Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Wadi zal in ecologische wijk Enschede regenwater vasthouden

Home

JAN SLOOTHAAK

ENSCHEDE - Pootjebaden in je tuintje, op dezelfde plek waar je een half uurtje eerder nog lag te zonnebaden. Een fikse regenbui kan dat wonder straks bewerkstelligen in Enschede. Want regenwater zal in de ecologische wijk Oikos niet meer in het riool verdwijnen naar in de wadi.

In een fraai uitgevoerde folder over dit voor Nederland nieuwe fenomeen, vormt een kaart van Saoedi-Arabië het meest opvallende element. Samen met een foto van een woestijn en een droge rivierbedding: de wadi.

De wadi - Arabisch voor dal - spreekt tot de verbeelding. David Lean gebruikte zo'n dal - de beroemde Wadi Rum - voor zijn spraakmakende verfilming van Lawrence of Arabia, de legendarische Britse archeoloog en veldheer die begin deze eeuw bij de opstand tegen de Turken het verzet van de Arabieren organiseerde.

In vergelijking met een echte wadi gaat het in Enschede om een 'droge greppel', maar toch...

“Bij regenval kan daar een smak water doorheen stromen”, zegt Gerdrik Bruins, civiel planoloog in dienst van de Bouw- en Milieudienst van Enschede. “Heel Nederland kijkt over onze schouders mee”, zo heeft Bruins ervaren. De Enschedese wadi staat model voor een nieuwe aanpak van de stedelijke waterhuishouding. Door allerlei ingrepen tegen de wateroverlast van weleer, kampt ons land tegenwoordig met een te lage grondwaterstand. De wadi moet ertoe bijdragen dat kostbaar water niet meer via de riolering zo snel mogelijk naar de Noordzee worden afgevoerd, maar worden vastgehouden.

Toekomstige bewoners zullen moeten leren omgaan met de wadi. Het hele stedenbouwkundige plan is aangepast. De beddingen worden aangelegd achter huizen met een tuin op het noorden. Bruins: “Als compensatie voor de wadi krijgen de bewoners een wat langere tuin. Hun voordeel is dan dat ze ondanks de noordelijke ligging meer zon krijgen.” Tegelijk moeten ze echter accepteren dat de woningen met een zuidelijke tuin ook afwateren op 'hun' wadi. Bovendien worden er regels vastgelegd die de bewoners in hun huur- of koopcontract moeten ondertekenen. Ze mogen bijvoorbeeld geen struiken planten die de waterstroom kunnen belemmeren. Ook vervuilende stoffen zijn uit den boze. Als waarschuwen niet helpt, moeten ze boete betalen. Auto's wassen mag alleen op speciale plekken in de wijk.

Voor kinderen biedt een wadi die vol water staat prachtige perspectieven, maar niet elke bewoner zal staan te springen om te gaan pootje baden in zijn tuintje. Achter elk huis met een wadi komt daarom een bruggetje of vlonder. “Je moet toch met droge voeten je fietsschuurtje kunnen bereiken”, vindt ook Bruins.

Een wadi-stijl-Enschede blijkt overigens toch meer in te houden dan een greppel. De natuurlijke laagten van de omgeving worden zoveel mogelijk gevolgd. In de bodem wordt een gleuf met kleikorrels aangelegd. Het water kan daar eerst worden gebufferd. Om overstromingen bij een forse regenbui te voorkomen worden er echter ook overloopbuizen gebouwd, net boven de bodem van de greppel. Het water van al te woeste plensbuien stroomt daar dan in naar een drainbuis onderin het kleikorrelbed.

Verder is de hele structuur van de wijk erop gericht het water snel naar de wadi te laten lopen. Straten hebben geen kolken of putjes maar goten die naar de wadi's glooien. Waar wadi's een straat kruisen komt een verdieping, die - bijkomend voordeel - ook nog als een 'omgekeerde verkeersdrempel' werkt. Vanaf de daken wordt het regenwater via afvoerpijpen in gootjes geloosd die ook in de wadi uitmonden.

Om vuil geen kans te geven wordt er gewerkt met zandvangen. Zand dat vanaf de straten wordt meegevoerd wordt daar in opgevangen. Ook verontreinigingen, zoals olieresten, worden tegen gehouden.

Periodiek worden de zandvangen schoongemaakt. Want, ook al hoef je geen kolken meer schoon te zuigen, onderhoud blijft nodig. Al met al vallen investeringen en exploitatie waarschijnlijk toch goedkoper uit. “Met dat soort verwachtingen ben ik echter wel voorzichtig. Weliswaar denken we dat de kosten een derde lager uitvallen dan bij een traditionele riolering, maar dat moet toch eerst nog bewezen worden”, zegt Bruins.

Naast de wadi zal in Oikos overigens toch nog een riolering worden aangelegd voor afvalwater uit de gootsteen. Die kan echter aanzienlijk beperkter blijven. Bruins: “Vroeger werd schoon regenwater gemengd met afvalwater en gezamenlijk in een rioleringsstelsel afgevoerd. Gek eigenlijk, want oorspronkelijk schoon water moest dan later weer worden gezuiverd. Dat vergde ook veel capaciteit van afvoer en bemaling. De laatste tijd is men daar overigens van terug gekomen. Het werd gewoonte om aparte rioleringen voor afval- en regenwater aan te leggen. Die voor regenwater verdwijnt in Oikos dus helemaal. Zo'n openlucht afvoer draagt er ook toe bij dat de mensen weer directer worden betrokken bij een natuurlijk proces. Ze kunnen de loop van het water helemaal volgen.”

Dat laatste past volgens hem ook helemaal in de nieuwe aanpak van 'duurzaam bouwen'. Je beperkt die duurzaamheid niet tot energie- en materiaalgebruik in de huizen zelf, maar breidt die ook uit tot de woonomgeving. Volgens hem is Oikos de eerste Nederlandse wijk met deze 'totale integratie' van duurzaamheid.

Voor staatssecretaris Tommel was dit aspect onlangs aanleiding het startsein te geven. Oikos is een ecologische wijk van 600 huizen die deel uitmaakt van een Vinex-wijk (stedelijke uitbreidingslokatie) van in totaal 5300 huizen. In een andere wijk (Ruwenbos, 400 woningen) komt een vergelijkbaar systeem. Bruins maakt uit de belangstelling, zowel van andere gemeenten als bedrijfsleven en aanverwante instellingen, dat de wadi in enigerlei vorm gemeengoed zal worden in Nederland. Oikos krijgt daardoor een voorbeeldwerking. In sommige landstreken, zoals in het westen, speelt ook de strijd tegen verontreiniging een grote rol. Bij watertekort wordt vaak verontreinigd polderwater aangevoerd. Als het regenwater wordt vast gehouden, zal de behoefte daaraan verminderen. Dat aspect speelt bijvoorbeeld in de nieuwbouwwijk Wateringsveld van Den Haag, waar ook wordt gewerkt aan bovengrondse afvoer van water. Een andere bekende nieuwbouwlokatie waar vergelijkbare maatregelen zijn aangekondigd is Leidsche Rijn, het nieuwe stadsdeel van Utrecht. In Breda wordt er ook aan gewerkt.

Deel dit artikel