Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Wat moeten we met het werkwoord moeten?

Home

Peter-Arno Coppen

© anp
TAAL

Een lezer stoort zich aan het 'dwangmatige gebruik van moeten'. Hij merkt daarbij op: 'Moeten is dwang en huilen is kindergezang'.

Nou ben ik een grote fan van oude spreekwoorden en zegswijzen, zelfs als ze grote onzin zijn. Ik kende deze eerlijk gezegd niet en hij is het waard om te vrijwaren voor de vergetelheid. Van Dale geeft twee betekenissen: '(scherts.) gezegd tot of van een kind dat tegen zijn wil iets moet doen' en 'als antwoord op kinderen die zeggen dat ze iets moeten hebben'. De dichter H. Marsman noemt het 'de repliek van de kindermeid'.

Lees verder na de advertentie
'Moeten' is helemaal geen dwang. Het is een modaal werkwoord, dat een sterke mate van wenselijkheid uitdrukt.

Maar er klopt natuurlijk niets van. 'Moeten' is helemaal geen dwang. Het is een modaal werkwoord, dat een sterke mate van wenselijkheid uitdrukt. Als je sterke wenselijkheid combineert met een machtspositie krijg je inderdaad iets van verplichting, wat je als dwang kunt opvatten. In de uitdrukking gaat het blijkbaar om de machtsverhouding ten opzichte van kinderen, dus dat klopt wel. Maar om daarmee nou alle andere gebruikswijzen van 'moeten' te verketteren, gaat mij te ver.

Daar komt nog eens bij dat 'moeten' lang niet altijd met wenselijkheid is geassocieerd. Zoals andere modale hulpwerkwoorden (denk aan 'durven', 'kunnen', 'mogen') lopen de betekenissen nogal eens in elkaar over ('moeten' heeft ooit 'kunnen' betekend). 

En dan is het nog een 'preterito-presens' ook. Nou en, zult u zeggen, maar dat is een werkwoord dat eigenlijk de verleden tijd van een ouder werkwoord is, en dat zelf tegenwoordige tijd is geworden. Daar hebben we er niet zo veel van, dus daar mogen we best zuinig op zijn. Of nee: daar móéten we zuinig op zijn.

Grammaticale geschillen, etymologische enigma's en andere taaltwijfels worden dagelijks in onze taalrubriek voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Mail aan p.a.coppen@let.ru.nl.

Deel dit artikel

'Moeten' is helemaal geen dwang. Het is een modaal werkwoord, dat een sterke mate van wenselijkheid uitdrukt.