Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Weigerbeleid rond vaccinaties bij crèches is juridisch niemandsland

Home

Marten van de Wier

Een meisje wordt ingeent tegen mazelen. © anp
Vijf Vragen

Mogen kinderdagverblijven kinderen weren die niet  zijn ingeënt tegen de mazelen? Veel crèches denken erover na na de mazelenuitbraak op een kinderdagverblijf in Den Haag. Vijf vragen over dit juridische niemandsland. 

Mogen kinderdagverblijven kinderen die niet zijn gevaccineerd weigeren?

Lees verder na de advertentie

Het antwoord op die vraag is nog een juridisch niemandsland, stelt Roland Pierik, universitair hoofddocent rechtsfilosofie en lid van de vaccinatiecommissie van de Gezondheidsraad. “Een private onderneming, zoals een kinderdagverblijf, kan in principe besluiten iemand uit te sluiten. Dat mag alleen niet als het in strijd is met de wet gelijke behandeling”, legt hij uit. Die wet verbiedt onderscheid tussen mensen op basis van religie. Een vaccinatie-eis zou volgens Pierik gezien kunnen worden als indirecte discriminatie op basis van religie, omdat een deel van de ouders handelt vanuit religieuze overtuiging.

Maar als je met een goede reden discrimineert, mag het vaak wél. Bescherming van de volksgezondheid kan zo’n reden zijn. Maar of dat zo is, weten we pas als de rechter zich daarover uitlaat.

Er zijn nog geen ouders van niet-gevaccineerde kinderen naar de rechter gestapt na een weigering bij een kinderdagverblijf. Volgens Anne-Marie van Raaij, voorzitter van de Nederlandse Vereniging Kritisch Prikken, komt het regelmatig voor dat kinderen niet worden toegelaten. “Wij krijgen er wekelijks vragen over. Maar het vraagt moed en kracht om naar de rechter te stappen”, zegt ze. “Veel ouders willen daar na een weigering geen energie in steken.”

Is de huidige vaccinatiegraad gevaarlijk?

De huidige vaccinatiegraad in Nederland is 92 procent. Het streven is 95 procent, een norm afkomstig van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Dan is het mogelijk de ziekte wereldwijd uit te roeien. Zolang de vaccinatiegraad in andere landen nog veel lager is, zal de ziekte ook in Nederland de kop op blijven steken. Maar bij een vaccinatiegraad van 95 procent kan dat hooguit leiden tot kleine uitbraken die vanzelf uitdoven. “Die norm zit aan de veilige kant”, zegt Hans van Vliet, manager van het Rijksvaccinatieprogramma. Mogelijk is 92 procent ook voldoende. Van Vliet maakt zich daarom nu geen grote zorgen. Als de daling doorzet wél. Maar de vaccinatiegraad lijkt zich te stabiliseren.

Wat is de kritische grens?

Dat is lastig te zeggen. Duidelijk is dat een percentage van 80 procent te laag is. Daarvan is in Nederland sprake in de bijbelgordel, en daar is eens in de tien tot vijftien jaar een grotere uitbraak van mazelen. Ook die dooft steeds uit, omdat de bevolking van die regio niet groot genoeg is om de ziekte te laten voortwoekeren. Op een bepaald moment heeft iedereen die niet is ingeënt de mazelen gehad. De laatste grote uitbraak was ruim vijf jaar geleden. Dat betekent dat de bijbelgordel voor de komende vijf jaar beschermd is.

Als één kind mazelen heeft, krijgt iedereen ze. Ze worden al overgedragen als een kind in een lokaal komt waar een kind met mazelen is geweest

Hans van Vliet, Rijksvaccinatieprogramma

Het gaat steeds over kinderdagverblijven, maar hoe groot is het risico op scholen of sportclubs?

Op kinderdagverblijven komen kinderen die vanwege hun leeftijd nog niet kunnen worden ingeënt. Dat kan pas vanaf veertien maanden. Zij lopen risico in het contact met oudere kinderen, die door ouders bewust niet gevaccineerd zijn. De mazelen zijn zeer besmettelijk. “Als één kind op het kinderdagverblijf ze heeft, krijgt iedereen ze”, zegt Van Vliet. “Ze worden al overgedragen als een kind in een lokaal komt waar een kind met mazelen is geweest.” Bovendien verloopt de ziekte juist bij jonge kinderen vaak ernstiger.

Op scholen en sportclubs komen alleen oudere kinderen, die zijn door hun ouders bewust wel of niet ingeënt. Daar loopt dus niet het kind van de ene ouder risico door de keuze van de andere. Vooral op scholen met veel niet-gevaccineerde kinderen, bijvoorbeeld op bepaalde Vrije Scholen of bevindelijk gereformeerde scholen, is de kans op een uitbraak groter.

Wat wil de politiek?

Vrijwel alle fracties in de Tweede Kamer zijn bezorgd over de daling van de vaccinatiegraad. De VVD wil ouders die kinderen niet vaccineren, kunnen korten op de kinderbijslag. D66 wil expliciet in de wet vastleggen dat kinderdagverblijven niet-gevaccineerde kinderen kunnen weigeren. In mei komt een commissie met ethici, juristen en medici met een advies aan het kabinet over mogelijke oplossingen. Daarna praat de politiek verder.

Rechtsfilosoof Roland Pierik vindt dat D66 de bal te veel bij de kinderdagverblijven legt. Hij wil dat de politiek een landelijke vaccinatieplicht in de kinderopvang invoert, omdat anders de kinderdagverblijven zonder zo’n eis brandhaarden kunnen worden voor de ziekte.

Lees ook:

Dit kinderdagverblijf wil niet ingeënte kinderen weigeren

Kinderopvangbedrijf Berend Botje wil baby’s onder de veertien maanden kunnen beschermen.

Het mazelenvirus is terug, en het blijkt niet zo onschuldig als gedacht

Met de uitbraak van de mazelen op een Haagse crèche heeft de ziekte ook in Nederland weer grond aan de voeten gekregen. Het virus leek te worden uitgeroeid, maar is aan een opmars begonnen. En het blijkt niet zo onschuldig als velen dachten.

Wie in Brooklyn een vaccinatie tegen mazelen weigert, krijgt een forse boete

In delen van het New Yorkse stadsdeel Brooklyn geldt de noodtoestand vanwege een uitbraak van mazelen. Ten noorden van de stad New York is begin deze maand ook al de noodtoestand uitgeroepen in een Joodse gemeenschap.

Deel dit artikel

Als één kind mazelen heeft, krijgt iedereen ze. Ze worden al overgedragen als een kind in een lokaal komt waar een kind met mazelen is geweest

Hans van Vliet, Rijksvaccinatieprogramma