Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Voorlopig is Mozart bezweken aan streptokok

Home

Sander Becker

Mozart is gestorven aan de complicaties van een besmettelijke keelontsteking, meent oogarts Richard Zegers. De medicus licht de theorie toe.

Op 5 december 1791 blaast Wolfgang Amadeus Mozart zijn laatste adem uit, thuis in Wenen. Hij heeft dan twee weken ziek op bed gelegen en is helemaal opgezwollen.

„Het was geen prettig einde”, zegt Richard Zegers, oogarts in het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam. De arts doet al jaren onderzoek naar de gezondheid van de componist. Deze week publiceert hij in het vakblad Annals of Internal Medicine ’de best onderbouwde theorie over Mozarts dood tot nu toe’.

Aan theorieën geen gebrek. Een week na Mozarts dood brengt een Berlijnse krant al het eerste gerucht de wereld in: de componist zou zijn vergiftigd. Later gaat het verhaal dat hij is gestorven aan een overdosis kwik, ingenomen ter bestrijding van syfilis. Ook geopperd: reumatische koorts, of een onhygiënische aderlating. Of was het toch een worminfectie na het eten van te kort gebakken varkensvlees?

Feiten zijn schaars. „Er bestaan wel wat gegevens over Mozarts ziekte, maar die zijn bijna allemaal opgetekend door leken”, zegt Zegers. „En dan ook nog eens decennia na zijn dood.” Zo noteerde Mozarts schoonzus Sophie Haibel 33 jaar na dato dat de componist zozeer opzwol dat hij niet meer kon draaien in bed. Wel bleef hij tot de laatste dag geestelijk bij. Een arts adviseerde toen om een koud kompres op Mozarts gloeiende hoofd te leggen, ’waarna hij buiten bewustzijn raakte en nooit meer wakker werd’.

De officiële doodsoorzaak luidt hitziges Frieselfieber, oftewel koorts met huiduitslag. Maar dat is meer een symptoombeschrijving dan een diagnose, vermoedelijk overgenomen uit de mond van een leek.

Al met al is de meest plausibele verklaring voor de genoemde verschijnselen een streptokokinfectie, meent Zegers. Deze bacterie geeft een keelontsteking en slaat soms door naar de nieren. Als dat gebeurt, kan de patiënt geen urine meer produceren en houdt hij zijn vocht vast. Hij zwelt dan op: eerst de handen en voeten, later ook de buik en de rest van het lichaam. Ook gifstoffen stapelen zich overigens op. Zegers: „Niet fijn, zeker niet als je volledig bij kennis bent.”

Het interessante is dat streptokokken vaak kleine epidemieën veroorzaken. Volgens een gezaghebbend biograaf –de tweede man van Mozarts weduwe Constanze– leed de componist inderdaad aan een kwaal die in het Wenen van 1791 flink om zich heen sloeg.

Heerste er destijds een streptokokepidemie? Dat wilde Zegers wel eens nagaan. Hij dook in de archieven en onderzocht zo’n 5000 Weense sterfgevallen uit de winter van 1791 en van een jaar ervoor en erna. Patiënten stierven vooral aan tuberculose en ondervoeding. En ja, alleen in 1791 was er onder jongemannen een uitbraak van Wassersucht: het opzwellen van het lijf, gevolgd door de dood.

De mannen waren grotendeels afkomstig uit een militair hospitaal: de vermoedelijke bron. Mozart is daar zelf niet geweest, maar heeft de bacterie wellicht opgelopen via een soldaat die speelde in het orkest dat hij twee dagen voor zijn ziekte nog dirigeerde –soldaten beunden vaak bij als muzikant.

Is het raadsel rond Mozarts dood nu opgelost? „Nee, volledige zekerheid krijg je na tweehonderd jaar niet meer”, benadrukt Zegers. „Maar we hebben wel als eersten een doodsoorzaak op twee verschillende pijlers gebaseerd. Het zal heel wat jaren duren voor iemand met iets sterkers kan komen.”

Lees verder na de advertentie
Er zijn talloze theorieën gevormd over de doodsoorzaak van Wolfgang Amadeus Mozart, van vergiftiging tot een worminfectie. (Trouw)

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie