Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Wie kanker krijgt, heeft botte pech

Home

Anne van Kessel

© Trouw | Bron: Science

Twee derde van de kankers wordt veroorzaakt door botte pech en kan niet worden voorkomen. Dat blijkt uit onderzoek dat vandaag in het tijdschrift Science verschijnt.

Toevallige foutjes in gezonde, delende stamcellen hebben veel meer invloed op de ontwikkeling van kanker, dan erfelijke factoren en omgevingsfactoren. Met behulp van een wiskundig model berekenden Bert Vogelstein en Christian Tomasetti van de Amerikaanse John Hopkins University, dat 65 procent van de tumoren door deze mutaties ontstaat. In overige gevallen spelen naast mutaties ook andere factoren, zoals roken en erfelijkheid, een rol.

De kans op kanker verschilt sterk per weefsel. Zo is de kans dat iemand longkanker krijgt 6,9 procent en is die kans 0,00072 procent voor strottenhoofdkanker. Slechts 5 tot 10 procent van de kankers heeft een erfelijke oorzaak.

Ophoping van foutjes
Andere oorzaken kunnen bekende risicofactoren zijn, zoals roken, uv-licht of virussen als het humaan papillomavirus (HPV). Maar dergelijke factoren verklaren niet waarom de kans op dikkedarmkanker 4,82 procent is en op dunnedarmkanker 0,20 procent, terwijl beide toch een onderdeel zijn van het spijsverteringsstelsel.

Vogelstein en Tomasetti bepaalden van 31 weefselsoorten het percentage stamcellen en hoe vaak deze cellen delen. Stamcellen kunnen heel lang blijven leven, in tegenstelling tot gewone lichaamscellen. Met iedere celdeling is er kans dat er tijdens het kopiëren van het DNA een foutje ontstaat. Hoe meer van die foutjes zich ophopen, hoe groter de kans dat die tot problemen leiden. Bij langlevende stamcellen is de kans veel groter dat een mutatie problemen veroorzaakt dan in cellen die sneller doodgaan. Dus, dachten de wetenschappers, is de kans op kanker in de weefsels met veel stamceldelingen het grootst.

Dat bleek grotendeels te kloppen. 65 procent van de variatie in kankerrisico is te verklaren door het aantal stamceldelingen. Van de onderzochte kankersoorten ontstaan er 22 voornamelijk door 'botte pech'. De andere negen, zoals longkanker en huidkanker, kwamen vaker voor dan je op grond van mutaties zou verwachten. Daar spelen ook factoren als roken en blootstelling aan de zon een grote rol.

Lees verder na de advertentie
Met iedere celdeling is er kans dat er tijdens het kopiëren van het DNA een foutje ontstaat

150 stamceldelingen
Zelfs voor tumoren die sterk erfelijk bepaald zijn, zoals dikkedarmkanker veroorzaakt door Familiaire Adenomateuze Polyposis (FAP - een erfelijke aandoening waarbij honderden poliepen in de dikke darm voorkomen), speelt het aantal stamceldelingen een belangrijke rol. Patiënten met FAP hebben een dertig keer zo grote kans om colorectale kanker te ontwikkelen, dan kanker van de twaalfvingerige darm.

Dat komt volgens de wetenschappers omdat er in de dikke darm 150 keer zoveel stamceldelingen optreden als in de twaalfvingerige darm. Het risico op colorectale kanker zou heel klein zijn als de stamcellen in de dikke darm niet constant zouden delen. Zelfs een onderliggende erfelijke aandoening als FAP zou dan niet veel uitmaken.

Voor Vogelstein is de belangrijkste boodschap dat kanker vaak niet kan worden voorkomen, en dat er dus meer aandacht moet komen voor het vroegtijdig opsporen van kanker.

Hans Clevers, hoogleraar moleculaire genetica aan het UMC Utrecht, die niet bij het onderzoek betrokken was, voegt daar in Science aan toe dat het kankerpatiënten helpt te weten dat de ziekte niet hun fout was. Dat ze gewoon heel veel pech hadden.

Het helpt kan­ker­pa­tiën­ten te weten dat de ziekte niet hun fout is

Hans Clevers


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Deel dit artikel

Met iedere celdeling is er kans dat er tijdens het kopiëren van het DNA een foutje ontstaat

Het helpt kan­ker­pa­tiën­ten te weten dat de ziekte niet hun fout is

Hans Clevers