Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Vroedvrouw voert abortussen uit

Home

SOFIE MESSEMAN

Finse schrijfster schrijft roman over Finse betrekkingen met de nazi's

De Finse schrijfster Katja Kettu doorbreekt een taboe waarover in Finland nog maar weinig is geschreven. Haar roman 'Vroedvrouw' speelt zich af tegen de historische achtergrond van de vriendschappelijke contacten die de onafhankelijke Finse regering tijdens de oorlog onderhield met nazi-Duitsland, in hun gezamenlijke strijd tegen de Sovjet-Unie. Tussen 1941 en 1944 waren er in de noordelijke provincie Lapland ruim 200.000 Duitse soldaten gestationeerd, meer dan de gehele bevolking. "Niemand wordt er beter van als er tweehonderdduizend ruwe bonken vrij rondrennen door de wildernis. Dan krimpt de veestapel en het aantal kuise wichten."

De vrouwen die relaties hadden met de Duitse soldaten werden na de oorlog hard aangepakt, terwijl, zo meent de schrijfster, iedereen destijds wel iets met de in Lapland gelegerde Duitsers te maken had.

Hoofdpersoon in 'Vroedvrouw' is een naamloze vroedvrouw die verliefd wordt op SS-officier Johann Angelhurst. De vrouw wordt in haar dorp zowel gerespecteerd als gevreesd: door haar baan heeft ze als het ware 'leven en dood in handen'. De figuur van de vroedvrouw baseerde Kettu op haar grootmoeder, die eveneens beschikte over kennis van geneeskrachtige planten en de toekomst las in een hoop assen.

Vanaf het moment dat de vroedvrouw Johann Angelhurst ontmoet, ontwaakt in haar een wild verlangen, dat de schrijfster graag op een nogal dierlijke manier verwoordt: "Heel even was je blik die van een mannetjesdier, van een rendierstier die een vrouwtje heeft geroken". Om dicht bij Angelhurst te kunnen zijn, meldt de vroedvrouw zich als vrijwilligster in het gevangenenkamp Titovka, waar ze Russische gevangenen onderzoekt op tuberculose en syfilis. Omdat ze zo verliefd is, lijkt ze niet helemaal te snappen wat er in het kamp allemaal gebeurt, en het zal duren tot september 1944 - het verdrag tussen Finland en de Sovjet-Unie - voor 'de oorlog vat op haar krijgt'.

SS-officier Johann Angelhurst raakt gaandeweg in de ban van de vroedvrouw, die de hele roman lang wordt neergezet als een soort 'oervrouw', iemand die nergens bang voor is en alles, ook erotiek, op een 'natuurlijke' manier beleeft. De officier zelf is getraumatiseerd en leeft op zware medicijnen. Hij heeft meegewerkt aan de massamoord op de Joden in Babi Jar in Kiev, maar lijkt zich daar niets meer van te herinneren. Nu is hij naar Finland overgeplaatst 'om te graven'. Er wordt gesuggereerd dat dit te maken heeft met 'Sonderaktion 1005' - de geheime operatie van de nazi's om overal in Europa de massagraven te ontgraven en de lijken te verbranden om de misdaad te verhelen - maar dat wordt niet verder uitgewerkt. Wel hangt het als een permanente dreiging over het verhaal.

Hetzelfde geldt voor 'Operatie koestal' in het kamp, waarover de schrijfster pas helemaal aan het einde klaarheid schept. Vrouwelijke gevangenen worden in die koestal gebruikt als seksslaven voor de kampleiders. Na het Fins-Russische verdrag belandt de vroedvrouw er zelf. Ze is dan van 'vrijwillige medewerkster' zelf een gevangene geworden. Haar taak om de verkrachte vrouwelijke gevangenen te aborteren, is weerzinwekkend en gruwelijk.

Goed en kwaad zijn in deze rauwe roman erg moeilijk van elkaar te scheiden. Angelhurst staat natuurlijk symbool voor het kwaad, maar tegelijk blijkt hij niet te kunnen leven met zo veel geweld. De 'argeloze' vroedvrouw ontpopt zich dan weer tot een dader die massaal abortussen pleegt om haar eigen hachje te redden. De schrijfster heeft wellicht willen tonen dat de oorlog iedereen corrumpeert. Haar toon is ruig: vrouwen 'bevallen' niet, maar 'werpen'; mannen 'verlangen niet', maar 'zijn bronstig'.

Die gewelddadige, haast dierlijke toon past beklemmend goed bij de gruwelijke geschiedenis. 'Vroedvrouw' is dan ook een 'echt oorlogsboek', dat onophoudelijk de horror expliciet maakt, al is zoveel barbarij en brutaliteit - in feit en woord - ook voor de lezer haast onmogelijk te behappen.

Katja Kettu: Vroedvrouw. Vert.: Annemarie Raas. De Arbeiderspers; 352 blz. euro 19,99

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie