Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Waarom promovendi continu gestrest zijn

Home

Petra Vissers

Togakamer van de Radboud Universiteit in Nijmegen. © Hollandse Hoogte

Promovendi hebben meer dan andere hogeropgeleiden last van depressieve klachten. Een bovengemiddeld aantal voelt zich constant gestrest, slaapt slecht of zegt weinig lol te hebben in het dagelijks leven. 

Dat beeld doemt op uit een enquête onder 250 Leidse promovendi. Uit eerder onderzoek onder meer dan drieduizend Vlaamse promovendi en een kleine enquête aan de Universiteit van Amsterdam komt dezelfde conclusie. Meer dan eenderde van de in Leiden ondervraagde promovendi loopt een groot risico op psychische klachten. Ze scoren hoog op de zogeheten GHQ, een vragenlijst die veel gebruikt wordt om mentale gezondheid te testen.

Lees verder na de advertentie
Ze zijn bang dat collega's hun plek inpikken, of er met hun idee vandoor gaan

Dat moeten de universiteiten zich aantrekken, zeggen onderzoekers Ingeborg Meijer en Inge van der Weijden van de Universiteit Leiden. "De heersende cultuur op universiteiten werkt ontregelend", zegt Meijer. Promovendi werken op een tijdelijk contract, concurreren met elkaar om die volgende sport op de carrièreladder en vakanties worden amper gerespecteerd. "Dat promovendi tijdens vakanties gemaild en gebeld worden is een ding", zegt Van der Weijden. "Maar dan is het ook nog de bedoeling dat ze meteen reageren, anders krijgen ze dat te horen."

"Er mist een basis van onderling vertrouwen", zegt masterstudente Ingeborg van der Ven, die voor het onderzoek gesprekken voerde met twaalf promovendi. "Ze zijn bang dat collega's hun plek inpikken als ze aangeven dat het niet goed gaat, of er met hun idee vandoor gaan."

Huidige systeem

Zijn promovendi, met hun ambitieuze en perfectionistische inborst, niet gewoon vatbaarder voor faalangst en stress dan de gemiddelde hogeropgeleide? "Misschien", zegt ze. "Maar dat lijkt me dan extra reden om goed op deze mensen te letten en te voorkomen dat ze onderuit gaan."

Cijfers over hoeveel promovendi daadwerkelijk overspannen thuis komen te zitten, zijn er niet. Wel duidelijk is dat promovendi in dienst van de universiteit gemiddeld zo'n vijf jaar over hun promotietraject doen, terwijl voor de meeste promotietrajecten drie of vier jaar staat. Na zeven jaar is grofweg driekwart gepromoveerd. Of dat laatste kwart is gestopt of nog bezig is, is niet bekend.

Is het erg dat een deel het niet haalt? Is de wetenschap niet gewoon topsport, waar alleen de besten het redden? Van der Weijden en Meijer zuchten eens diep. Meijer: "Nee dat geloof ik niet. Los van het persoonlijke drama, hebben we een systeem gecreëerd waarin alleen die mensen overblijven die zich aanpassen. De promovendi die onderwijs of valorisatie leuker vinden dan onderzoek redden het vanwege de eisen aan het aantal publicaties bijvoorbeeld niet."

Ik denk niet dat in dit systeem de meest creatieve onderzoekers komen bovendrijven

Ze vreest dat het huidige systeem vernieuwing in de wetenschap in de weg staat. "Ik heb op meerdere plekken gewerkt en ik vind veel organisaties moderner, met meer oog voor diversiteit", zegt Meijer. "Ik denk niet dat in dit systeem de meest creatieve en innovatieve onderzoekers komen bovendrijven."

De Universiteit Leiden trekt zich de uitkomsten van de enquête aan, al wijst een woordvoerder ook op de noodzaak van breder onderzoek. "Dit is natuurlijk een vrij kleine steekproef. Het zou mooi zijn als andere universiteiten hier ook onderzoek naar gaan doen", aldus de woordvoerder. Al verwacht ze dat daar ongeveer hetzelfde beeld uit naar voren komt.

Van der Weijden en Meijer willen hun onderzoek uitbreiden maar zoeken nog naar financiering. De universiteit gaat onder meer een psycholoog en vertrouwenspersonen aannemen voor promovendi en start dit najaar met een opleiding voor promotoren.

Deel dit artikel

Ze zijn bang dat collega's hun plek inpikken, of er met hun idee vandoor gaan

Ik denk niet dat in dit systeem de meest creatieve onderzoekers komen bovendrijven