Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Wat de koning níet zei...

Home

Veerkracht, vrede, veiligheid en werkgelegenheid, welvaart, woorden die de Troonrede domineerden. Maar wat hoorden we niet? Welk woord had niet misstaan? Trouw vroeg het aan vier experts.

Broederschap

Lees verder na de advertentie

Ruben van Zwieten, predikant

"Ik heb een tekstanalyse van de Troonrede gemaakt zoals ik die wel vaker maak voor raden van bestuur van bedrijven. Wat mij opvalt, is dat de centrale woorden veiligheid, vrijheid en welvaart zijn; die trits", zegt Ruben van Zwieten, predikant en oprichter van de Nieuwe Poort, het bezinningscentrum van het Amsterdamse zakencentrum op de Zuidas.

"Je komt wel vaker zo'n trits tegen in redes - denk aan vrijheid, gelijkheid en broederschap. Maar gelijkheid en broederschap zijn in de Troonrede ingewisseld tegen veiligheid en welvaart.

Wat zegt dat over de stand van het land? Het gaat nauwelijks over gemeenschap, het gaat vooral over individuen en over eigenbelang. Europa is relevant, want 'in ons belang'. En ja, we hebben nu ontdekt dat we niet over de brandhaarden van de wereld heen kunnen vliegen en dat de economie niet los van de rest van de wereld staat. Maar als het in de Troonrede over saamhorigheid gaat, wordt alleen een nationalistische saamhorigheid bedoeld.

Goede gezondheidszorg is een basisvoorziening, wordt er gezegd. Maar het is ook een teken van beschaving. En goed onderwijs rust ook toe op broederschap. Wat mij betreft had de Troonrede een oproep tot broederschap moeten zijn, over het ideaal van de community. Maar dat ontbreekt volledig."

Participatie

Jouke de Vries, hoogleraar bestuurskunde

"Nee, een woord als 'participatiesamenleving', dat in de Troonrede van vorig jaar zo nadrukkelijk voor het voetlicht kwam, ontbreekt dit jaar", zegt Jouke de Vries, hoogleraar bestuurskunde aan de Universiteit Leiden. "Het is een heel down-to-earth rede, zonder ideologie, echt in de stijl van Mark Rutte."

"Wat me wel opvalt, is het woord veerkracht. Dat komt een aantal keren terug in de Troonrede. Ook in de sociaal-wetenschappelijke literatuur krijgt dat begrip de laatste tijd aandacht. De gedachte is dat de samenleving zo ingewikkeld is geworden en zo zeer bepaald wordt door onverwachte gebeurtenissen dat ideologie geen antwoord kan bieden. Veerkracht is in die omstandigheden belangrijk.

Zo staat het ook in de Troonrede. De samenleving is veerkrachtig, is kennelijk de veronderstelling, en móet dat ook zijn. Dat past ook goed bij de het optreden van Rutte: niet ideologisch, maar pragmatisch.

Adaptief, noem ik hem in een column die binnenkort verschijnt: hij past zich razendsnel aan veranderingen aan.

Maar door alle gebeurtenissen van de afgelopen zomer heeft het kabinet niet echt vakantie gehad en misschien speelt dat ook een rol in deze Troonrede: de ministers hebben gewoon geen tijd gehad om eens goed voor een diepgravender verhaal te gaan zitten."

Doe-het-zelf

Sywert van Lienden, oprichter G500

"Een heel erg Haagse Troonrede, vind ik", zegt Sywert van Lienden, oprichter van de politieke vernieuwingsbeweging van jongeren G500.

"Het ging veel minder over wat er in het land gebeurt. In de inleiding ging het over de gebeurtenissen van afgelopen zomer en daarna kwam de zorg uitgebreid aan de orde, als aankondiging van wat er in het komende politieke jaar belangrijk wordt. Maar tenslotte was het weer zo dat elk ministerie kennelijk z'n alineaatje moest krijgen. Het was het afvinken van een lijstje.

Ik vind het jammer dat de Troonrede niet doorging op het thema van vorig jaar, de doe-het-zelf-samenleving. Er is op dat gebied veel interessants gaande, in de zorg bijvoorbeeld. Maar ook als het om energie gaat kunnen burgers veel meer in eigen hand nemen. Daar had de Troonrede best op mogen ingaan. Herdefinieer eens wat je precies van de burger mag verwachten.

Het geweld in de wereld mag niet overslaan naar onze straten, is er gezegd. Maar een oproep aan de samenleving over hoe burgers kunnen bijdragen aan het in stand houden van de rechtsstaat en wat je kunt doen in wijken waar fricties bestaan, zat er niet in. Een visie ontbrak."

Duurzaamheid

Ylva Poelman, columniste

"Het gaat in de Troonrede wel over de toekomst, maar over duurzaamheid wordt niet gerept. Dat is opvallend", zegt Ylva Poelman, columniste van Trouw en verbonden aan het Bionica Innovatie- en Expertisecentrum.

"In de natuur is het zo: alles wat niet duurzaam is, moordt zichzelf uit. Maar uit de Troonrede spreekt niet het besef dat duurzaamheid van belang is, en niet alleen voor het milieu, maar ook in economisch opzicht.

In de plannen van de afzonderlijke ministeries gaat het her en der wel over duurzaamheid. Maar ik hoorde gisteren minister Dijsselbloem ook weer gewoon het woord 'consumptie' in de mond nemen, om aan te geven dat het van belang is dat we geld uitgeven om de economie er weer bovenop te krijgen. Daar ga ik van stuiteren, want dat staat haaks op een duurzame economie. We hebben een crisis gehad, maar kennelijk heerst de gedachte dat we gewoon maar op dezelfde manier moeten doorgaan.

Maar als we het niet anders doen, zitten we straks weer in hetzelfde schuitje. Kennelijk wordt van ons verwacht dat we weer meer kopen, spullen die we niet nodig hebben en die we uiteindelijk weggooien. Het is ketendenken in plaats van circulair denken."

Wilt u de reacties op dit artikel lezen? Registreer u hier voor een proefperiode van twee maanden.

Het plaatsen van reacties is voorbehouden aan de betalende abonnees van Trouw. Kijk hier voor een overzicht van onze abonnementen.

Het bekijken en plaatsen van reacties is voorbehouden aan onze betalende abonnees. Kijk hier voor een overzicht van onze abonnementen.

Als betalend abonnee kunt u een reactie plaatsen op dit artikel. Deze is alleen zichtbaar voor andere (proef)abonnees.

Om uw reactie te kunnen plaatsen, hebben we uw naam nodig. Ga naar Mijn profiel


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie