Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

West-Brabant, land van hennep en intimidatie

Home

Marten van de Wier

In een visvijver in Stevensweert werd drie weken geleden een stoffelijk overschot gevonden. © anp

Wat is er aan de hand in West-Brabant? De regio staat op de kaart vanwege moord en doodslag, drugs en intimidatie. Criminelen worden er steeds gewelddadiger, waarschuwt de politie. 'Het is een geweldsspiraal.'

Niet ver van de militaire vliegbasis Gilze-Rijen wordt op een maandagavond in augustus 2015 de 27-jarige Hugo van Houten neergeschoten. De daders slepen zijn lichaam de berm in, en vluchten in een witte SUV, zo melden getuigen aan Omroep Brabant. De politie houdt rekening met een afrekening in het criminele circuit.

In de buurt van de kruising waar Van Houten overleed, ligt camping De Linberg, waar hij vaak kwam. Burgemeester Jan Boelhouwer van Gilze en Rijen verspreidde daar vorige week een brief. Hij roept de vaste gasten op zich te melden met informatie over de moord. "We denken dat mensen kennis hebben van de toedracht, maar om hun moverende redenen hun mond houden", zegt Boelhouwer.

Volgens hem is de camping een criminele vrijplaats: een plek met een zwijgcultuur, waar criminelen ongestoord hun gang kunnen gaan. Er wonen 'windhappers', zegt hij: "Mensen die in grote auto's rijden, maar volgens de belastingdienst nul inkomen hebben." Een deel is actief in de drugshandel, stelt Boelhouwer.

Platteland
Bedrijfsleider Mieke van den Berg van De Linberg vindt het vervelend dat Boelhouwer haar camping publiekelijk in verband brengt met criminelen. Ze vindt dat hij met bewijs moet komen. "Geef aan wie het probleem zijn, dan kunnen wij de huur opzeggen." Zelf heeft ze 'niet direct' aanwijzingen voor criminele activiteiten van gasten. "Maar het is aan justitie en politie om dat te onderzoeken, niet aan ons."

Boelhouwers gemeente, onder de rook van Tilburg, telde vorig jaar drie moorden: opvallend veel op 26.000 inwoners. De hele regio West-Brabant kreeg te maken met zeventien moorden en doodslagen, zo bleek begin dit jaar. Daarmee streeft de regio Amsterdam (vijftien levensdelicten) voorbij. Opvallend veel van de Brabantse moorden vonden plaats op het platteland.

Ongeveer de helft van die zeventien levensdelicten was een liquidatie in het criminele circuit, stelt Rienk de Groot, recherchechef van de politie Zeeland-West-Brabant. "Ter vergelijking: de laatste decennia stond het aantal liquidaties in heel Nederland jaarlijks stabiel op rond de 25."

Het opvallend hoge aantal moorden staat niet op zichzelf. In de Volkskrant trokken Brabantse burgemeesters vorig jaar aan de bel over bedreigingen door criminelen, en ondermijning van de rechtsstaat doordat crimineel geld via vastgoed naar de bovenwereld vloeit. De zuidelijke provincie worstelt al jaren met dumpingen van xtc-afval en strijd tegen drugslaboratoria en hennepteelt.

Lees verder na de advertentie
De hele regio West-Brabant kreeg vorig jaar te maken met zeventien moorden en doodslagen

De politie zet een straat af in de wijk Jeruzalem in Tilburg, waar in september 2015 een man is vermoord in zijn woning. Volgens de buren betreft het een ruzie in het drugscircuit. © HH

"Bij mij in de buurt is onlangs xtc-afval geloosd", vertelt burgemeester Boelhouwer. "In een auto zat een vat van een kubieke meter, dat via een pijpje bij het wiel leegliep op straat. En boeren worden min of meer gedwongen om gierkelders ter beschikking te stellen voor dumpingen. Eerst bieden criminelen geld. Later, als de boer niet meer wil of de criminelen niet meer willen betalen, zeggen ze: 'We weten waar je kinderen op school zitten'."

Glaasje fris
Ook gemeenteambtenaren zijn het slachtoffer van intimidatie, weet de burgemeester. "Een medewerker van de gemeente kreeg een glaasje fris aangeboden in een kroeg, en dan werd gezegd: 'Wij weten wel met wat voor dossiers jullie bezig zijn'."

Boelhouwer zou vorig jaar zelf bedreigd zijn door Jan B. uit het dorpje Hulten, die inmiddels verdacht wordt van grootschalige wapenhandel. B. zou gemeld hebben dat hij Boelhouwer op het gemeentehuis neer zou schieten. De politie vond afgelopen zomer in een loods van B. zestig automatische vuurwapens en een paar granaten, zo meldde regionale krant BN-De Stem.

Maar toch, dit hoge aantal gewelddadige doden in West-Brabant is een uitschieter, vindt recherchechef De Groot. In 2014 waren het er nog twaalf, en een jaar eerder maar vijf. Van een trend kun je niet spreken, vindt hij. De Groot heeft evenmin de indruk dat de omvang van de zware drugscriminaliteit toeneemt. Die is volgens hem 'zeer fors', maar de laatste jaren 'redelijk stabiel'.

Meer geweld
De Groot ziet wel een andere ontwikkeling: criminelen worden gewelddadiger. "Voor de overheid is de zwaardmacht (recht om geweld te gebruiken, red.) een uiterst middel, voor criminelen is het dagelijkse praktijk geworden. En dat is zorgelijk." De Groot ziet onder andere dat het aantal ripdeals toeneemt: dat zijn gewelddadige overvallen waarbij criminelen drugs van elkaar stelen. Hoe dat komt, kan hij niet verklaren. "Maar we vinden tegenwoordig een wapen bij vrijwel elke hennepverdachte die we oppakken."

Voor de overheid is de zwaardmacht een uiterst middel, voor criminelen is het dagelijkse praktijk geworden

De rechtbank van Breda wordt in november 2013 ontruimd nadat op de publieke tribune een schot is gelost. © anp

Waarom is nu juist West-Brabant populair bij criminelen? Burgemeester Jacques Niederer van Roosendaal snapt het wel. West-Brabant is een logistieke hotspot: voor zowel de legale als de illegale economie. "We zijn ontzettend makkelijk te bereiken. Via de snelwegen ben je in no time hier, en in no time ook weer weg. We liggen tussen de vliegvelden van Eindhoven, Rotterdam en Zaventem. Je hebt hier vlakbij de havens van Vlissingen, Terneuzen en Moerdijk, en iets verder die van Rotterdam en Antwerpen."

Het maakt van de regio een prima plek voor criminele transacties, en om drugs te produceren en uit te voeren. "Maar dit hoge aantal moorden is exceptioneel. Wij zijn echt geen Sicilië aan de Oosterschelde", zegt Niederer.

Dat mag zo zijn, de provincie Brabant kent wél een criminele historie van zeker tweehonderd jaar, zowel de oostelijke als de westelijke helft, vertelt recherchebaas De Groot. "Plaatsen als Oss en St. Willebrord waren destijds centra van plattelandscriminaliteit. En die was toen al fors gewelddadig. Bij stadscriminaliteit ging het vaak om minder gewelddadige zakkenrollerij, op het platteland ging het om overvallen op boerderijen van welgestelde boeren."

'Vilders'
Bij de grote bendes die in tijd gevormd werden, zaten volgens De Groot veel ambachtslieden die als beroep dieren vilden. Deze 'vilders' konden goed omgaan met een mes, deinsden niet terug voor bloed en stonden laag in aanzien. "Een gemarginaliseerde groep", legt De Groot uit. "Die bendes, dat waren sociale structuren, vaak volgens familielijnen. Je ziet dat generaties doorlopen, tot in criminele families van nu."

De Brabanders hielden zich bezig met alles waar geld mee te verdienen was. De smokkel van boter, tabak en speelkaarten van België naar Nederland, of andersom. In de jaren zeventig investeerden de criminele families hun geld in hasj, en ontstonden samenwerkingen tussen Brabanders met geld en Amsterdammers met toegang tot schippers. Later kwamen de harddrugs en de hennepteelt. Vroeger was er illegale alcoholstook, nu zijn er drugslaboratoria.

Het aantal vrijplaatsen in de provincie was altijd hoog, en is dat nog steeds. Brabant telt veel woonwagenkampen, met bewoners met 'een hogere mate van normafwijkend gedrag', zegt De Groot. Dat geldt ook voor bepaalde volkswijken, zoals het Tilburgse Broekhoven - bekend van tv-stylist Roy Donders. "Kijk naar de geschiedenis van die wijk. Na de Tweede Wereldoorlog zijn daar vooral gemarginaliseerde gezinnen geplaatst. Nu bestaat daar een hele eigen economie in cash, en keren mensen zich af van het gezag. De hennepproblematiek is hier veel groter dan in de Randstad. Criminelen hebben meer hun tentakels uitgespreid onder alle lagen van de bevolking. Ze verwerven locaties op zolders en schuren in wijken. In Tilburg en omgeving werken naar schatting 2500 mensen in de hennephandel", weet De Groot.

Dit hoge aantal moorden is exceptioneel. Wij zijn echt geen Sicilië aan de Oosterschelde

In juni 2011 wordt in Waalwijk een uitgebrande auto gevonden. De eigenaar is doodgeschoten gevonden in zijn woning in Sint Maartensdijk. © anp

"Sinds begin dit jaar zijn er al vier hennepkwekerijen gesloten in onze gemeente, en daar komen er nog vast een paar bij", vult burgemeester Boelhouwer van Gilze en Rijen aan met gevoel voor understatement. "Per plantje wordt 1000 euro verdiend per jaar. Een kwekerij met 500 plantjes levert dus jaarlijks 500.000 euro op. Er zijn mensen die daar langer voor moeten werken dan een jaar....."

Witgewassen via eettentjes
Het geld wordt deels besteed aan 'gewapende beveiliging', weet Boelhouwer. "Vooral criminele motorjongens." De winst wordt witgewassen, bijvoorbeeld via pizza- of shoarmatentjes. "We zien steeds meer van dat soort zaken. Hier tegenover het gemeentehuis zit een shoarmazaak waar wij nooit een klant naar binnen zien gaan. Op papier genereert die een omzet van 500.000 euro. Nu willen ze een andere shoarmazaak in Gilze overnemen. Hoe kan dat?"

Het gebeurt onder zijn neus, maar de burgemeester kan er niet veel tegen beginnen. "Wij zetten daar natuurlijk de belastingdienst achteraan, maar die loopt het ook over de schoenen. Ze kijken eerst naar zaken met een opbrengst van meer dan één miljoen. Maar wat je hier in de gemeente ziet, is op onze schaal ook ontzettend groot."

Toch neemt de druk op de criminelen toe, zegt recherchechef De Groot. De overheid pakt criminelen in Brabant sinds 2010 harder aan. Niet alleen via het strafrecht, maar vooral ook door hun geld af te pakken. Misdaad mag niet lonen. Politie en justitie werken samen met onder andere gemeenten en Belastingdienst. "Vorig jaar hebben we met onze eenheid rond de 25 miljoen euro aan crimineel vermogen afgepakt", merkt De Groot op. Dat is weinig, vergeleken met de 800 miljoen euro die volgens een schatting van de politie alleen al in Tilburg omgaat in de hennephandel. "Maar daar waar we afpakken, doet dat zeer", stelt De Groot.

Extra mankracht
Bij de eenheid Zeeland-West-Brabant werken negenhonderd rechercheurs. Dat is niet genoeg, zegt De Groot, die nu ruim een jaar op zijn post zit. Er moet wat hem betreft een substantieel aantal bij, al wil hij geen aantal noemen. "Niet alleen bij de politie is extra menskracht nodig, maar ook bij de rechterlijke macht. En bij het Openbaar Ministerie, dat ontzettend heeft moeten bezuinigen. Wij hebben keihard officieren van justitie nodig."

En als die extra hulp er niet komt? "Dan gaat het langzamer", constateert De Groot droog. "Maar linksom of rechtsom: de criminaliteit moet terug tot normale proporties." Het is een zaak van de lange adem, erkent hij. Tweehonderd jaar criminele voedingsbodem: die schoffel je niet in tien jaar even om.

Het gebeurt onder zijn neus, maar de burgemeester kan er niet veel tegen beginnen

© Trouw. Bron: Politie-eenheid Zeeland-West-Brabant

Deel dit artikel

De hele regio West-Brabant kreeg vorig jaar te maken met zeventien moorden en doodslagen

Voor de overheid is de zwaardmacht een uiterst middel, voor criminelen is het dagelijkse praktijk geworden

Dit hoge aantal moorden is exceptioneel. Wij zijn echt geen Sicilië aan de Oosterschelde

Het gebeurt onder zijn neus, maar de burgemeester kan er niet veel tegen beginnen