Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

West-Europa wil vrede afdwingen

Home

THEO KOELE

BONN - De negen landen van de Westeuropese Unie (WEU) zijn bereid troepen op de been te brengen die, zonodig met geweld, vrede kunnen herstellen. Maar de tijd is nog niet rijp om bijvoorbeeld marineschepen naar exJoegoslavie te sturen, zoals de secretarisgeneraal van de WEU, de Nederlander Wim van Eekelen, deze week opperde.

De WEU wordt steeds meer 'operationeel', nu verschillende lidstaten legereenheden ter beschikking stellen, maar voor militaire actie is het nog te vroeg. Een bijeenkomst van WEU-ministers in de buurt van Bonn vertoonde gisteren een treffende gelijkenis met een vergadering van Navo-bewindslieden, twee weken geleden in Oslo. Het Atlantische bondgenootschap sprak zich toen uit voor vredesmissies buiten het grondgebied van de zestien lidstaten, maar deinsde terug voor daadwerkelijk optreden tegen ex-Joegoslavie, zoals sommige landen (Verenigde Staten, Nederland) hadden gesuggereerd.

De WEU-ministers van buitenlandse zaken en defensie gingen, althans op papier, een stap verder. Uit een plechtige 'verklaring van Petersberg', genoemd naar een slot aan de Rijn, blijkt dat strijdkrachten onder de vlag van de WEU taken mogen uitvoeren in crisissituaties, inclusief peacemaking, het afdwingen van vrede. Bij de Navo in Oslo ging het slechts om peacekeeping, het handhaven van vrede. Navo-troepen kunnen - de verdediging van het eigen grondgebied daargelaten - pas in actie komen als het in een crisisgebied zo veilig is geworden "dat je er een kleuterklas heen kunt sturen" , zoals een cynische commentator opmerkte.

Ruimere taak

De WEU heeft zichzelf gisteren een ruimere taak gesteld, en onderzoekt meteen al 'een breed scala' van militaire middelen om, bijvoorbeeld in Joegoslavie, te kunnen ingrijpen. De club van negen Europese landen (Frankrijk, Groot-Britannie, Duitsland, Nederland, Belgie, Luxemburg, Spanje, Portugal en Italie) opereert echter niet op eigen houtje, maar stelt zich ten dienste van de Veiligheidsraad van de VN. Stelt die straks vast dat het handelsembargo tegen Joegoslavie faalt, en dat militaire actie geboden is, dan is de WEU bereid troepen te leveren.

Ook is de WEU 'operationeel' beschikbaar voor de Conferentie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (CVSE). Dit ruim vijftig leden tellende gezelschap, dat een soort 'Europese VN' zou moeten worden, kan slechts bij eenparigheid van stemmen een verzoek om militaire operaties indienen bij hetzij de Navo, hetzij de WEU.

De kans op eensgezindheid is niet groot, ook al ligt er volgens de Nederlandse minister van buitenlandse zaken, Hans van den Broek, sinds deze week een belangwekkende verklaring van de Russische president, Boris Jeltsin. In een samen met de VS opgestelde tektst toont Rusland zich namelijk voor het eerst een duidelijke voorstander van vredesmissies als initiatief van de CVSE.

Terwijl de onduidelijkheid over eventuele vredesmissies blijft bestaan, komt er langzamerhand wel meer helderheid over de mogelijke bijdragen uit Europa. Nederland en Groot-Brittannie hebben, zoals gemeld, de WEU enkele eenheden in het vooruitzicht gesteld. Duitsland en Frankrijk hebben herhaald dat hun onlangs opgerichte Eurokorps 'onder het dak van de WEU' past, in de woorden van de nieuwe Duitse minister van defensie, Volker Ruhe. Volgens zijn Franse collega, Pierre Joxe, is het eurokorps in tijden van crisis beschikbaar voor de Navo, ook al staat Frankrijk buiten de militaire organisatie van het bondgenootschap.

De bezorgdheid van Nederland en enkele andere landen over de innige militaire samenwerking tussen Frankrijk en Duitsland is nog niet weggenomen, bleek op de Petersberg. Zo is Nederland beducht dat andere landen zich bij het FransDuitse initiatief aansluiten, waardoor het uitgroeit tot een concurrent van Navo en WEU. Nederland beschouwt het eurokorps slechts als 'een onderdeel' van de aan de WEU toebedeelde strijdkrachten, en zeker niet als 'de kern' daarvan, zoals de woordvoerder van bondskanselier Helmut Kohl hooghartig zei.

Met de inmiddels toegezegde multinationale eenheden, zoals een BritsNederlands mariniersbataljon, heeft de WEU volgens secretaris-generaal Van Eekelen "grote vooruitgang geboekt" , sinds het verdrag van Maastricht. Daarin wordt de WEU min of meer tot 'gewapende arm' van de Europese Gemeenschap uitgroepen, waarbij overigens de band met de Navo (lees: de Amerikanen) niet uit het oog verloren wordt. In de geest van Maastricht werden de drie EG-landen die geen lid zijn van de WEU gisteren uitgenodigd zich

nog aan te sluiten. Alleen Griekenland heeft belangstelling getoond. In Denemarken is 'Maastricht' voorlopig taboe, en Ierland wil - ook al zegt de bevolking in meerderheid ja tegen het verdrag - neutraal blijven. Zeker nu de kans toeneemt dat Europese militairen naar nabije of verre crisisgebieden worden gestuurd.

Deel dit artikel