Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Waarom Artis besmuikt doet over de naam van het nieuwe olifantje

Home

Rianne Oosterom

Het olifantje en zijn moeder vlak na de geboorte. © Screenshot YouTube

In een plop en een zucht kwam gisteren in Artis een babyolifantje ter wereld. De verzorgers hebben hem Sanuk genoemd. Maar de dierentuin spreekt naar buiten toe alleen over 'de kleine olifant'. Artis wil namelijk af van de 'vermenselijking' van haar inwoners.

"Een olifant is geen ster zoals Beyoncé", vindt Artis-directeur Haig Balian. Daarom mogen bezoekers deze keer niet meehelpen om een naam te verzinnen voor het pasgeboren dier. De dierentuin is daarbij expres terughoudend in het noemen van de naam. "We willen voorkomen dat mensen vragen: hoe heet-ie, in plaats van: wat is het voor dier?"

Artis vindt dat antropomorfisme (het toeschrijven van menselijke gevoelens aan dieren) zijn educatieve functie ondermijnt. Want als het publiek alleen over 'Harry of Henk' praat, is er volgens Balian er weinig aandacht meer voor het gedrag of de soort. "Dieren en mensen zijn niet één pot nat." 

Filosoof Erno Eskens, auteur van het boek 'Een beestachtige geschiedenis van de filosofie', is het niet met hem eens. "Een olifant is ook een persoon," aldus de directeur van de Internationale School voor Wijsbegeerte (ISVW).

Hebben wij als mensen dieren altijd vermenselijkt, of is dat iets van de laatste
tijd? 
"Vroeger heeft de mens dieren juist ontmenselijkt. Mensen hebben verstand, dus dieren niet, was de gedachte. Tijdens de Romantiek veranderde dat: het idee dat de mens pas echt zichzelf is als hij met de natuur samenvalt, kwam op. Dus zochten mensen naar wat zij gemeen hebben met dieren: zoals verlangen naar seksualiteit, familiebanden, de mogelijkheid om te communiceren.

"Momenteel zien we een opleving van dit gedachtegoed. Er zijn steeds meer mensen die dieren zien als personen die op ons lijken en met wie we mee kunnen voelen. De Partij voor de Dieren is er niet voor niets. Ook onder filosofen wordt veel gepraat over de verhouding tussen mens en dier en de rol van politiek daarin. En dan zijn er nog de vormen van antropomorfisering waar een dier niets mee opschiet: zoals modelijnen voor honden."

Is de koers van Artis hier een tegenreactie op?
"Dat zou kunnen. Artis sluit zelf dieren op, logisch dus dat de zij hen niet als personen zien. Als je dieren een naam geeft en ze als persoon aanspreekt, moet je ook erkennen dat ze belangen en behoeften hebben. En dan komt de vraag of je dieren wel in hokken kunt stoppen al gauw op tafel. Want personen hebben vrijheid nodig. 

"Door het kleine olifantje naar buiten toe geen naam te geven, neemt Artis een een standpunt in. Zij vinden dat bezoekers dieren niet te veel moeten vermenselijken. Natuurlijk verschillen mens en dier van elkaar, maar door het dier naar buiten toe géén naam te geven, projecteert Artis net zo goed een idee op de olifant, namelijk dat hij geen naam verdient, dat het gewoon een olifant is, zoals alle andere olifanten."

Lees verder na de advertentie
Artis sluit zelf dieren op, logisch dus dat de zij hen niet als personen zien - wij vinden namelijk dat personen recht hebben op vrijheid.

Erno Eskens

Wat is daar erg aan?  
"Het lijkt mij van belang dat je alle dieren als individuen ziet. Olifanten zijn hoog intelligent en verschillen onderling van elkaar. Ze communiceren, ze gillen, ze genieten. Ze zijn alles behalve robotten; ze hebben verlangens en belangen. Kortom: het zijn geen objecten, maar subjecten. En een ander woord voor subject is persoon. Dieren worden wel eens vergeleken met huizen: je hebt ze in bezit en moet ze onderhouden. Maar een dier is geen huis. Het heeft een eigen levensagenda." 

Is het ironisch dat Artis dit geluid laat horen? Een dierentuin is juist de plek waar het onderscheid tussen mens en dier kleiner is dan in het wild, zou je zeggen, omdat de dieren meer geciviliseerd zijn. 
"Natuurlijk zijn dieren in een dierentuin helemaal ingesteld op mensen. Vooral de grote dieren, zoals de olifanten, kunnen bijna geen natuurlijk gedrag meer vertonen. Je zou daarom juist kunnen zeggen dat het onderscheid tussen mensen en dieren in Artis groter is dan in de natuur. Dieren zitten gevangen in hokjes, terwijl de mens vrijelijk door de dierentuin kan struinen. Dat is een hiërarchisch model dat mijns inziens niet meer van deze tijd is."

Olifanten zijn alles behalve robotten; ze hebben verlangens en belangen.

Olifantje

Deel dit artikel

Artis sluit zelf dieren op, logisch dus dat de zij hen niet als personen zien - wij vinden namelijk dat personen recht hebben op vrijheid.

Erno Eskens

Olifanten zijn alles behalve robotten; ze hebben verlangens en belangen.