Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Wat kan de wereld doen tegen Erdogans harde optreden?

Home

Arjen van der Ziel

De Turkse president Erdogan tijdens een interview met Reuters in het presidentiële paleis in Ankara. © reuters

Nederland en andere Westerse landen maken zich zorgen over de grootscheepse zuiveringen die de Turkse president Erdogan doorvoert na de mislukte militaire staatsgreep van een week geleden. Wat kunnen kritische landen doen, eventueel samen met de Europese Unie of de Navo?

1. Voorzichtige diplomatie
De Nederlandse ambassade in Ankara kan een zogenoemde diplomatieke nota sturen aan het Turkse ministerie van buitenlandse zaken, en de ambassadeur kan die nota eventueel persoonlijk gaan toelichten op het ministerie van buitenlandse zaken in Ankara. Ook kan minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken direct contact opnemen met zijn Turkse ambtsgenoot Mevlüt Cavusoglu.

En Nederland kan de Turkse ambassadeur op het matje roepen - iets dat Oostenrijk gisteren al deed. "We hebben bewijs dat er rechtstreeks vanuit Turkije is opgeroepen tot pro-Erdogan-demonstraties in Wenen", zegt de Oostenrijkse minister van buitenlandse zaken Sebastian Kurz. "Wij vinden dat absoluut onverdedigbaar en willen daartegen protesteren."  

2. Zwaardere stappen
Als Nederland en andere landen de druk verder op willen voeren, kunnen ze hun ambassadeurs uit Ankara terugroepen, of de betrekkingen met Turkije verbreken. Verder kunnen ze handelsmissies en politieke bezoeken afzeggen. Maar Nederland neemt dat soort maatregelen niet snel. De laatste keer dat Den Haag een politiek bezoek afzegde, was in 2011, toen toenmalig koningin Beatrix onder druk van de Kamer afzag van een staatsbezoek aan Oman. Haar privédiner met de sultan van Oman ging toen wel door.

"Ik denk dat het voorlopig bij voorzichtige diplomatie en publieke veroordelingen blijft", zegt oud-minister van buitenlandse zaken Ben Bot. "Je moet niet vergeten dat in Turkije geprobeerd is een putsch te plegen, waarbij de putschisten Erdogan wilden vermoorden of in elk geval zwaar te grazen nemen. De meeste landen willen even aanzien hoe het nu verder gaat."

Lees verder na de advertentie
Ik denk dat het voorlopig bij voorzichtige diplomatie en publieke veroordelingen blijft

Ben Bot, oud-minister van buitenlandse zaken

3. Instellen handelssancties
De EU zou handelssancties kunnen instellen tegen Turkije. Zulke sancties werden bijvoorbeeld ingesteld tegen Rusland na de annexatie van de Krim en ze zouden Turkije flink pijn kunnen doen. Maar het nadeel van sancties is dat ook Europese bedrijven schade zouden lijden.  

4. Geen toetreding tot EU
De EU zou de douane-unie met Turkije kunnen opschorten of beëindigen. Die douane-unie geeft Turkse goederen vrij toegang tot de EU. Ook zou de EU de financiële steun aan Turkije kunnen terugschroeven of stopzetten. Verder kan de EU de onderhandelingen over Turkse toetreding staken. Maar het is de vraag of Erdogan nog wel zo graag lid wil worden en in feite liggen de gesprekken al enige tijd stil.

Tot slot zou de EU het beloofde visumvrij reizen voor Turken kunnen schrappen. Dit visumvrije reizen werd toegezegd bij afspraken met Turkije over het beteugelen van illegale immigratie naar de EU. Maar volgens experts is deze maatregel zeer onwaarschijnlijk. "Als wij te hard met onze vuist op tafel slaan, veegt Erdogan de migratiedeal van tafel", zegt analist Peter Wijninga van denktank HCSS. "Dan hebben we in heel Europa meteen weer malheur. Dus dat gaat echt niet gebeuren. Erdogan heeft met die migratiedeal een heel sterke kaart in handen."  

5. Schorsing Navo-lidmaatschap
Als president Erdogan het te bont maakt, zou dat gevolgen kunnen hebben voor het Turkse lidmaatschap van de Navo, waarschuwde de Amerikaanse minister van buitenlande zaken John Kerry maandag. "De Navo vereist ook respect voor democratie", zei Kerry.

Maar volgens ex-minister Ben Bot neemt geen enkele deskundige dat dreigement serieus. Volgens de oud-bewindsman ligt Turkije daarvoor te strategisch, vlakbij Rusland en op de rand van het onrustige Midden-Oosten. Het land heeft in de twintigste eeuw ook al meerdere autocratische regimes gehad en is toch altijd een bondgenoot gebleven. Bot: "Ik heb jaren bij de Navo gezeten en er was altijd één gouden regel: Turkije is een cruciale, onmisbare bondgenoot. Wat er ook in Turkije gebeurt, het land blijft altijd lid van de Navo."

Wilt u de reacties op dit artikel lezen? Registreer u hier voor een proefperiode van twee maanden.

Het plaatsen van reacties is voorbehouden aan de betalende abonnees van Trouw. Kijk hier voor een overzicht van onze abonnementen.

Het bekijken en plaatsen van reacties is voorbehouden aan onze betalende abonnees. Kijk hier voor een overzicht van onze abonnementen.

Als betalend abonnee kunt u een reactie plaatsen op dit artikel. Deze is alleen zichtbaar voor andere (proef)abonnees.

Om uw reactie te kunnen plaatsen, hebben we uw naam nodig. Ga naar Mijn profiel


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie
Ik denk dat het voorlopig bij voorzichtige diplomatie en publieke veroordelingen blijft

Ben Bot, oud-minister van buitenlandse zaken