Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Waarschuwing tegen mindfulness misplaatst

Home

HESSEL POSTHUMA en AUTEUR VAN 'VREES NIET. EEN BRUG TUSSEN BOEDDHISME EN CHRISTENDOM' (2005)

De overeenkomsten tussen christendom en boeddhisme zijn groot, meent Hessel Posthuma. Dus vanwaar die waarschuwing tegen mindfulness?

Mindfulness heeft een religieuze achtergrond. Dat hardop zeggen is volgens religiejournalist Koert van der Velde een taboe, maar hij wil ons graag waarschuwen (Verdieping, 14 december). Volgens hem is mindfulness immers een sterk 'gestripte' vorm van boeddhisme. Gestript van het centrale boeddhistische idee dat het leven lijden is, van de fundamentele uitgangpunten zoals karma en reïncarnatie, van de hoge morele gedragscode, van vastendagen, enzovoort. Kortom: in de ogen van Van der Velde is mindfulness boeddhisme in een soort schaapskleren en daar moeten wij niet met open ogen in tuinen.

Waar zo aan voorbij wordt gegaan, is dat het boeddhisme in een heel andere tijd en cultuur is ontstaan dan het christendom, een heel andere ontwikkelingsgeschiedenis kent. Kortom: heel andere manieren van denken, spreken en doen heeft om religieuze noties vorm te geven.

Een van de gedragscodes in het boeddhisme is dat het zeer ongepast is om onenigheid en wrijving te scheppen. Waar een protestant zich vrijelijk wenst te uiten, houdt een boeddhist al gauw zijn mond. Het gaat hem om de innerlijke waarheid en hij gelooft niet dat die via het uitspreken van meningen op tafel komt. Dit is de achtergrond van het strippen, waarbij het oogmerk is dat mensen kunnen profiteren van mindfulness en voor zichzelf de waarde en de positieve kanten ervan kunnen ontdekken, zonder de obstakels van misvattingen.

Wat de taaluitingen betreft: wie een spade dieper graaft dan de oppervlakte, beseft dat hier niet zozeer grote en onoverkomelijke verschillen liggen, maar juist overeenkomsten met het christendom. De stoa droeg al uit dat het leven lijden is, en dat heeft in christelijke kringen tot ver in de vorige eeuw de omgang met leed bepaald.

Lees verder na de advertentie

Tien Geboden

Karma is een uitwerking van ons idee dat wat mensen zaaien, ze ook zullen oogsten. Het nieuwtestamentische zondebegrip ligt daar dicht tegenaan. De hoge morele gedragscode en zaken als vastendagen zijn het christendom eveneens niet vreemd. Zo kun je de boeddhistische 'tien geboden' gemakkelijk naast de oudtestamentische Tien Geboden leggen, inclusief de uitleg daarvan in de Heidelbergse Catechismus.

Het lijkt mij dat een leven volgens de Tien Geboden de beoefening van mindfulness vraagt: om oplettendheid van wat je denkt, zegt en doet en om bewustzijn van je verantwoordelijkheden.

Mindfulness is ook niet het enige dat aan is komen waaien. De tendens van de afgelopen vijftig jaar is dat het christendom ongemerkt steeds meer oosterse elementen heeft opgenomen. Deze 'veroostersing' van het christendom heeft plaatsgevonden als gevolg van religieuze vragen en innerlijke behoeften van gelovigen en geestelijken, waar de kerk geen antwoord op had. Ze zijn gaan shoppen, eerst bij het existentialisme en uiteindelijk bij het boeddhisme.

Dit geeft aan waar de behoefte van de gelovigen ligt: bij de verinnerlijking van de boodschap, bij echte verdieping. De mindfulness-alert van Van der Velde gaat ook daar volstrekt aan voorbij

Deel dit artikel