Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Waarom zou trouwe liefde het einddoel moeten zijn?

Home

Marc van Dijk

© Jenna Arts

Single zijn is een fase, trouwe liefde is het grote einddoel. Waarom eigenlijk? Filosoof Simone van Saarloos onderzoekt 'het monogame drama' en concludeert dat wij onszelf hopeloos tekortdoen.

Maandagochtend, kwart over negen. We hebben afgesproken in het Amsterdamse stadhuis, om getuige te zijn van doodnormale, bijzondere gebeurtenissen: in drie zalen worden hier dagelijks huwelijken voltrokken. De eerste twee van de week zijn gratis. Die kosteloze huwelijken zijn volgeboekt tot augustus 2016.

"Het had net zo goed een crematorium kunnen zijn", zegt filosoof Simone van Saarloos, kijkend naar de marmeren vloeren, pilaren en strakke witte muren. Net als in crematoria zijn er verschillende wachthoeken met comfortabele banken en hebben de zalen aan beide zijden een ingang, zodat verschillende groepen er bij drukte lekker soepel doorheen kunnen gaan.

Van Saarloos: "Het voelt niet alleen als een industrie, het ís een industrie. Gebaseerd op een raar product. Eén op de drie huwelijken eindigt toch in een scheiding? Een bank of hypotheekverstrekker zou met zo'n slecht product niet meer wegkomen."

Push om te trouwen
Ver weg klinkt applaus. Kort daarna zwaait een deur open en komen feestelijk geklede bruiloftsgasten naar buiten, lachend, elkaar feliciterend. Als laatste de bruidegom en een zwangere bruid - vroeger heette dat 'een moetje'. Vroeger? Nog steeds trouwen veel mensen omdat dit bij de komst van kinderen gunstiger is, in fiscaal en juridisch opzicht.

Van Saarloos verbaast zich hierover, nu fluisterend, om de blijdschap van de bruiloftsgasten niet te verstoren: "De wet geeft ons dus een enorme push om te trouwen . Is dat niet bizar? Waarom zou de staat bepalen dat een belofte van levenslange liefdestrouw aan één partner een voorkeursbehandeling verdient?"

Als de bruiloftsgasten vertrokken zijn, verbaast ambtenaar van de burgerlijke stand Cathy Caldenhove zich op haar beurt over Van Saarloos' vragen. Het huwelijk hoort er toch gewoon bij? Als ambtenaar van de burgerlijke stand houdt zij zich bezig met het registreren van geboortes, verhuizingen en gevallen van overlijden. En met huwelijken.

Er zijn in sommige gemeentes wel 'weigerambtenaren', die om principiële redenen geen homohuwelijken doen. Maar een ambtenaar die bezwaar heeft tegen het huwelijk zelf? Zoiets is ondenkbaar.

Lees verder na de advertentie
Simone van Saarloos © Maartje Geels

Papiertje
Caldenhove vindt huwelijken juist het leukste onderdeel van haar werk. Ze maakt graag een mooie, persoonlijke toespraak, liefst met een beetje humor erin. "Elk bruidspaar heeft weer zijn eigen unieke dingen", zegt ze. "Zo'n gratis huwelijk is het snelle werk, daar mag ik niet langer dan tien minuten over doen. Voor de wet maakt dat allemaal geen verschil. Je kunt een bruiloft optuigen hoe je wilt, uiteindelijk is het maar een papiertje."

We verlaten het stadhuis, lopend over klinkers met rijst in de voegen. Van Saarloos kijkt er hoofdschuddend naar. "Een papiertje? Een gesloten systeem."

Geboorte, huwelijk, dood - het lijkt een volstrekt logische combinatie. Toch is het juist deze vanzelfsprekendheid waar Van Saarloos tegenin denkt in haar boekje 'Het monogame drama', dat vandaag verschijnt. Het gaat haar niet eens zozeer om het huwelijk, hoewel dat zeker de bezegeling is van het monogame dogmatisme dat ze wil bestrijden. De diepgewortelde opvatting dat echte liefde uiteindelijk enkel kan bestaan in een relatie tussen twee samenwonende mensen die hun liefde en seksualiteit exclusief voor elkaar houden. Vooruit, ze mogen van hetzelfde geslacht zijn, maar meer variatie zit er niet in.

Gebrek
Haar boekje, een levenslustig en prikkelend pamflet, is een schoolvoorbeeld van filosofische scepsis. Hoe fundamenteel de liefde ook is, toch hanteren we onze ideeën erover doorgaans stilzwijgend, alsof het min of meer natuurlijke gegevens zijn. Zo niet Van Saarloos. Elke ogenschijnlijke zekerheid omtrent liefde moet er bij haar aan geloven.

Van Saarloos, inmiddels nippend aan een espresso macchiato in een koffietentje: "We groeien op met het idee van liefde als een gegeven in gebrek. Eerst is er de liefde van je ouders, maar daar moet je je van losmaken. Zodra je zelf de ware gevonden hebt, moet die jouw gebrek wegnemen. Je bent niet meer alleen. Op weg naar die vrouw of man mag je experimenteren. Maar daarna moet het afgelopen zijn met 'het gerotzooi'. De experimenten zijn dan met terugwerkende kracht te verklaren als oefeningen op de weg naar die ene."

Wat is daar mis mee?
"Het spelelement van de liefde wordt miskend, door te doen alsof er één einddoel is dat bij voorbaat vaststaat. In het huwelijk en de vaste relatie wordt het spelelement geheel onzichtbaar. Hoewel elke relatie een spel en een constructie is, wordt ze meestal beleefd alsof de regels onveranderlijk zijn."

"Als een monogame relatie strandt, hebben de geliefden gefaald. Die ene blijkt dus toch niet de juiste te zijn geweest. Niet zelden wordt de ex vanaf dat moment afgeschilderd als een monster.

"Daarna begint de zoektocht opnieuw, en moet weer één enkele ander aan alle verwachtingen en verlangens gaan voldoen. Dat leidt tot allerlei negatieve emoties, zoals jaloezie en bezitsdrang, ik noem het hamsterliefde.

"Bij gezinnen is het nog extremer. De enige manier waarop een traditioneel gezin kan slagen is door onveranderd te blijven. Anders is het een gebroken gezin.

"De relatie en het gezin proberen een soort cocon te vormen, waar de buitenwereld geen vat op heeft. Daardoor zijn ze zeer breekbaar, zeer fragiel, want de wereld om de twee geliefden heen staat niet stil. Permanent dienen zich nieuwe ervaringen aan. Eros blijft in elk mens actief. Maar de geliefden moeten eros negeren om maar trouw aan elkaar te blijven, anders houden ze niet genoeg van elkaar. Ik vind dat een vreemd idee. Niet genoeg? Kan je dat meten?"

Wat is het alternatief?
"Samengestelde gezinnen, zoals gezinnen met homoseksuele moeders of vaders, zijn vaak veel flexibeler. Omdat ze bewust als constructie zijn gebouwd, moeten alle spelers actief zoeken naar de juiste vorm voor hun liefde. Ze vertrekken vanaf een open veld, zoekend: hoe en wat moet er worden opgebouwd? Ze zijn per definitie antifragiel, buigzaam. Een lesbische vriendin van mij raadt iedereen aan om een kind te hebben met iemand met wie je geen seksuele relatie hebt."

"Je hoeft niet samen te wonen om je liefde te bewijzen. Je kunt van meerdere mensen tegelijk houden. Het gaat me zeker niet uitsluitend om polygamie, hoewel het volgens mij heel gezond is om seksuele relaties te hebben met meerdere personen naast elkaar. Ik gebruik liever het woord poly-amorie, waarbij de nadruk meer op de romantische en betrokken liefde ligt."

Is het niet erg ingewikkeld om én intiem én romantisch én betrokken te zijn met meerdere mensen tegelijkertijd?
"Zeker. Maar is het minder ingewikkeld om dat allemaal met één persoon te zijn? Liefde blijft zoeken. Maar wat mij betreft dan wel graag met expliciete, bewuste omgang met de regels en het spel. Omgangsvormen die je maakt met je geliefden."

"Als praktische handreiking voor poly-amoristen heb ik een schijf van vijf samengesteld (zie kader). Met deze 'sociale schijf van vijf' wil ik de fragiele geslotenheid van een monogame relatie omvormen tot een antifragiele structuur waarin de waarden die doorgaans als bedreigend worden gezien- grilligheid, beweging, mysterie, variatie, aandacht, ervaring - de kans krijgen om te floreren."

Even is ze afgeleid. Niet ver van ons tafeltje omhelzen een jongen en een meisje elkaar zo lang en zo innig en stil, dat we er beiden met verwondering naar kijken.

"Kijk, dat bedoel ik nou", zegt Van Saarloos. "Als je elkaar zo aandachtig kunt omhelzen, is er veel mogelijk."

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie