Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

WikiLeaks brengt onschuldige burgers in gevaar

home

Redactie

© epa

De kruistocht van WikiLeaks om overheidsgeheimen te onthullen, heeft als ongewenst bijeffect dat de privacy van honderden onschuldige burgers in het geding komt.

In twee bijzonder flagrante gevallen maakte WikiLeaks de namen bekend van tieners die slachtoffer waren geworden van verkrachting

Getroffen zijn onder anderen slachtoffers van seksueel misbruik, zieke kinderen en psychiatrisch patiënten, zo blijkt uit een onderzoek van Associated Press.

De radicale actiegroep voor transparantie maakte in het afgelopen jaar de medische dossiers van talloze gewone burgers openbaar. Van honderden andere burgers werd gevoelige informatie over hun familie, financiële situatie of identiteit online gezet. In twee bijzonder flagrante gevallen maakte WikiLeaks de namen bekend van tieners die slachtoffer waren geworden van verkrachting. In een derde geval maakte de site de naam bekend van een Saudische burger die gearresteerd werd op verdenking van homoseksualiteit, een opmerkelijke stap, aangezien in het ultraconservatieve moslimland de doodstraf staat op homoseksualiteit.

"Ze hebben alles openbaar gemaakt: mijn telefoonnummer, adres, naam, details", aldus een Saudische man die AP vertelde dat WikiLeaks de details had gepubliceerd van een vaderschapsconflict met een voormalige partner. "Als de familie van mijn vrouw dit onder ogen zou krijgen... Het publiceren van dit soort persoonlijke informatie kan mensen kapot maken."

Lees verder na de advertentie
De missie van WikiLeaks is om geheime documenten over 'oorlog, spionage en corruptie' openbaar te maken

Privacy
Pogingen om WikiLeaks-oprichter Julian Assange om een reactie te vragen, slaagden tot nu toe niet. Een serie vragen die op zijn site werd achtergelaten was op dinsdag nog niet beantwoord. Het op grote schaal openbaar maken van persoonlijke informatie staat op gespannen voet met de claim van WikiLeaks dat het juist een voorvechter van privacy zou zijn.  

De missie van WikiLeaks is om geheime documenten over 'oorlog, spionage en corruptie' openbaar te maken. De bibliotheek groeit snel: in het afgelopen jaar werden een half miljoen bestanden toegevoegd, afkomstig van de Amerikaanse Democratische Partij, de Turkse regeringspartij AKP en het Saudische ministerie van buitenlandse zaken. Maar de bibliotheek raakt ook gevuld met allerlei vuile documenten, waaronder computervirussen, spam en een verzameling persoonlijke informatie.

Alleen de diplomatieke berichten uit Saudi-Arabië bevatten al ten minste 124 medische dossiers, zo blijkt uit een proef van een deel van de data. Sommige van die dossiers gaan over patiënten met  psychiatrische aandoeningen, ernstig zieke kinderen of vluchtelingen.

Medische dossiers
"Dit heeft niets te maken met politiek of corruptie", reageerde Nayef al-Fayez, een specialist in de Jordaanse hoofdstad Amman, die bevestigde dat van een van zijn patiënten, met een hersentumor, ook medische gegevens openbaar gemaakt waren.

Ook een van de patiënten van Adnan Salhab, een inmiddels gepensioneerde specialist uit Jordanië, wordt in de bestanden genoemd. "Wat hier gebeurt is illegaal!", reageerde hij per telefoon. "Illegaal!" AP benaderde 23 mensen - de meesten van hen in Saudi-Arabië - wier persoonlijke informatie op straat ligt. Sommigen van hen waren niet op de hoogte van de publicatie - WikiLeaks is illegaal in dat land. Sommigen haalden hun schouders op over het nieuws, anderen waren geschockeerd.

Een van hen, een deels gehandicapte Saudische vrouw, zei dat ze er kapot van was. Ze had zich in de schulden gestoken om een ziek familielid te helpen, maar had haar eigen gezin daarover niet ingelicht. "Dit is een ramp", zei ze in een telefoongesprek. "Wat als mijn broers of mijn buren dit hebben gezien? Welk doel dient het publiceren van mijn verhaal?"  

In de e-mails van de Democratische Partij werden tientallen sofi-nummers en cre­dit­card­ge­ge­vens genoemd

Identiteitsdiefstal
Medische dossiers gelden als de meest private informatie. Maar AP ontdekte dat WikiLeaks ook routinematig identiteitsgegevens, telefoonnummers en andere informatie publiceert die makkelijk misbruikt kan worden door criminelen.

Zo bevatten de e-mails van de Democratische Partij die vorige maand gepubliceerd werden tientallen sofi-nummers en creditcardgegevens, aldus een analyse die door het bedrijf DataGravity voor AP werd uitgevoerd. Twee van de personen die in de e-mails werden genoemd, vertelden AP dat ze na het lek in het vizier zijn gekomen van identiteitsdieven. Onder hen een gepensioneerde Amerikaanse diplomaat, die vertelde dat hij zijn nummer had moeten veranderen nadat hij bestookt was door bedreigende boodschappen.

Het aantal getroffen mensen loopt in de honderden. Paul Dietrich, een transparantie-activist, zei dat een gedeeltelijke scan van het Saudische lek al ruim 500 privacygevoelige documenten van burgers opleverde. AP vond onafhankelijk daarvan bijna veertig bestanden over familiezaken, zoals huwelijken, scheidingen, weggelopen kinderen en voogdijzaken. Veel daarvan zijn extreem persoonlijk, zoals huwelijksaktes die onthullen of de bruid maagd was of niet, en scheidingsaktes waarin van de mannen wordt onthuld dat ze onvruchtbaar zijn of aan een geslachtsziekte lijden.

Het terughouden van welke informatie dan ook "legitimeert de valse propaganda dat informatie gevaarlijk zou zijn"

Twitteraccount van Wikileaks

Doel heiligt de middelen
Lisa Lynch, die media en communicatie doceert op Drew University, en die WikiLeaks al jaren volgt, zegt dat Assange wellicht niet genoeg personeel en middelen heeft om goed te scannen wat hij publiceert. Of dat hij misschien vindt dat het belang van zijn missie voor privacy-overwegingen gaat. "Voor hem heiligt het doel de middelen", zei ze.

WikiLeaks was oorspronkelijk een Wikipedia-achtig platform voor klokkenluiders. Het wilde gebruik maken van een 'wereldwijde gemeenschap van geïnformeerde gebruikers' om het materiaal dat het ontving te controleren voor publicatie. Julian Assange werkte aanvankelijk ook samen met journalisten, die een seintje gaven als er gevoelige persoonlijke informatie tussen de documenten zat.

"We hebben een beleid om schade te beperken" zei Assange in juli 2010 bij een lezing in Oxford. "Er bestaan legitieme geheimen. Jouw dossier bij jouw dokter, dat is een legitiem geheim."

Maar al snel raakte Assange gefrustreerd door het trage redactieproces. "We kunnen niet drie jaar op dit materiaal blijven zitten, terwijl iemand er regel voor regel doorheen gaat om het te redigeren", vertelde hij  een maand na zijn praatje in Oxford.

Het publiceren van informatie is niet altijd een daad van vrijheid. Het kan ook een daad van agressie of onderdrukking zijn

transparantie-activist Steven Aftergood

Verhard
Sindsdien is zijn houding verder verhard. Een kort experiment met automatische redactie werd beëindigd. Nadat zijn relatie met de pers bekoeld was, stopte Assange ook met de medewerking van journalisten. In 2013 vond WikiLeaks redactie inmiddels fundamenteel laakbaar. Het terughouden van welke informatie dan ook "legitimeert de valse propaganda dat informatie gevaarlijk zou zijn", schreef de organisatie op Twitter.

Activisten hadden vanaf het begin al twijfels bij de 'alles publiceren'-strategie van Wikileaks. "Het publiceren van informatie is niet altijd een daad van vrijheid. Het kan ook een daad van agressie of onderdrukking zijn", schreef transparantie-activist Steven Aftergood in 2006 aan Julian Assange, een paar maanden voor diens site online zou gaan.

Scott Long is een activist die in het Midden-Oosten opkomt voor de rechten van homoseksuelen. Hij  maakt zich zorgen dat het vrijgeven van namen die vervolg worden vanwege hun seksualiteit het risico alleen maar vergroot dat ze in het vizier komen van kwaadwillende autoriteiten. "Je bestrijdt zo niet dat deze mensen onder surveillance staan, je legitimeert dat."

Ook de grootste supporters van Assange voelen zich steeds ongemakkelijker over de strategie van WikiLeaks. Journalist Glenn Greenwald, een van de belangrijkste bondgenoten van de site in de media, heeft zich inmiddels van WikiLeaks gedistantieerd. Ook NSA- klokkenluider Edward Snowden, die door Julian Assange werd geholpen bij zijn asielaanvraag in Rusland, liet laatst doorschemeren dat hij vindt dat WikiLeaks meer werk moet steken in het nalopen van alle gegevens.

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.

Deel dit artikel

Advertentie
In twee bijzonder flagrante gevallen maakte WikiLeaks de namen bekend van tieners die slachtoffer waren geworden van verkrachting

De missie van WikiLeaks is om geheime documenten over 'oorlog, spionage en corruptie' openbaar te maken

In de e-mails van de Democratische Partij werden tientallen sofi-nummers en cre­dit­card­ge­ge­vens genoemd

Het terughouden van welke informatie dan ook "legitimeert de valse propaganda dat informatie gevaarlijk zou zijn"

Twitteraccount van Wikileaks

Het publiceren van informatie is niet altijd een daad van vrijheid. Het kan ook een daad van agressie of onderdrukking zijn

transparantie-activist Steven Aftergood

Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang tot Trouw.nl.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.