Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Vrije Hogeschool valt van geloof

Home

Hester Anschÿtz

Initiatieven van de Vrije Hogeschool in Driebergen tot samenwerking met andere hogescholen leveren al jaren nul op het rekest. Het antroposofische etiket van de school zit in de weg. Directeur J. Lutters wil daarom de levensfilosofie van Rudolf Steiner verwijderen uit de schoolstatuten: ,,De tijd om één stroming aan te hangen, is voorbij.''

De Vrije Hogeschool kampt niet met teruglopende studentenaantallen, maar Lutters vindt het bereik van zijn 'product' te klein. Hij wil de cursussen 'menswording' en 'sociale vorming' ook op niet-antroposofische scholen aanbieden. De afgelopen jaren ving hij bot op de Hogeschool de Horst in Driebergen, de kunstacademie en de Hogeschool van Utrecht. ,,Die mensen wijzen onze school niet af uit bottigheid. Ze kunnen ver meegaan in het onderwijs dat wij aanbieden op school, maar ze zijn als de dood om te worden geassocieerd met de antroposofie of met enige andere stroming.''

Volgens Lutters geldt dit niet alleen voor de antroposofie, maar ook voor protestantse en katholieke bewegingen. ,,Ieder weldenkend mens verklaart je voor gek als je nog één vaste stroming aanhangt. We leven in een andere cultuur dan honderd jaar geleden. Het gaat tegenwoordig om de individuele weg van ontwikkeling en die is voor ieder mens anders. Als je de moed niet hebt om je eigen beweging op de schop te doen, wordt het nooit meer wat.''

Daarom wil hij de antroposofie uit de statuten van de Vrije Hogeschool schrappen. Deze beslissing heeft volgens hem niets te maken met de negatieve publiciteit van enige jaren geleden rond omstreden passages uit het werk van grondlegger Rudolf Steiner. Op sommige Vrije Scholen bleek destijds het vak volkenkunde racistische elementen te bevatten, waar de antroposofen vervolgens openlijk afstand van namen. ,,Ik merk bij ons op school niets van die rassenkwestie. Meerdere instituten nemen tegenwoordig afstand van hun vroegere basisstroming. De katholieke universiteit in Tilburg schrapt bijvoorbeeld het katholieke deel uit de naam; om dezelfde reden wil ik het antroposofische begrip uit de onze verwijderen.'' De universiteit van Tilburg geeft overigens zelf een andere reden voor de eigen naamsverandering.

Jaarlijks volgen tweehonderd studenten, tussen de 18 en 30 jaar, cursussen op de (niet-gesubsidieerde) Vrije Hogeschool. Het propedeutisch jaar, een intensief 'vormingsjaar' tussen middelbare school en vervolgopleiding, geniet de meeste bekendheid. Jongeren leren hier door onder meer colleges kunst en filosofie zichzelf en hun eigen ontwikkelingsweg kennen. Dit programma is geschoeid op antroposofische leest, maar het vak antroposofie bestaat niet. De levensfilosofie komt zelfs niet voor in de brochure van de school en alleen zijdelings op de internetpagina.

Naast de Vrije Hogeschool baseren organisaties uit verschillende sectoren van de samenleving zich op de geschriften van Steiner. De Vrije scholen, de biologisch dynamische landbouw, de antroposofische gezondheidszorg, de Triodosbank en de kerk de Christengemeenschap stammen allemaal af van ditzelfde gedachtegoed. Niet alle onderdelen van de filosofie zijn voor buitenstaanders even goed te volgen, maar Lutters houdt zich in zijn interpretatie van de antroposofie verre van vage zweverigheid: het betekent voor hem vooral 'verstandig omgaan met mensen'. ,,Wij zien antroposofie als een christelijk humanistisch streven van de mens naar ontwikkeling. Daar kunnen wij als docententeam prima mee uit de voeten.''

Lutters worstelt sinds zijn aanstelling als directeur, vier jaar geleden, met de beeldvorming rond de antroposofie. Hij is niet tegen de inhoud van de levensfilosofie van Steiner. ,,Het is mijn achterland, daar kom ik vandaan. Steiner heeft een paar goede thema's opnieuw op de kaart gezet. Zoals hoe je om kan gaan met het milieu en wat de plek van de geestelijke wereld daarin is. En de idee om de mens centraal te stellen in de gezondheidszorg en het onderwijs is geweldig. Ik zie in de praktijk dat dit werkt.'' Maar voor zijn school ziet hij geen andere oplossing dan het uithangbord van de antroposofie weg te halen.

Het duurt waarschijnlijk nog een aantal jaar voor de statuten van de school gewijzigd zijn. Langer dan Lutters zou willen. ,,Ik draag de verantwoordelijkheid voor 25 arbeidsplaatsen en tweehonderd studenten, daar moet ik rekening mee houden.''

Maar of hij het echt gaat redden zonder de antroposofische ruggengraat? ,,Het is de vraag of we het als instituut alleen aankunnen'', beaamt Lutters. ,,Het is natuurlijk makkelijker om binnen een kader te opereren.'' Want naast negatieve associaties geeft een uithangbord ook herkenbaarheid en de zekerheid dat je deel uitmaakt van een groter geheel.

Lutters ontmoet binnen de antroposofische wereld dan ook veel angst voor de consequenties van zijn stappen. ,,Je komt toch in een woestijn terecht.'' Sommige werknemers vertrokken zelfs vanwege Lutters' vernieuwingsdrang. Maar volgens de directeur vindt 'bijna iedereen' dat hij op het goede spoor zit.

In het post-antroposofische tijdperk ziet Lutters de Vrije Hogeschool als laboratorium voor onderwijs, een centrum voor kennisoverdracht. ,,Hier moet alles kunnen en vanuit deze plek wil ik onze expertise delen met andere scholen.''

Als het even kan, blijft de naam van de school bewaard. ,,Ik vind Vrije Hogeschool een prachtige naam, omdat vrijheid het kernbegrip is van het leven. Niet vrijheid als vrijblijvendheid, maar de vrijheid die je als mens hebt om zelf keuzes te maken.''

Deel dit artikel