Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Vreugde en rouw in Cadaqués

Home

EMILIA MENKVELD

Liefdesverklaring aan moeder van Spaanse uitgeversdochter

Haar debuut bleef onopgemerkt (en onvertaald). Maar de tweede roman van de Spaanse journalist en vertaler Milena Busquets (1972) was, zoals dat heet, een klapper op de boekenbeurs in Frankfurt vorig jaar. De vertaalrechten zijn inmiddels verkocht aan meer dan dertig landen, en ook in Spanje werd 'Ook dit gaat voorbij' een enorme bestseller. Met een zekere gretigheid is de roman al vergeleken met 'Bonjour tristesse' van Françoise Sagan uit 1954. Daar zit iets in. Alleen gaat het hier niet om een zeventienjarige puber die op zoek is naar zichzelf, maar om een volwassen vrouw.

De 40-jarige Blanca rouwt om de recente dood van haar sterke, eigenzinnige, maar ook lastige moeder (haar vader overleed al veel eerder). In de hoop op enige afleiding neemt ze haar twee zoons mee naar het familiehuis in een kunstenaars- en vissersdorp aan de Costa Brava, waar ze in haar jeugd altijd de zomers doorbracht. Bezoek is meer dan welkom, zegt ze tegen haar vriendinnen. "Ik heb besloten een paar dagen naar Cadaqués te gaan. Seks, drugs en rock-'n-roll. Wie gaat er mee?"

De lange, warme zomeravonden met die vriendinnen, haar minnaar, haar twee ex-mannen, haar kinderen, lekker eten, veel zuipen en drugs - ze bieden Blanca enig soelaas. In ieder geval tijdelijk. Vooral seks blijkt een prima verdovingsmiddel. "Voor zover ik weet is seks het enige waarvan je geen kater krijgt en dat voor even de dood - en ook het leven - verjaagt. Het knallende effect ervan legt alles in puin."

Blanca gedraagt zich als een rebels, zorgeloos meisje van 40. Zelf weet ze dat maar al te goed ('Ik ben een nepvolwassene, al mijn inspanningen om de speelplaats te verlaten, falen jammerlijk'). Zolang haar moeder nog leefde, hoefde ze het leven ook niet al te serieus te nemen. Maar langzaam dringt tot haar door dat die tijd nu echt voorbij is. Het verdriet laat zich niet wegstoppen. Juist in Cadaqués is de moeder immers overal. De herinneringen stapelen zich op, de rouw is een 'huilend beest' dat altijd op de loer ligt en ieder moment kan toeslaan. Het eindeloze flirten en seksen lijken vooral een poging even iets terug te vinden van de moederliefde die ze zo mist.

In eerlijke, onopgesmukte taal verwoordt Busquets Blanca's verdriet. Het is ook haar eígen verdriet. De auteur maakt er geen geheim van dat ze de roman volledig baseerde op haar eigen leven: ze is de dochter van Esther Tusquets, in Spanje een bekende schrijfster en uitgeefster die in 2012 overleed. Zelf werkte Busquets lange tijd als redacteur in de uitgeverij van haar moeder.

In 'Ook dit gaat voorbij' geeft ze zich bloot, zonder sentimenteel te worden. Daarbij richt ze zich voortdurend tot de moeder, spreekt haar aan met 'je' en 'jij', haalt herinneringen op. De gebeurtenissen in het hier en nu gaan naadloos over in gesprekken met haar moeder, beschrijvingen van hun hechte maar ingewikkelde band, herinneringen aan haar ziekte en sterfbed. Bij vlagen leest de roman als een lange, persoonlijke brief.

Hoezeer Blanca zich ook probeert over te geven aan het zorgeloze leventje in Cadaqués, de dode verdwijnt niet. Toch is 'Ook dit gaat voorbij' geen loodzwaar verhaal. De toon blijft verbluffend luchtig en humoristisch. Zelfs in de passages waarin het verdriet overheerst, houdt Busquets' proza het lichte en vlotte dat haar stijl zo kenmerkt. In combinatie met de seksuele avonturen, de kleine vriendinnendrama's en de doorgehaalde nachten zou die lichtheid gemakkelijk kunnen doorgaan voor oppervlakkigheid. Maar Busquets weet ernst en vreugde, rouw en plezier, diepgang en banaliteit op natuurlijke wijze in elkaar te laten overvloeien. Misschien maakt juist dat de roman zo aantrekkelijk en succesvol.

"Pijn en verdriet gaan altijd voorbij, evenals blijdschap en geluk", zei Blanca's moeder ooit. Als dat klopt, dan kun je beide maar beter luchtig benaderen. Trouwens, Blanca kan niet anders. Het is haar manier om zich staande te houden.

'Ook dit gaat voorbij' is een intiem relaas over verlies en rouw, over afscheid nemen, volwassen worden; het is geestig en zit vol levenslust. Maar bovenal is het de liefdesverklaring van een dochter die haar moeder niet vergeten kan. Niet vergeten wil.

Milena Busquets: Ook dit gaat voorbij

(También esto pasará). Vert. Arieke Kroes.

Meulenhoff; 190 blz. euro 18,99

Lees verder na de advertentie

Busquets en Tusquets in Cadaqués

Milena Busquets (1972), journalist en vertaalster, situeerde haar debuutroman in het Spaanse Cadaqués, dorpje aan de Costa Brava, beroemd dankzij kunstschilder Salvador Dali die in de jaren twintig van de vorige eeuw van het vissersdorp een kunstenaarsdorp maakte. Blanca, de vertelster in 'Ook dit gaat voorbij', gaat in dit decor van haar jeugd op zoek naar seks, drugs & vergetelheid. Milena Busquets bracht er zelf als kind haar zomervakanties door, samen met haar moeder Esther Tusquets, uitgeefster en schrijfster van naam in Spanje. Tusquets bestierde, aanvankelijk met haar broer Oscar, veertig jaar lang de literaire uitgeverij Lumen die het werk van onder meer Virginia Woolf, James Joyce, Louis Ferdinand Céline en Susan Sontag in Spaanse vertaling uitbracht. De roman 'Liefde is een eenzaam spel' van Esther Tusquets werd in 1987 in het Nederlands vertaald en net als 'Ook dit gaat voorbij' uitgegeven door Meulenhoff.

Een passend decor voor een reis naar de verloren tijd kun je het landschap rond het schilderachtige Cadaqués wel noemen. De rotsen, de wolken, de vissersbootjes en de vogels vormden een belangrijke bron van inspiratie voor Dali's surrealistische schilderijen. In 'Ook dit gaat voorbij' zul je de schilder echter niet tegenkomen. Net zomin als Pablo Picasso, Federico García Lorca en de vele andere kunstenaars en schrijvers die er zo graag kwamen. Het Cadaqués van Busquets is vooral persoonlijk, een oude bekende bij wie ze altijd terechtkan, en bij wie ze - meer dan waar ook - iets van haar moeder terugvindt.

Deel dit artikel