Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Voorzichtig optimisme over remedie alzheimer

Home

JOEP ENGELS en REDACTIE WETENSCHAP

geneesmiddel | Alzheimer is in een vroeg stadium wellicht te remmen. Maar de weg naar kliniek is nog lang voor de middelen.

Met de nodige slagen om de arm melden artsen in het vakblad Nature een succes in de strijd tegen alzheimer. Een experimenteel middel blijkt bij patiënten in het beginstadium van de ziekte aan te slaan. De kenmerkende plaques in de hersenen waren na een jaar deels verdwenen. Bovendien was hun geestelijke achteruitgang vertraagd.

Die slagen om de arm zijn begrijpelijk. Het zou niet de eerste keer zijn dat een veelbelovend middel tegen alzheimer in vervolgstudies de verwachtingen niet waarmaakt. Omdat het prille resultaat op toeval bleek te berusten, of omdat een grotere studie schadelijke bijwerkingen aan het licht bracht.

Toch is ook Philip Scheltens, hoogleraar neurologie aan het VUmc, voorzichtig optimistisch. "Het is een eerste bewijs dat deze aanpak succesvol kan zijn", zegt Scheltens, die zelf niet betrokken is bij deze studie. "Ze laten zien dat dit middel de hoeveelheid plaques vermindert en dat die reductie groter wordt naarmate ze meer van het middel toedienen."

De ziekte van Alzheimer ontstaat als een bepaald eiwit in de hersenen (amyloid-bèta) niet goed wordt opgeruimd en aaneenklontert tot plaques. Die plaques veroorzaken ontstekingen waardoor uiteindelijk hersenfuncties uitvallen.

Het is een ouderdomsziekte, maar die overkomt niet iedereen, en niet alleen ouderen. Een jaar of twintig geleden werden bij mensen die ondanks hun hoge leeftijd geen verschijnselen van alzheimer kregen, antistoffen in het bloed ontdekt. Die boden kennelijk bescherming tegen de ziekte. "Sindsdien werken tal van groepen in de wereld aan dergelijke antistoffen", zegt Scheltens.

Een groep van Amerikaanse en Zwitserse neurologen meldt nu in Nature resultaat met één van die antistoffen, aducanumab. Dat bindt aan de amyloid-bèta-plaques en zorgt dat de plaques uit elkaar vallen. De neurologen selecteerden 120 patiënten die in het voorstadium van alzheimer zaten of lichte symptomen vertoonden. De ziekte werd met een zogeheten PET-scan bevestigd. Vervolgens kreeg iedereen een jaar lang maandelijks aducanumab toegediend, in verschillende doseringen.

Het was een zogeheten fase-1 studie, bedoeld om de veiligheid van het middel aan te tonen en om te bezien of het überhaupt plaques in de hersenen kon opruimen. Niet om te onderzoeken of het een werkzaam medicijn tegen alzheimer was. Daarvoor was de onderzoeksgroep ook veel te klein.

De commentator van Nature vindt het daarom veel te vroeg om te juichen. We weten niet eens of plaquevorming de oorzaak van alzheimer is, schrijft hij. Wellicht ruimt aducanumab slechts een neveneffect van de ziekte op, en blijkt deze route een doodlopende weg.

Dat vindt Scheltens een gratuite opmerking. Natuurlijk moet die hypothese nog worden bewezen. En natuurlijk moeten we het brein niet laten dichtslibben door plaques. "Dan zijn we te laat en helpt geen enkele therapie meer."

"We weten dat we er vroeg bij moeten zijn. Voordat de patiënt de eerste symptomen vertoont zelfs. Maar deze studie geeft de hoop dat we op de goede weg zitten."

"Het middel, of een van die andere die in de pijplijn zitten, zal nog wel in een grote studie zijn klinische werking moeten bewijzen. En ook dan duurt het nog jaren voor we de eerste patiënt kunnen behandelen."

Deel dit artikel