Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Weinig animo voor stadsreferenda

home

Niels Markus

Een scherm toont realtime de opkomstcijfers tijdens het raadgevend stadsreferendum. © ANP

Twee referenda en twee keer een teleurstellende opkomst. Bij het woonreferendum in Rotterdam kwam gisteren 16,9 procent van de kiezers opdagen en werd de kiesdrempel van dertig procent niet gehaald. In Arnhem was een volksraadpleging over woningbouw in een stadspolder, zonder kiesdrempel, daar kwam slechts 24 procent van de kiezers opdagen. Zijn referenda wel zinvol?

Ronald Buijt heeft zijn zin gekregen, blij is hij niet. In Rotterdam zullen 15.000 goedkope woningen gaan plaatsmaken voor 36.000 huizen voor midden- en hoge inkomens, precies zoals zijn partij Leefbaar Rotterdam wil. Toch vindt Buijt de opkomst bij het referendum 'super-teleurstellend'. "Ik had veel liever gehad dat dertig procent van de Rotterdammers was gekomen en vóór had gestemd." Van de mensen die wel op kwamen dagen, was 71 procent tegen. In Arnhem stemde 35 procent 'nee'.

Bij referenda komen vaak vooral de tegenstanders opdraven. Mensen zien het als een 'noodrem', zegt hoogleraar en bestuurskundige Marcel Boogers. "Een lage opkomst betekent dan dat weinig mensen bereid waren om aan de noodrem te trekken, en dat ze het voorgenomen beleid dus waarschijnlijk wel goed vinden."

Boogers had een hogere opkomst verwacht, in Rotterdam althans. "Ik had het idee dat het daar wel leefde." Regionale en nationale media besteedden ruime aandacht aan het stadsreferendum, en met name het tegenkamp, maar óók voorstander Leefbaar Rotterdam voerden campagne. "Je ziet vaak juist dat de voorstanders niet zoveel ruchtbaarheid aan het referendum geven. Die hopen dan dat de opkomst laag uitvalt en dat het referendum niet-geldig wordt verklaard."

Lees verder na de advertentie

Subsidies

© ANP

Dat de campagne heel wat leek, zegt volgens hoofddocent staatsrecht Wytze van der Woude helemaal niets. "De voor- en tegenstanders krijgen subsidies voor hun campagnes. En organisaties hebben ook altijd nog wel ergens een potje." Nee, Van der Woude verbaast het niet dat de opkomsten zo laag zijn. Het is gewoon veel te makkelijk om referenda aan te vragen: in Rotterdam waren 10.000 handtekeningen vereist op 497.540 kiesgerechtigden, in Arnhem 3.000 op 122.505. "Dat is bizar laag. Zeker in deze tijd. Het is heel makkelijk om via sociale media mensen te mobiliseren."

Het is jammer, vindt Van der Woude, dat na deze mislukkingen de teneur waarschijnlijk zal zijn: weg met die referenda. Hij vindt het referendum namelijk helemaal geen verkeerd middel. Alleen moeten ze dan wel écht ergens over gaan. Iets concreets, een 'woonvisie' is al te vaag. "Daar kun je veel meer antwoorden op geven dan aleen 'ja' of 'nee'." Een beter onderwerp zag hij begin deze eeuw in Groningen. "Daar werd gevraagd of er een parkeergarage onder de Grote Markt moest komen. Dan is de keuze duidelijk: wel of niet."

Leefbaar Rotterdam blijft voorstander van volksraadplegingen. Fractievoorzitter Buijt vraagt zich af hoe ze meer kunnen gaan leven bij de bevolking. Bijvoorbeeld door de 10.000 Rotterdammers die jaarlijks een enquête in de bus krijgen, te vragen over welke onderwerpen zij graag een referendum willen. "Zo weet je hoe groot de groep is die bereid is voor een bepaald onderwerp naar de stembus te gaan. Daarbij moet je wel de kanttekening maken dat de dingen die mensen vaak écht belangrijk vinden, besloten worden in Den Haag."

Wytze van der Woude heeft twee suggesties: leg de drempel voor handtekeningen véél hoger, en schaf de opkomstdrempel af. Als je met 3.000 handtekeningen al een referendum kan aanvragen, is de kans volgens hem aanwezig dat het onderwerp buiten de aanvragers maar weinig mensen iets kan schelen. En de opkomstdrempel zorgt ervoor dat mensen om strategische redenen thuisblijven waardoor je een vertekend beeld krijgt. "Terwijl referenda in Nederland altijd niet-bindend zijn. De overheid kan de uitkomst dus naast zich neerleggen. Wat maakt het dan uit of de drempel wel of niet gehaald wordt?"

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.

Deel dit artikel

Advertentie

Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang tot Trouw.nl.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.