Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

VVD werd bijna iedere verkiezing conservatiever

Home

Romana Abels

© Trouw L&F

De online stemhulp waar Trouw sinds de verkiezingen van 2006 mee samenwerkt, maakt de ontwikkelingen van politieke partijen in tien jaar tijd inzichtelijk. Zo ontstaat een ‘politiek landschap’.

De VVD is onder Mark Rutte bijna iedere verkiezing opnieuw conservatiever geworden. De partij bleef op economisch gebied min of meer even rechts, maar schoof per verkiezing steeds verder op de culturele as, van het midden tot behoorlijk conservatief. Dat komt vooral door steeds conservatievere standpunten over integratie en immigratie.

Lees verder na de advertentie

De Partij voor de Dieren schoof juist steeds verder op naar links. Het programma waarmee lijsttrekker Marianne Thieme de verkiezingen in gaat is het meest linkse sinds de PvdD in 2006 een Kamerzetel bemachtigde.

Het programma waarmee Marianne Thieme de verkiezingen in gaat is het meest linkse sinds de PvdD in 2006 een Kamerzetel bemachtigde

De ontwikkeling van politieke partijen in tien jaar tijd is te zien is inzichtelijk gemaakt door de mensen achter de online stemhulp Kieskompas, waarmee Trouw sinds 2006 bij verkiezingen samenwerkt. Kieskompas was voor kiezers te raadplegen tijdens vier landelijke verkiezingen: in 2006, 2010, 2012 en nu in 2017.

Politiek landschap

Al die jaren ontwikkelden de wetenschappers steeds opnieuw een zogenaamd ‘politiek landschap’. Ze plaatsten de partijen op basis van verkiezingsprogramma’s en door partijen aangeleverde aanvullende gegevens over standpunten in een schema. Deze gegevens over die opeenvolgende jaren zijn gebruikt voor bovenstaande grafiek.

Ook in 2017 is er weer een Kieskompas, te raadplegen op trouw.nl/kieskompas. De dertig in de stemhulp opgenomen stellingen zijn het resultaat van een proces dat in augustus 2016 is begonnen. Aan groepen mensen uit verschillende bevolkingslagen werd in eerste instantie gevraagd welke onderwerpen voor hen van belang waren. Zo ontstond een beeld van relevante onderwerpen voor bijvoorbeeld werklozen, ondernemers, huisvrouwen of jongeren.

Op basis daarvan en wat de politieke partijen toen in hun concept-verkiezingsprogramma’s schreven, zijn tweehonderd stellingen ontwikkeld, waarop politieke partijen hun standpunt konden aanleveren. Dat klinkt eenvoudig, maar zorgde in menig partijkantoor tot grote ophef. Nieuwe partijen als Denk en VNL hadden op veel punten nog geen positie bepaald, al langer bestaande partijen liepen aan tegen ogenschijnlijke tegenstellingen.

Relevante thema's 

Zo spreken de verkiezingsprogramma’s van D66, GroenLinks en PvdA over ‘experimenten met het basisinkomen’, maar waren ze niet allemaal even enthousiast toen bleek dat Kieskompas ze indeelde bij ‘positief’ over het basisinkomen. Uiteindelijke uitkomst was dat het ‘positief’ bleef.

Nadat was vastgesteld welke thema’s het meest relevant waren, bleven dertig stellingen over. De standpunten van partijen bepalen samen de positie van partijen in een schema zoals hierboven te zien is. Het bevat vier kwadranten. In 2017 staan de meeste partijen in de linkerbovenhoek. Daar staan partijen met een economisch links en cultureel progressief programma. Hoe hoger, hoe progressiever en hoe westelijker, hoe linkser. Partijen linksboven hebben bijvoorbeeld een hoopvol beeld van de multiculturele samenleving en meer vertrouwen in een sterke overheid dan in een sterke vrije markt.

In de rechter benedenhoek staan de meeste overige partijen. Hun programma op economisch terrein is rechts en op cultureel gebied conservatiever. Bijvoorbeeld kritischer op Europese integratie. Eén partij zit in de rechterbovenhoek: D66. Die combineert economisch rechtse ideeën met culturele openheid.

Eén partij zit in de rech­ter­bo­ven­hoek: D66. Die combineert economisch rechtse ideeën met culturele openheid

Vijf antwoorden op dertig stellingen

Wie op trouw.nl/kieskompas de stemhulp invult krijgt één voor één de dertig stellingen in beeld. ‘Nederland moet in de EU blijven’, bijvoorbeeld. Er zijn vijf antwoordmogelijkheden: twee voor verschillende gradaties van eens en oneens, één voor neutraal. Na dertig vragen verschijnen er nog twee vragen over de verschillende partijleiders en één over de waarschijnlijkheid dat u op bepaalde partijen zult stemmen. Daarna berekent de computer uw positie in het politieke landschap en vertelt hij welk partijprogramma het meest overeenkomt met de gegeven opinies.

Kieskompas geldt als concurrent van de afgelopen maandag gelanceerde Stemwijzer, al is het natuurlijk ook mogelijk om beide stemhulpen in te vullen en de stemadviezen met elkaar te vergelijken. Stemwijzer ondervond de afgelopen week wat tegenslag, toen hij door de Autoriteit Persoonsgegevens op de vingers werd getikt vanwege beveiligingsissues.

Diezelfde autoriteit heeft gisteren het Kieskompas getest en veilig bevonden.

Deel dit artikel

Het programma waarmee Marianne Thieme de verkiezingen in gaat is het meest linkse sinds de PvdD in 2006 een Kamerzetel bemachtigde

Eén partij zit in de rech­ter­bo­ven­hoek: D66. Die combineert economisch rechtse ideeën met culturele openheid