Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Wilders houdt van Oranje, maar handelt als een republikein

Home

Lex Oomkes

Geert Wilders tijdens zijn toespraak in Duitsland afgelopen weekend. © afp
Column

De PVV is uit op het einde van de monarchie via de weg van de Verelendung. Een andere conclusie kan je bijna niet trekken na zorgvuldige lezing van het vorige week ingediende initiatief wetsvoorstel.

Op zich is het al verrassend dat uitgerekend de PVV de politieke rol van het koningshuis in wil perken. Juist van de partij van Wilders, die een uniek talent bezit vooral standpunten uit te dragen die zijn electorale doelgroep welgevallig zijn, zou je zo'n voortrekkersrol niet verwachten. De Avro kwam vorige week in het televisieprogramma 'Eén Vandaag' nog met een, in dit verband, opvallend cijfer. De helft van de deelnemers aan het opiniepanel van dat programma was voor een rol van de koning in de formatie.

Wilders haastte zich bij de presentatie van de PVV-voorstellen te zeggen dat hij uiteraard niet voor het afschaffen van het erfelijk koningschap is. Net zoals de PvdA daar niet naar streeft. Hoewel van een sociaal-democratische partij verwacht mag worden dat zoiets ondemocratisch als een erfelijk koningschap ten principale wordt afgewezen, kiest de PvdA voor de pragmatische weg. De Oranjes zijn populair en daar legt de partij zich bij neer.

De PvdA kiest ervoor wat symbolische elementen van het lidmaatschap van de koning van de regering te schrappen. Geen voorzitter meer van de Raad van State en geen rol bij kabinetsformaties.

De PVV gaat verder. Wilders wil in de Grondwet vastleggen dat de koning onpartijdig is. Tegelijkertijd schaft hij de waarborg voor die onpartijdigheid, de ministeriële verantwoordelijkheid, af.

Het is niet voor niets dat Bob Elbracht, schrijver van het boekje 'Argumenten tegen de monarchie' en oud-secretaris van het Republikeins Genootschap, het in een ingezonden stuk in de Volkskrant vorige week vrijdag de PvdA bijzonder kwalijk nam dat niet werd voorgesteld de ministeriële verantwoordelijkheid te schrappen. Pas als dat gebeurt, is de weg vrij naar afschaffing van het koningshuis, aldus Elbracht.

Elbracht is een republikein, dat mag. Dat hij de ministeriële verantwoordelijkheid af wil schaffen, past in het streven naar een republiek. Wilders is, naar eigen zeggen, en waarom zouden we hem niet op zijn woord geloven, geen republikein. Waar past dan zijn voorstel in?

Ook een koning met een louter ceremoniële taak kan controversiële politieke uitspraken doen. Hij heeft dan geen enkel direct middel meer om politieke invloed uit te oefenen, maar ook het louter doen van publieke uitspraken kan bedoeld zijn om invloed uit te oefenen.

Een willekeurig voorbeeld. Het kabinet besluit op enig moment dat de Olympische Spelen niet naar Nederland moeten worden gehaald. De dan zittende koning, van wie het enthousiasme voor de olympische familie bekend is, laat weten dat zeer te betreuren. Geen minister kan hem zo'n uitspraak nog verbieden. Met als gevolg een publiek debat met het staatshoofd in de hoofdrol.

Een verstandige koning zal ook zonder ministeriële verantwoordelijkheid wel uitkijken dergelijke uitspraken te doen. Maar een garantie dat het niet gebeurt, is er niet meer. De weg is vrij naar een publiek debat over de opvattingen van het staatshoofd en dat moet wel tot uitholling van het koningschap leiden.

Een nastrevenswaardig doel voor een republikein. En wellicht is Wilders dat ook wel. Maar ervoor uitkomen zal hij niet.

Deel dit artikel