Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Waarom bemoeit de kerk zich met asielzaken?

Home

Gerrit-Jan Kleinjan

Elk jaar worden ongeveer vijfduizend uitgeprocedeerde vluchtelingen op straat gezet en overgelaten aan hun lot. © Amaury Miller

Is het normaal dat uitgeprocedeerde asielzoekers in Nederland in krotten wonen? De Protestantse Kerk in Nederland vindt van niet en procedeert daarom tegen de staat.

Een verpauperd kantoor, een lege kerk of een afgeschreven flat. Uitgeprocedeerde asielzoekers zwerven in Nederland soms van hot naar her. Dat leidt tot onaangename taferelen, weet predikant Arjan Plaisier. Hij bezocht onlangs de groep vluchtelingen die bivakkeert in een oude garage in Amsterdam, een gezelschap waarover Trouw ook regelmatig publiceert. Plaisier slaakt een zucht als hij beschrijft wat hij aantrof in de verkrotte autostalling. Enkele tientallen mannen leven er op een kluitje. Plaisier: "Tja, ze hebben een dak boven hun hoofd. Daarmee is alles wel gezegd."

Het viel hem op dat iedereen rillend rondliep, ondanks dekens en dikke kleren. "Het was daar gewoon koud. En dan moet je beseffen dat het nog een milde winter was."

Voor Plaisier is de maat vol. De scriba (secretaris-generaal) van de Protestantse Kerk in Nederland is een van de drijvende krachten achter een klacht die de kerk vorig jaar indiende bij de Raad van Europa. De kerk had er genoeg van dat uitgeprocedeerde asielzoekers op straat worden gezet en verder aan hun lot worden overgelaten. Elk jaar wordt zo'n vijfduizend uitgeprocedeerde asielzoekers de deur gewezen. Een deel daarvan kan of wil niet terug naar het land van herkomst. Hoeveel mensen precies op straat leven is niet bekend.

Uitgeprocedeerde zwervers
De protestanten bepleitten in Europa dat vluchtelingen recht hebben op minimaal onderdak, voedsel, kleding en medische zorg. Dit najaar kreeg de kerk gelijk: uitgeprocedeerde asielzoekers in Nederland hebben recht op basiszaken als een bed en een brood, oordeelde het Comité voor Sociale Rechten van de Raad van Europa. Het is een voorlopige uitspraak. Vanavond houdt Kerk in Actie, de ontwikkelingsorganisatie van de Protestantse Kerk, in Den Haag een debat over de kwestie.

Waarom bemoeit de kerk zich met asielzaken? Voor Plaisier is het geen vraag of de kerk zich moet ontfermen over uitgeprocedeerde zwervers. "Het is des kerks, zou ik zeggen, om gevoelig te zijn voor de kwetsbaren in de samenleving. Of dat nu armen zijn, individuen of een groep zoals deze groep die geen kant op kan. In mijn ogen is dit een van onze kerntaken."

Plaisier noemt het een 'opdracht uit het evangelie'. "Zouden we dit niet doen, dan zou ik niet weten wat je als kerk nog voorstelt. In de behoeftige medemens ontmoet je Christus. Christus was zelf ook arm en werd zelf ook vervolgd. Als Christus in de Bijbel verschijnt als een behoeftig mens, dan drukt dat solidariteit uit met deze groep."

Lees verder na de advertentie

 
De protestanten bepleitten in Europa dat vluchtelingen recht hebben op minimaal onderdak, voedsel, kleding en medische zorg. Dit najaar kreeg de kerk gelijk

Maakt het iets uit dat juist een kerk zich uitspreekt over asielzoekers? Advocaat Pim Fischer denkt van wel. Fischer is met zijn Haarlemse kantoor gespecialiseerd in het bijstaan van uitgeprocedeerde asielzoekers. "De kerk heeft moreel gezag", zegt hij.

Signaal
Fischer wijst erop dat de Protestantse Kerk spreekt namens zo'n twee miljoen leden, een aantal dat volgens de advocaat indruk maakt bij de Europese Commissie die de klacht behandelde. "Kijk, juridisch gezien maakt het natuurlijk niet uit of het een kerk is of een andere organisatie. Maar bij de vraag of deze klacht gegrond is, kijken ze ook naar de grootte van de organisatie die klaagt. Een kerk met zoveel leden betekent politieke druk, een signaal dat er iets moet gebeuren. Het is bovendien een organisatie die de breedte van de samenleving vertegenwoordigd, niet een vereniging die met een deelbelang bezig is."

Dat de kerk de procedure voert heeft niet alleen een theologische achtergrond. Het heeft, legt Arjan Plaisier uit, ook te maken met de manier waarop zijn kerk aankijkt tegen de rol die de overheid moet vervullen. "Als je als kerk opvang geeft of voedsel kan dat makkelijk een alibi zijn voor de overheid om achterover te leunen. Dat is niet de bedoeling. Wij vinden dat deze taak bij de overheid hoort. Op zijn minst moet de overheid een menswaardig bestaan garanderen."

Grens van humaniteit
Wacht even - Nederland kent toch een scheiding van kerk en staat? Betekenen dit soort uitspraken dat de Protestantse Kerk op de stoel van de overheid gaat zitten?

Plaisier vindt van niet. "De kerk zou haar hand overspelen als ze zou gaan figureren als een soort pseudokabinet. We hebben altijd gezegd: deze klacht is niet bedoeld om ons inhoudelijk te bemoeien met de vraag wie wel en wie niet recht hebben op een visum. Hier gaat het wel om: de overheid gaat de grens van humaniteit over. Dan is het tijd om op te spreken." Plaisier vervolgt: "Of iemand wel of geen onderdaan is van Nederland is relevant. Relevanter is dat elk mens het evenbeeld is van God. Daarmee bedoelen we dat ieder mens een uniek en onherhaalbaar wezen is dat aanspraak maakt op fundamentele rechten."

In de ogen van advocaat Pim Fischer is het logisch dat de kerk in opstand komt. Hij beschrijft nogmaals hoe het leven van een uitgeprocedeerde asielzoeker eruit ziet. "Kijk, eten kun je nog uit een vuilnisbak halen, maar gebrek aan slaap maakt mensen helemaal murw. Die mensen zijn op geen enkele manier bezig met het opbouwen van perspectief. Hier is sprake van ontmenselijking. Dan de grens trekken hoort bij een kerk."

Kerk in Actie houdt vanavond om 20.00 uur een debat over de kwestie. Humanity House, Prinsegracht 8, Den Haag. Toegang vrij.

Slechts een dringend advies
Morgen debatteert de Tweede Kamer over de vraag of het oordeel van de Raad van Europa door gemeenten en de landelijke overheid moet worden opgevolgd. Hoe belangrijk is een uitspraak van het Comité voor Sociale Rechten van de Raad van Europa? Eigenlijk is het niet meer dan een dringend advies aan de nationale overheid. Het kabinet kan de uitspraak dan ook formeel naast zich neerleggen. Makkelijk is dat overigens niet. Bij een eerdere klacht die door Defence for Children was ingediend, bleek dat voor rechters een uitspraak van het Europees comité zwaar weegt. Kinderen die hier niet mogen verblijven, komen sindsdien niet meer op straat te staan.

 
Betekenen dit soort uitspraken dat de Protestantse Kerk op de stoel van de overheid gaat zitten?

Deel dit artikel