Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Wat de verkoopstop van de Big Mac over Venezuela zegt

Home

Marco Visser

Voor het afrekenen van een stuk vlees, heeft de Venezolaan elke dag een dikkere stapel bankbiljetten nodig. © afp

Alsof een groot land haar ambassadeur terugroept, zo is de verkoopstop van de Big Mac in Venezuela uit te leggen. McDonalds schrapte de iconische burger deze week van het menu. Er is te weinig bloem om de broodjes te bakken. Het probleem is tijdelijk, zegt de fastfoodketen, die klanten wijst op de andere burgers, nuggets en frietjes die nog wel zijn te krijgen.

720
De ernst van de economische crisis in Venezuela is het beste te verklaren aan de hand van het getal 720. Dat is volgens het IMF het inflatiepercentage voor dit jaar. Met zulke geldontwaarding moet de gemiddelde Venezolaan een week werken om een flesje ketchup te kopen.

De problemen met de broodjes en de ketchup kennen een geschiedenis die begint bij het aantreden van de vorige Venezolaanse president, Hugo Chavez. Toen hij in 1999 aan de macht kwam, verlaagde Chavez de prijzen voor medicijnen en voedsel. Dat hoorde bij zijn ideologie waarin hij socialisme, populisme en nationalisme moeiteloos combineerde met Latijnse dromen over een machtig Zuid-Amerika, onder leiding van Chavez uiteraard. Het leek te werken. De economie groeide tussen 2003 en 2009 spectaculair. De bevolking had werk, voedsel en medicijnen waren goedkoop en voor 2000 liter benzine betaalden de Venezolanen ongeveer een euro.

Lees verder na de advertentie
Chavez wist socialisme, populisme en nationalisme moeiteloos te combineren met Latijnse dromen over een machtig Zuid-Amerika.

Oliedollars
Alle groei en de lage prijzen kostten de overheid in Caracas scheppen geld. Dat was geen probleem. Venezuela is gezegend met een enorme voorraad olie. Dankzij de stroom aan oliedollars kon Chavez elk financieel gat dichten. Vernieuwende producten op de markt brengen, investeren in nieuwe machines en landbouwtechnieken, het was niet nodig dankzij het oliegeld.

Tot in 2009 de olieprijs sterk daalde. Direct dook Venezuela in een recessie. Even nog richtte de economie zich op, toen de olieprijzen stegen, maar na de dood van Chavez in 2013 zeeg het land ineen. Toch besloot de nieuwe president, Nicolas Maduro, de erfenis van Chavez levend te houden. Dat betekent doorgaan met de hoge overheidsuitgaven, niet investeren in nieuwe fabrieken en machines en een verstikkende staatsbemoeienis.

Hoe verstikkend deze bemoeienis is en welke gevolgen dat heeft, is goed te zien aan het voedselprogramma, en uiteindelijk ook aan de broodjes van McDonalds. De overheid in Venezuela bepaalt hoeveel een brood, vlees en zak rijst kost. De producenten mogen zo weinig vragen, dat zij nauwelijks winst maken. Mooi meegenomen voor de bevolking, zo lijkt het. Maar bedrijven moeten soms zelfs onder de kostprijs leveren. Daarom houden ondernemers het voor gezien of zoeken naar een andere afzetmarkt. Zo raakte Venezuela steeds afhankelijker van de import van basisproducten.

Nicolas Maduro houdt de erfenis van Chavez levend met hoge over­heids­uit­ga­ven, niet investeren in nieuwe fabrieken en machines en een verstikkende staats­be­moei­e­nis.

Gehaaide handelaren
De invoer is niet genoeg om alle monden te voeden. En wat er nog wel aan goederen en voedsel is, gaat voor een groot deel naar gehaaide tussenhandelaren en smokkelaars, die het op de zwarte markt of in het buitenland verkopen. De Venezolaanse regering schat dat op deze manier 40 procent van de basisbehoeften als vlees, melk en rijst 'verloren' gaat. Dat zorgt voor nog grotere tekorten in de winkels.  

Venezolanen hebben twee alternatieven. Of ze lopen naar Colombia waar zij het voedsel kunnen kopen dat eerder wellicht uit eigen land is gesmokkeld. Of zij gaan naar de zwarte markt, die steeds belangrijker wordt.  

De zwarte markt is één van de redenen voor de gierende inflatie die Venezuela treft. Omdat de waarde van de nationale munt daalt, willen de zwarthandelaren alleen nog dollars. En omdat de zwarthandelaren dollars willen, zitten ook de Venezolanen zelf niet meer te wachten op de eigen munt. Het mechanisme van de grote vraag naar dollars en het beperkte aanbod zorgt er voor dat steeds meer Venezolaanse Bolivars nodig zijn om een dollar te kopen.

Drukte aan de grens met Colombia, waar Venezolanen boodschappen willen doen. © ap

Waardeloze Bolivars
Dat het aanbod van dollars beperkt is, komt door de ontwikkelingen op de oliemarkt. En daar zit het grootste probleem voor Venezuela. Olie wordt betaald in dollars. De laatste jaren is de prijs voor een vat olie gehalveerd, en anders dan in 2009 blijft de prijs laag. De stroom Amerikaanse munten waar Venezuela zich aan laafde is opgedroogd.

Het tekort aan dollars is extra nijpend omdat Venezuela steeds meer importeert. En wat voor de zwarte markt geldt, gaat ook op in de internationale handel. Geen enkele buitenlandse ondernemer zit te wachten op die waardeloze Bolivars. Dollars willen zij. Zo zorgen de lage olieprijs, de zwarte markt en het tekort aan levensmiddelen die lokaal zijn geproduceerd voor een enorme inflatie.

Om de eigen munt weer gewilder te maken, heeft de regering Maduro de toegang tot dollars afgeknepen. Het voorspelbare effect is dat de Amerikaanse munt nog gewilder is dan hij al was, waardoor de inflatie niet meer is af te remmen. De prognose van het IMF voor volgend jaar: een inflatie van 1600 procent.

Het tekort aan dollars is extra nijpend omdat Venezuela steeds meer importeert.

De olieprijs bepaalt sterk de omvang de van de economie (BBP) in Venezuela. © Fadi Nadrous
Niet alleen verdient Venezuela minder aan elk vat verkochte olie, sinds vorig jaar produceert het ook minder omdat de vraag afneemt. © Fadi Nadrous
De grafiek die alles zegt over de economische malaise in Venezuela. De inflatie lijkt niet te beteugelen. © Fadi Nadrous

Deel dit artikel

Chavez wist socialisme, populisme en nationalisme moeiteloos te combineren met Latijnse dromen over een machtig Zuid-Amerika.

Nicolas Maduro houdt de erfenis van Chavez levend met hoge over­heids­uit­ga­ven, niet investeren in nieuwe fabrieken en machines en een verstikkende staats­be­moei­e­nis.

Het tekort aan dollars is extra nijpend omdat Venezuela steeds meer importeert.