Wiegel houdt belofte van terugkeer levend

home

door Hans Goslinga

VVD-coryfee Hans Wiegel wil nog wel eens minister-president worden, zegt hij vanavond in een televisie-interview (Ned. 1, 21.00 uur). Valt dat serieus te nemen?

De conservatief Agnites Vrolik vergeleek het tweede kabinet-Thorbecke met een glas wijn uit een aangebroken fles: 'Proevend zeggen wij, het smaakt niet meer zo goed als de eerste keer'. Vrolik maakte zijn beroemde vergelijking tijdens een spelletje whist met koningin Sophie, de eerste vrouw van koning Willem III, die wilde weten vanwaar het verschil in waardering van de liberale staatsman. Thorbecke was 64 jaar toen hij voor de tweede keer als premier aantrad, een jaartje ouder dan zijn verre politieke nazaat Hans Wiegel, die heeft gezegd dat hij nog wel eens minister-president wil worden.

Hoe serieus moeten we die ambitie nemen? Wiegel is, zijn senatorschap niet meerekenend, al bijna een kwart eeuw van het Binnenhof weg, maar anders dan veel lotgenoten houdt hij de belofte van een terugkeer levend. Zo blijft hij meester van zijn eigen mythe, de politicus die weet wat 'de mensen in het land' willen en die over verbluffende retorische gaven beschikt. Harm van Riel, zijn politieke peetvader, schreef dat de jonge Wiegel in staat was complexe politieke problemen op een gevoelsmatig vlak in een oogwenk op te lossen. Daar komt nog bij dat Wiegel echt houdt van het politieke spel.

Dat hij zich, betrekkelijk kort na de dood van zijn tweede vrouw, weer met dit spel bezighoudt, komt ook voort uit de noodzaak het verdriet over dat abrupte verlies te overwinnen. De losjes geuite ambitie om premier te worden moet als een onderdeel van het spel worden gezien. De vraag of hij het serieus meent is secundair. Zonder twijfel kent Wiegel de vergelijking van Vrolik, die leert dat een comeback kan tegenvallen. In het geval van Thorbecke viel dat overigens nogal mee. Zijn tweede kabinet trad, zoals de premier het uitdrukte, aan 'met de spade op de schouder'. Het maakte zijn belofte ook waar met de aanleg van de Nieuwe Waterweg en het Noordzeekanaal, die Rotterdam en Amsterdam direct met zee verbonden. Ook dankten we aan dit kabinet de hbs, de hogere burgerschool, die het een eeuw heeft volgehouden.

Ondanks die prestaties wekte de late Thorbecke, de grote hervormer van ons staatkundige bestel, nog maar weinig geestdrift. Niet alleen bij knorrige conservatieven, maar ook bij jongere generaties. Dat aspect zal ook Wiegel onder ogen moeten zien. Hij geniet nog een sterke reputatie onder de oudere generaties. Maar kan hij ook nog de jongeren aanspreken? Zou hij in 2007 premier worden, dan is hij 66. Voor een aantredend premier is dat niet jong, voor een lijsttrekker, zou hij ook die positie begeren, wat niet zo waarschijnlijk is, is het nogal oud.

De kans dat afwegingen als deze relevant worden is, zoals Wiegel ook wel weet, gering. Maar toch, er zou in de kabinetsformatie een situatie kunnen ontstaan waarin hij als deus ex machina uitkomst kan bieden. Vooralsnog moeten we de betekenis van zijn aspiraties meer zoeken in het directe effect op de partij. Begin dit jaar gaf hij in het tv-programma 'Buitenhof' uiting aan zijn ontevredenheid over het leiderschap van de partij. In diplomatieke, maar voor de goede verstaander harde bewoordingen, maakte hij duidelijk dat het kamerlid Hirsi Ali met haar activistische stijl te veel ruimte kreeg. Als eerste wierp hij de vraag op of zij in de Kamer wel op haar plaats is.

Wiegel maakte zich met die opmerkingen tot belangrijkste woordvoerder van de gematigde stroming in de partij, die de tolerantie voorop zet en geen heil ziet in een harde confrontatiepolitiek tegenover de één miljoen moslims in dit land. Niet de stijl van Rita Verdonk en Hirsi Ali, wel de stijl en inzet van staatssecretaris van onderwijs Mark Rutte. Deze jonge liberaal (38) heeft ook met Wiegel gemeen zijn vrolijkheid, relativeringsvermogen en sociale intelligentie. Wiegel als wegbereider van Rutte, het is een gedachte om voor de komende tijd vast te houden.

Lees verder na de advertentie

Trouw.nl is vernieuwd. Ter kennismaking mag u nu gratis onze artikelen lezen.

Deel dit artikel

Advertentie