Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Waarom oorsuizen gekmakend kan zijn

Home

Rob Buiter

© thinkstock

Ernstig oorsuizen lijkt een soort fantoompijn in de oren te zijn. Wetenschappers ontdekken langzaam manieren om deze radeloos makende kwaal te verlichten.

Onzorgvuldig handelen bij de euthanasie op een 47-jarige vrouw met ernstig oorsuizen leverde de Haagse Levenseindekliniek eerder deze maand een berisping op. Over het handelen van de hulpverleners heeft Robert Stokroos, bijzonder hoogleraar oorheelkunde in Maastricht, geen oordeel. Maar dat tinnitus, in de volksmond oorsuizen, een gekmakende aandoening kan zijn, dat ziet hij bijna dagelijks in zijn praktijk.

Volgens cijfers van de Nederlandse Vereniging voor Slechthorenden, de NVVS, hebben in Nederland ruim één miljoen mensen last van tinnitus. Stokroos: "Dan heb je het dus over mensen die er echt hinder van ondervinden, meer dan af en toe een piepend geluid in je oren wat veel meer mensen wel eens hebben. Bij 50.000 tot 60.000 mensen is de hinder zelfs zó erg dat ze er sociaal of professioneel slecht door functioneren. Dat deze mevrouw vorig jaar naar de Levenseindekliniek is gestapt is helaas ook geen uitzondering. Er zijn ieder jaar ook de nodige mensen die zelf een eind aan hun leven maken, omdat het geluid en de bijbehorende pijn voor hen ondraaglijk zijn."

Defaitisme
Komende maandag begint de door de NVVS uitgeroepen 'week van het oorsuizen', en dat lijkt geen overbodige luxe, beaamt Stokroos. "Het is vooral voor de verschillende hulpverleners belangrijk dat er meer bewustwording ontstaat van dit probleem. Je ziet bij de meeste artsen een soort defaitisme rond tinnitus. 'Leer er maar mee leven', is het devies, maar als zorg moet je toch meer kunnen bieden?"

De diagnose 'oorsuizen' is nog niet spijkerhard en objectief te stellen. Er bestaat niet zoiets als een metertje dat het ervaren aantal decibellen in het oor van een patiënt kan meten. Toch kan Stokroos goed uit de voeten met de beschikbare subjectieve methoden, zegt hij. "Er bestaan goede, gevalideerde vragenlijsten waarmee je op een betrouwbare en herhaalbare manier kunt vaststellen hoe erg het oorsuizen bij iemand is. Daarnaast kan een patiënt bij een audiologisch centrum laten testen welke frequentie en welke geluidsterkte het beste overeenkomen met het geluid dat hij of zij hoort."

Daarnaast biedt ook hersenonderzoek steeds meer uitkomst. "Met een zogenoemde functionele MRI kun je de activiteit van verschillende hersengebieden in kaart brengen. Die f-MRI's zijn inmiddels zo gevoelig dat we ook de gebiedjes die samenhangen met het verwerken van geluid zichtbaar kunnen maken. Dat onderzoek geeft ondersteuning aan een idee dat al veel langer bestaat: oorsuizen is net zoiets als fantoompijn. Zoals iemand met een geamputeerde arm pijn kan ervaren in het lichaamsdeel dat er feitelijk niet meer is, zo registreren de hersenen van iemand met tinnitus ook 'geluid' dat helemaal niet via het oor binnenkomt", aldus Stokroos.

Lees verder na de advertentie
Er zijn ieder jaar ook de nodige mensen die zelf een eind aan hun leven maken, omdat het geluid en de bijbehorende pijn voor hen ondraaglijk zijn

Gehoorbeschadiging
Lastiger is de diagnostiek in relatie tot de angst of de depressies die veel patiënten ervaren. "Oorsuizen is ook zeker geen zaak van de oorarts alleen", benadrukt Stokroos. "Het is een probleem dat je vanuit verschillende disciplines moet benaderen, met bijvoorbeeld de huisarts, de kno-arts, een psycholoog en soms ook een psychiater." De primaire oorzaak van het oorsuizen ligt overigens wel vaak in een oorprobleem. Het kan bijvoorbeeld zijn dat iemand ooit een gehoorbeschadiging heeft opgelopen. In veel gevallen gaat oorsuizen ook samen met doofheid."

Voor de meeste patiënten met tinnitus is 'ermee leren leven' de beste remedie. Tegelijk vindt de Stokroos dat als academicus een erg onbevredigende oplossing. "Je wilt toch weten waar het mis gaat en wat je daaraan kunt doen." Een belangrijke aanwijzing kreeg de onderzoeker uit de behandeling van doven met behulp van een zogenoemd cochleair implantaat. Daarbij wordt naast het oor een gehoorapparaatje geplaatst, dat geluiden omzet in een elektrisch signaal, wat via een draadje door de schedel direct wordt doorgegeven aan de gehoorzenuw naar de hersenen.

"De meeste doven die last hadden van oorsuizen geven aan dat na het plaatsen van zo'n implantaat ook het oorsuizen verdwijnt. Daarop hebben we bij tien proefpersonen die ernstige tinnitus hadden ook zo'n implantaat geplaatst. Met 100 procent succes. Maar dat waren nog maar tien patiënten. Voor een gedegen onderzoek heb je meer patiënten nodig en dus ook veel meer geld."

Een tweede lijn van onderzoek loopt via, wat Stokroos noemt, het geluid van stilte. "Als het helemaal stil is geeft de gehoorzenuw normaal gesproken nog een soort 'rustpotentiaal'. Stilte betekent dus niet dat er helemaal geen stroompje loopt door de oorzenuw. Wanneer we dat elektrische signaal dat hoort bij stilte proberen te imiteren kunnen we bij acht van de tien patiënten waarbij we dit hebben getest de tinnitus verminderen. Je zou wellicht kunnen proberen om in de toekomst een soort 'pacemakertje' in de schedel van een patiënt te plaatsen, waarmee je desgewenst dat signaal van stilte aan de zenuw kunt geven."

Psychologische hulp
De groep van Stokroos doet ook onderzoek met proefdieren. "We kunnen bij ratten op een experimentele manier tinnitus veroorzaken. Je ziet dan niet alleen aan de reactie van het dier dat ze de fantoomgeluiden horen, maar we kunnen dat ook meten in de overactiviteit van bepaalde hersengebieden. Vervolgens kunnen we die overactiviteit met diepe breinstimulatie weer verhelpen."

Bij diepe breinstimulatie worden elektroden letterlijk in het brein gestoken, waarna op de millimeter nauwkeurig signalen worden afgegeven aan de gewenste hersendelen. Onder andere bij de behandeling van de ziekte van Parkinson zijn met diepe breinstimulatie al successen behaald. De komende jaren zal een promovendus uit de groep van Stokroos onderzoeken wat deze behandeling kan doen voor mensen met tinnitus.

De meeste doven die last hadden van oorsuizen geven aan dat na het plaatsen van zo'n implantaat ook het oorsuizen verdwijnt

Stokroos realiseert zich dat hij in het huidige klimaat in de zorg nog een zware dobber krijgt met zijn relatief dure technologische strategieën. "Een cochleair implantaat bijvoorbeeld kost 50.000 euro per stuk, dus de vergoeding door de zorgverzekering wordt nog een verhaal apart. In dat opzicht vind ik het wel frustrerend om te zien dat in het verleden zogenaamde oplossingen voor vergoeding in aanmerking zijn gekomen, terwijl er nauwelijks objectief bewijs bestaat voor de werkzaamheid. Zo zijn er ooit tinnitusmaskeerders bedacht die met een soort 'tegengeluid' de ruis moeten onderdrukken. Ondanks de gebrekkige objectieve werkzaamheid zijn die apparaatjes wel in de vergoeding gekomen van de zorgverzekeraars, en daar krijg je ze dan niet zomaar weer uit."

Emotionele kernen
Behalve de relatief dure technologische oplossingen ziet Stokroos ook veel heil in de psychologische benadering. Maar ook daar is de vergoeding door de zorgverzekeraars een moeizame aangelegenheid.

"De hersengebieden die met de verwerking van geluid te maken hebben, hangen fysiek nauw samen met emotionele kernen. Alleen al daardoor kun je begrijpen dat mensen met tinnitus snel in een vicieuze cirkel kunnen raken van toenemende paniek en angst. In eerste instantie via het ziekenhuis, en in tweede instantie ook via een revalidatiecentrum kun je deze mensen heel goed helpen met cognitieve gedragstherapie. Je kunt de patiënten leren ermee om te gaan. De bewijskracht voor het succes van die aanpak is enorm sterk, maar toch blijkt het erg moeilijk om ook deze therapie vergoed te krijgen."

De Stichting Hoormij/NVVS organiseert van 2 tot 8 februari voor het eerst een 'Week van het Oorsuizen', naar voorbeeld van de jaarlijkse Tinnitus Awareness Week zoals die al jaren in Groot-Brittannië wordt georganiseerd. Kijk ook op de website Tinnitus - NVVS.

Behalve de relatief dure technologische oplossingen ziet Stokroos ook veel heil in de psychologische benadering



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
Er zijn ieder jaar ook de nodige mensen die zelf een eind aan hun leven maken, omdat het geluid en de bijbehorende pijn voor hen ondraaglijk zijn

De meeste doven die last hadden van oorsuizen geven aan dat na het plaatsen van zo'n implantaat ook het oorsuizen verdwijnt

Behalve de relatief dure technologische oplossingen ziet Stokroos ook veel heil in de psychologische benadering