Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Vroeger was alles beter, vinden Henk en Ingrid

Home

Maaike van Houten

U leest Trouw, en dat betekent dat er een aanzienlijke kans is dat u een positieve kijk heeft op de samenleving. Zeker als u ook nog hoog opgeleid bent, studeert of werkt, en in Overijssel woont.


Er is natuurlijk geen één-op-één  relatie tussen het abonnement op  een krant, de woonplaats en de  maatschappelijke tevredenheid.  Maar het verband is wel zo sterk dat  het Sociaal en Cultureel Planbureau  het noemt als een van de opvallende uitkomsten van het rapport  'Stemming onbestemd', een studie  naar ontwikkelingen in de publieke  opinie over samenleving en politiek, tussen 2008 en 2010.

De SCP-onderzoekers Paul Dekker  en Josje den Ridder hebben ook een  verband gelegd tussen tevredenheid en politieke voorkeur. Het  maatschappelijke onbehagen en de  onvrede is het grootst onder PVV- stemmers, al hebben zij wel wat  meer vertrouwen gekregen in de  politiek sinds hun partij een officieuze regeerpartner is.

In het algemeen is het onbehagen  over politiek en samenleving tussen  2008 en 2010 juist ietsje verminderd,  vergeleken met 2002 tot 2004. Maar  nog altijd is de stemming negatiever dan in de jaren negentig van de  vorige eeuw, schrijven de onderzoekers.

Over de toekomst is de gemiddelde Nederlander ook al niet erg optimistisch; onderzoeksbureau Motivaction meldde aan het begin van  dit jaar dat het gros van de mensen  pessimistisch het nieuwe jaar instapte. Dekker en Den Ridder zien  de twee afgelopen jaren, waarin  zich een lichte stijging van de tevredenheid voordeed, dan ook vooral  als een voortzetting van de trend.  De stemming kan heel snel weer  somberder worden, waarschuwen  ze.

Het onbehagen richt zich niet alleen op de politiek. Zorgen over de  manier waarop we met elkaar omgaan voeren nog steeds alle lijstjes  van maatschappelijke problemen  aan. Het opmerkelijke is volgens  het SCP wel, dat mensen voor bijna  alle problemen een oplossing willen van de overheid, maar níet voor  het onfatsoen en de verharding die  ze ervaren in het publieke domein. De vorige premier, CDA'er Balkenende, heeft de normen en waarden op de politieke agenda gezet. Vanuit de wetenschap en de politiek is Balkenende bekritiseerd dat hij zijn project te weinig handen en voeten gaf, maar in de samenleving is wel doorgedrongen dat er op dat gebied wat mis is.

De onvrede uit zich ook bij kwesties  als onveiligheid, de multiculturele samenleving en de Europese integratie. Mensen die zichzelf zien  als de gewone, hardwerkende Nederlander hebben het gevoel de rekening te moeten betalen voor het  'wanbeleid' op deze terreinen. VVD- leider Rutte richt zich in campagnetijd doorgans expliciet tot deze  groep burgers; mogelijk is dat ook  een verklaring voor het recente toegenomen vertrouwen van VVD-kiezers in de politiek.
De onderzoekers willen niet generaliseren - niet iedereen is boos. 

Maar niettemin domineren volgens  hen gevoelens van machteloosheid, men weet niet hoe te voorkomen 'dat we de verkeerde ricting opgaan.'  Ook zien ze een grote hang naar het  verleden, vroeger was alles beter.  Zelfs over het recente verleden ligt  een gouden gloed. Met het oog daarop schrijft SCP-directeur Paul Schnabel drie dingen die de gemiddelde Nederlander lief zijn: het gevoel van nationale eenheid, burgerlijke vrijheden en  de verzorgingsstaat. Dat zijn moderne verworvenheden, en die we willen  behouden. Schnabel kenschetst Nederlanders daarom niet langer als  'traditioneel progressief', maar als  'modern conservatief'.

Lees verder na de advertentie

’Als Nederland verandert, dan is het ook radicaal’
De Nederlandse publieke opinie is als een mammoettanker, schrijft de Vlaamse journalist Steven de Foer, door het SCP uitgenodigd om als buitenstaander een visie te geven op de Nederlandse tijdgeest. De tanker is moeilijk te keren, maar als die van koers verandert, kan dat een radicaal andere zijn. De geur van spruitjes was volgens de oud-correspondent in Nederland in de jaren vijftig nergens zo penetrant als in ons land. De linkse vrijheid-blijheid cultuur was vervolgens nergens zo heftig als hier. En nu is de slinger radicaal naar rechts geschoven, zo rechts dat Nederland volgens hem een van de meest rechtse landen in Europa is geworden. Doordat de Nederlander zich in de ogen van de Belg niet durft af te zetten tegen de publieke opinie, zijn er weinig tegengeluiden te horen. „Je telt niet mee in het publieke debat als je niet kankert”, schrijft De Foer, die tevens vaststelt dat de mensen die er wat anders over denken zich schuilhouden, ’wachtend op betere tijden.’

Deel dit artikel