker. Maar het kan komen doordat je je niet kunt onttrekken aan goede vrienden en familie.” Je vader blijft tenslotte je vader, als die in jouw perceptie te hard smakt kun je geen nieuwe zoeken.

Deze mensen kunnen soms niet meer naar de bioscoop, met de bus of trein

Moderne werkleven

Het frappante is: bijna iedereen herkent deze klachten wel, toch op zijn minst af en toe. Zeker op stressvolle momenten kan pengeklik, luidruchtig typen of het slurpen van koffie tot woede of waanzin leiden. Het is dan een kleine hersensprong om de eventuele verlaagde maatschappelijke tolerantie van geluid te linken aan het moderne werkleven, waarin stress constant gevoed wordt door binnenkomende e-mails en appjes.

“Het klopt dat stress bij iedereen irritatie voor omgevingsgeluiden in de hand werkt. En het klopt dat mensen met een echte diagnose van misofonie nóg meer last hebben van hun aandoening wanneer ze onrustig zijn in het hoofd”, zegt Vulink. Maar, zegt de psychiater, misofonie lijkt toch vooral in de genen te zitten. Zij ziet vaak families met meerdere mensen met misofonie. “Misofonie lijkt dan ook van alle tijden.”

Hoeveel mensen ermee rondlopen is lastig te zeggen. “Daar hebben we geen cijfers over”, zegt psychiater Vulink. “Amerikaans onderzoek kwam met 20 procent van de bevolking. Maar dat was met vragenlijsten gedaan - niet met gedegen psychiatrische interviews - en bovendien alleen bij studenten. Dat is niet representatief.” Op mijn suggestie dat het dan misschien 5 procent is, springen haar ogen even instemmend open. Maar ze herpakt zich: “Er zijn geen cijfers, dus ik durf het echt niet te zeggen.” Denk je er last van te hebben, dan kun je bij Vulink langs. Binnen anderhalf uur kan zij vaststellen of je werkelijk last hebt van misofonie. Of wellicht van een andere stoornis als ADD, een persoonlijkheids- of dwangstoornis die de klachten verklaart.

Hoeveel mensen ermee rondlopen is lastig te zeggen. Daar hebben we geen cijfers over.

Psychiater Nienke Vulink

Decibel

Het lijkt op het oog mooi overzichtelijk: twee keer zoveel decibel, dan zal het geluid ook wel twee keer zo hard zijn. Maar zo werkt het niet.

Natuurkundigen drukken de sterkte van geluid uit in geluidsdruk op je trommelvlies. De waarden daarvan liggen echter al snel een factor miljard uit elkaar (het verschil in geluidsdruk tussen een ritselend boomblaadje en een geweer dat op één meter van je oor wordt afgeschoten, bijvoorbeeld). Zulke enorme getallen, dat praat niet makkelijk. Dus is er een omrekeningsfactor bedacht, de decibel. Die is 0 op de gehoorgrens van de mens, en 170 bij dat geweer dat van dichtbij afgaat.

Dat betekent dan weer wel dat die waarden een beetje raar optellen. Voor elke verdubbeling van het geluidsniveau komt er drie decibel bij. Staat er even verderop dus een crossmotor die 80 decibel aan lawaai oplevert, dan geven twee crossmotoren samen 83 decibel, niet 160. Vier ratelende motoren dus 86, en - afijn, ga zo maar door.



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
Aanvankelijk is alleen gesmak een probleem, later soms ook het geluid van ademhaling

Deze mensen kunnen soms niet meer naar de bioscoop, met de bus of trein

Hoeveel mensen ermee rondlopen is lastig te zeggen. Daar hebben we geen cijfers over.

Psychiater Nienke Vulink