Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Vragen waar de kiezer niet verder mee komt

Home

door Martin Rosema

De kritiek op de Kieswijzer is niet terecht. Sterker nog: de kritiek komt uit de hoek van Trouw en de Vrije Universiteit, waar het Kieskompas is ontstaan. En juist deze stemhulp gaat mank aan ernstige tekortkomingen.

Veel kiezers maken gebruik van de StemWijzer of vergelijkbare websites. Volgens politicoloog André Krouwel van de Vrije Universiteit deugt er echter niet veel aan de StemWijzer van het Instituut voor Publiek en Politiek (IPP). Daarom heeft Krouwel samen met Trouw een alternatieve test ontwikkeld, Kieskompas genaamd.

Miljoenen kiezers laten zich er in belangrijke mate door beïnvloeden, zegt de Leidse politicoloog Joop van Holsteyn (NRC Handelsblad, 15 november 2006). Daarom is het van groot belang om te bezien of de kritiek op de StemWijzer terecht is en of het Kieskompas inderdaad een betere methode hanteert.

Een eerste kritiekpunt van Krouwel is dat de StemWijzer uitsluitend stellingen bevat over toekomstplannen van de verschillende partijen. Daarin heeft hij gelijk. De functie van verkiezingen in een democratie is tweeledig: politici vragen niet alleen een mandaat voor de toekomst, maar leggen ook verantwoording af over het verleden. De StemWijzer negeert oordelen over geleverde prestaties echter volledig.

Het is positief dat het Kieskompas wel een blik werpt op het verleden, maar de manier waarop dat gebeurt stemt droevig. Kiezers wordt slechts gevraagd of zij menen dat het regeringsbeleid een positief of negatief effect heeft gehad op het land en de persoonlijke situatie, en of het met andere partijen in de regering beter was gegaan. Van dit type vragen worden kiezers niet veel wijzer. Kieswijzers krijgen pas meerwaarde bij vragen over concrete politieke vraagstukken die de afgelopen jaren hebben gespeeld. Dat gebeurt wel in de nieuwe test StemmenTracker van het Instituut voor Publiek en Politiek, die is gebaseerd op stemmingen in de Tweede Kamer tijdens de afgelopen regeerperiode.

Kieskompas onderscheidt zich verder van de StemWijzer doordat oordelen over lijsttrekkers worden meegewogen. Krouwel onderbouwt dit met verwijzing naar de feitelijke gang van zaken. Maar het gegeven dat kiezers hun keuze in de praktijk mede baseren op de persoonlijkheid van de lijsttrekkers (wat overigens door politicologen wordt betwist), is geen reden om daar het stemadvies op te baseren. We weten uit verkiezingsonderzoek ook dat fysiek knappe kandidaten meer stemmen vergaren dan minder knappe kandidaten – het wordt zelfs betwijfeld of Abraham Lincoln in het televisietijdperk wel president van Amerika had kunnen worden. Maar dat betekent toch niet dat we stemadviezen gaan baseren op de vraag wie het mooiste gezicht heeft? Kieskompas vraagt bovendien slechts of kiezers de lijsttrekkers betrouwbaar en bekwaam achten. Zo maken de makers zich er opnieuw nogal gemakkelijk vanaf.

Het type vragen, maar ook het advies van Kieskompas is discutabel. Kiezers en partijen worden in een schema geplaatst en op basis daarvan wordt aangegeven in welke mate de kiezer meer of minder links dan wel rechts is dan de verschillende partijen. Een verbazingwekkende werkwijze want politieke meningsverschillen kunnen tegenwoordig niet meer worden gevangen in eenvoudige ideologische tegenstellingen. Het plaatje van KiesKompas is hierdoor minder nauwkeurig dan de cijfers van de StemWijzer, die aangeven bij hoeveel vraagstukken kiezers het met een partij eens zijn.

De gehanteerde methode is bepaald van invloed op het advies. De procedure van Kieskompas is in het voordeel van partijen die zich bevinden in het midden van het geconstrueerde politieke spectrum. De partijen die het meeste voordeel hebben van de procedure van Kieskompas, zijn hierdoor het CDA en de ChristenUnie. Deze partijen staan in het plaatje van Kieskompas namelijk het dichtst bij het midden. Dat is mede een gevolg van de selectie van stellingen, die voorbijgaan aan vraagstukken als abortus, euthanasie, homohuwelijk en zondagsrust.

Ten slotte is het jammer dat de makers van Kieskompas niet aangegeven op welke wijze antwoorden van kiezers worden omgezet in hun positie in het politieke spectrum. Hierdoor is niet duidelijk welk gewicht aan de verschillende aspecten zijn toegekend en kunnen bovendien mogelijke tekortkomingen in de procedure niet worden vastgesteld. De StemWijzer is wat dat betreft transparanter.

Dit alles leidt niet direct tot een positief oordeel over Kieskompas. Kiezers die voor het bepalen van hun stem kieswijzers willen raadplegen, kunnen daarom beter kiezen voor een combinatie van de StemWijzer en StemmenTracker van het IPP.


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Deel dit artikel