Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Wel of niet gekort worden op je uitkering is een kwestie van willekeur

Democratie

Ingrid Weel

Sommige gemeenten zijn van mening dat burgers niet gemotiveerd raken van verplicht afval prikken. © hh

De uitvoering van de Participatiewet ligt in handen van individuele ambtenaren. Bijstandsgerechtigden worden overal anders behandeld, zelfs binnen dezelfde gemeente.

Niet bereid dagelijks drie uur te reizen voor een baan? Een onverzorgd uiterlijk bij een sollicitatie? Dat kan een bijstandsgerechtigde in de ene gemeente een deel van zijn uitkering kosten, terwijl er in een andere gemeente geen sanctie plaatsvindt. De regels van de Participatiewet worden willekeurig nageleefd, merkt de Inspectie SZW op na onderzoek onder honderd gemeenten.

Lees verder na de advertentie

Zo ontstaat er rechtsongelijkheid, waarschuwt de inspectie. Alle gemeenten behoren immers de regels van de Participatiewet na te leven. In de praktijk blijkt het aan de individuele ambtenaar hoe hij omgaat met de verplichtingen. Zo kan het zelfs dat er binnen één gemeente verschillend wordt opgetreden door verschillende ambtenaren.

Gelijke gevallen moeten gelijk behandeld worden

Marc Kuipers, inspecteur generaal bij Inspectie SZW

Als voorbeeld noemt de inspectie een casus waarbij een bijstandsgerechtigde zonder enige melding van het hoe en waarom niet meer verschijnt bij een reïntegratietraject. De ene gemeente houdt een maand zijn uitkering in, zoals de Participatiewet voorschrijft, de andere laat het bij een waarschuwing.

'Te zware straf'

"Wij zijn van oordeel dat gelijke gevallen gelijk behandeld moeten worden", reageert Marc Kuipers, inspecteur generaal bij Inspectie SZW op de bevindingen. Het verlagen van de uitkering met een bedrag dat gelijk is aan een maandinkomen van de bijstandsgerechtigde, vinden veel gemeenteambtenaren echter een te zware straf.

Voor een deel van de verplichtingen die bijstandsgerechtigden hebben, mogen gemeenten wel zelf de zwaarte van een sanctie bepalen. Bij het niet willen verhuizen voor een baan bijvoorbeeld, of als iemand zich weigert in te schrijven bij een uitzendbureau zoals de wet voorschrijft. Al moeten de straffen wel opgeschreven zijn in een gemeentelijk beleidsstuk. Dat ontbreekt echter bijna bij elke gemeente.

Voor sommige verplichtingen heeft de Participatiewet echter bepaald dat er minimaal een maand uitkering ingehouden moet worden. Als een sollicitant wordt afgewezen door wanstaltig gedrag, moet de uitkering met 100 procent worden gekort. Of als een bijstandsgerechtigde weigert mee te doen aan een hulptraject.

Sommige gemeenten voelen er niets een tegenprestatie te laten verrichten voor de uitkering

Toch merkte de Inspectie SZW dat gemeenten ook op die punten naar eigen inzicht handelen. De betreffende ambtenaren zijn wel goed op de hoogte van het strengere regime van de Participatiewet. Zij vinden de maatregel om met 100 procent te korten echter voor de meeste gedragingen veel te hoog. Ze menen dat het gedrag van een uitkeringsgerechtigde ook wel verandert als de sanctie minder hoog is. En de hoogte van de straf kunnen zij zelf het beste bepalen, aldus de ambtenaren.

Wet aanpassen

Er zijn ook gemeenten die er niets voor voelen hun bijstandsgerechtigden een tegenprestatie te laten verrichten voor hun uitkering, terwijl dat wel moet volgens de Participatiewet. Dat bleek uit eerder onderzoek van de Inspectie SZW. Die gemeenten menen dat burgers niet gemotiveerd raken van verplicht afval prikken of koffie schenken in een verzorgingshuis.

"Gezien de stellige overtuiging die de inspectie bij gemeenten aantrof over de zwaarte van de sancties is het de vraag of gemeenten geneigd zijn hun uitvoering aan te passen en in de toekomst wel in lijn met de wet te handelen", aldus Kuipers in zijn voorwoord. Hij adviseert de wet wellicht op dit punt aan te passen.

In een officiële reactie laat Divosa, de organisatie van gemeenteambtenaren bij de sociale dienst, en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) weten het terecht te vinden dat de aanpak onderling verschilt. Gemeenten willen maatwerk leveren, zodat 'de ondersteuning zo goed mogelijk kan worden afgestemd op de behoeften en mogelijkheden van de burgers'.

Staatssecretaris Jetta Klijnsma van sociale zaken is ook voorstander van maatwerk en beleidsvrijheid van gemeenten. "Maar die moeten wel binnen het juridische kader van de Participatiewet gestalte krijgen." De staatssecretaris gaat in gesprek met de VNG over het rapport, maar ze zegt nu al dat eventuele wetsaanpassingen of andere maatregelen genomen moeten worden door een nieuw kabinet.

Lees ook: Zin en onzin van verplicht solliciteren
Lees ook: 
Vier steden mogen experimenteren met soepelere bijstand
Lees ook: Verdwaald in mistige Participatiewet



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
Gelijke gevallen moeten gelijk behandeld worden

Marc Kuipers, inspecteur generaal bij Inspectie SZW

Sommige gemeenten voelen er niets een tegenprestatie te laten verrichten voor de uitkering