Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Voor westerse militairen is de vuurkracht van de Russen even schrikken

home

Marno de Boer

Russische raketwerper, van het type TOS-1, tijdens een wapenshow in Kubinka, Rusland. © getty

Nederlandse militairen zitten sinds kort in Litouwen, om te helpen bij de afschrikking tegen Rusland. Het Russische leger was lang niet veel soeps, maar blijkt nu een geduchte tegenstander.

Een confrontatie met Rusland is ook voor Nederland niet meer geheel ondenkbeeldig

Lees verder na de advertentie

Met een vuurkracht waartegen westerse krijgsmachten bij een eventuele confrontatie nauwelijks opgewassen zijn, heeft het Russische leger zich de afgelopen jaren ontwikkeld tot een moderne strijdmacht. Veel landen in de Navo waren juist gewend tegen lichtbewapende rebellen in Afghanistan of Irak te vechten. Nu moeten ze zich weer voorbereiden op een tegenstander met tanks en zware artillerie.

Een confrontatie met Rusland is ook voor Nederland niet meer geheel ondenkbaar. Ongeveer 270 Nederlandse militairen vertrokken de afgelopen weken naar een Navo-missie in Litouwen. Samen met collega’s uit België, Duitsland en Noorwegen moeten zij het Baltische land tegen een mogelijke Russische inval beschermen. De Verenigde Staten, Canada en het Verenigd Koninkrijk leiden vergelijkbare missies in Polen, Letland en Estland.

Dat Rusland de oorlog toch won, kwam vooral omdat het simpelweg veel meer militairen en zware wapens had dan het kleine en arme Georgië

Georgië

Een jaar of tien geleden stond de Russische krijgsmacht er wel anders voor. In de oorlog met Georgië van 2008 voldeed Rusland aan allerlei vooroordelen over een armoedig leger met aftands materieel uit de Koude Oorlog. Officieren van tankbataljons overlegden via mobiele telefoons over het Georgische telefoonnetwerk, omdat de communicatieapparatuur in hun eigen voertuigen niet werkte.

De opperbevelhebber van de luchtmacht gaf vanuit Moskou per sms bevelen aan zijn piloten op vliegbases in de Kaukasus. Hij moest wel, want er waren geen goed werkende beveiligde verbindingen met het oorlogsgebied. De straaljagers bombardeerden wel Georgische legereenheden, maar konden niet met hun eigen grondtroepen overleggen om gericht luchtsteun te geven.

Een westerse analist merkte destijds op dat de samenwerking tussen de Russische luchtmacht, marine en landmacht uit niet meer bestond dan dat de drie krijgsmachtonderdelen op dezelfde dag aan hun eigen oorlogen tegen Georgië begonnen. Dat Rusland de oorlog toch won, kwam vooral omdat het simpelweg veel meer militairen en zware wapens had dan het kleine en arme Georgië, dat ook geen bondgenoten had.

Het Russische leger had altijd al veel vuurkracht, maar dat kan het nu ook op een geavanceerde manier inzetten

Hervormingen

De Russische regering schrok van de prestaties van het eigen leger, en besloot tot een flinke hervorming. Het was afgelopen met het grote aantal hoge officieren, dat in oorlogstijd zou worden aangevuld met dienstplichtigen. Het Kremlin besloot over te stappen op het westerse model van een kleiner snel inzetbaar leger, met meer beroepsmilitairen.

Waar dat nieuwe leger toe in staat was, bleek tijdens de oorlog met Oekraïne die in 2014 losbarste. Dit keer schrokken westerse militairen van wat ze zagen. Neem bijvoorbeeld de Russische artillerieaanval op een Oekraïens bataljon bij het plaatsje Zelenopillja in juli 2014. Meer dan honderd Oekraïners stierven of raakten gewond en de meeste voertuigen waren beschadigd.

De Russische militairen in Oekraïne waren dan ook onvergelijkbaar met hun voorgangers die zes jaar eerder in Georgië vochten. Met drones spoorden ze hun Oekraïense tegenstanders op, waarna er snel een bombardement volgde. Ook konden de Russische militairen vijandelijke radiocommunicatie platleggen, waarna de Oekraïense militairen in verwarring achterbleven. Het Russische leger heeft nu ook een raketwerper die eerst een kleine drone kan afschieten. Als die vijandelijke voertuigen gevonden heeft, volgt een rakettenregen.

Westerse militairen zijn hier terecht bevreesd voor, denkt de Amerikaanse wetenschapper Stephen Blank. Hij deed tientallen jaren onderzoek naar het Russische leger aan Amerikaanse militaire academies. “Het Russische leger had altijd al veel vuurkracht, maar dat kan het nu ook op een geavanceerde manier inzetten. Dat overwicht hebben de Russen niet alleen op Oekraïne. Andere buurlanden zoals Noorwegen en de Baltische Staten waarschuwden al voor 2014. Daar komt nog bij dat westerse legers in geen tientallen jaren tegen zo’n tegenstander hebben gevochten. Ze zijn dat dus niet meer gewend.”

De afgelopen jaren ging het er bij missies in Afghanistan of Mali altijd om hoeveel luchtsteun de Nederlandse militairen meekregen

Nederland

Die onervarenheid geldt ook voor het Nederlandse leger. Begin dit jaar oefenden 3500 Nederlandse militairen in Polen op een gevecht tegen een sterk vijandelijk leger. Het was voor het eerst in vijftien jaar dat Defensie op grote schaal zo’n scenario trainde. Dat was even wennen, aldus generaal Jan Swillens, die er vorige week in Den Haag een lezing over hield. Zijn brigade is de enige Nederlandse eenheid die over zware gevechtsvoertuigen beschikt. Een deel van deze militairen zit momenteel ook in Litouwen.

De afgelopen jaren ging het er bij missies in Afghanistan of Mali altijd om hoeveel luchtsteun de Nederlandse militairen meekregen. Bij de oefening in Polen moesten ze eraan wennen dat niet zij, maar de tegenstander, steun krijgt van bombarderende straaljagers. Ook kon de tegenstander binnen enkele minuten vuursteun van artillerie inroepen en radiocommunicatie verstoren, aldus Swillens. “We probeerden bij deze oefening de lessen uit de oorlog in Oekraïne toe te passen.”

Die lessen waren soms pijnlijk voor het Nederlandse leger, zo bleek uit het verhaal van Swillens. Hij liet een computersimulatie zien van een infanterie-eenheid die tijdens de oefening een rivier moest oversteken. Ze konden kiezen tussen direct oprukken of wachten tot de duisternis. Die laatste optie was veiliger, maar gaf de tegenstander wel kans om zich te hergroeperen.

De Nederlandse militairen kozen voor de gewaagde optie en kregen het deksel op de neus. Aan de overkant zaten een paar vijandelijke verkenners, die hun positie doorgaven voor een artilleriebarrage. Binnen de kortste keren waren meer dan honderd Nederlandse militairen virtueel dood of gewond.

De Nederlandse cy­ber­spe­ci­a­lis­ten kunnen vijandelijke militairen opsporen als zij per ongeluk ergens via wi­fi-ver­bin­ding met internet maken

Digitale oorlog

Ook andere kleine onvoorzichtigheden kunnen al snel fataal worden. Volgens Swillens kregen Nederlandse militairen aan het begin van de oefening te horen dat zij hun mobiele telefoon moesten inleveren. Niet iedere militair hield zich daaraan. “Hun eenheden werden meteen met artillerie beschoten. Daarna leerden ze het wel af.”

Op de oefening gingen ook mensen van het nieuwe Defensie Cybercommando mee, om te oefenen op het hacken van mobiele telefoons. De Nederlandse cyberspecialisten kunnen vijandelijke militairen opsporen als zij per ongeluk ergens via wifi-verbinding met internet maken.

Het Russische leger deed dit vermoedelijk al in Oekraïne. Het Amerikaanse digitale beveiligingsbedrijf CrowdStrike denkt dat de Russische militaire inlichtingendienst de mobiele telefoons van Oekraïense artillerieschutters hackte. Op die manier wist het Russische leger waar zijn tegenstanders zich bevonden, en kon het hen met dodelijke precisie beschieten.

Trage reactie

Rusland behoudt zijn voorsprong ook omdat veel landen in de Navo traag reageren, aldus Stephen Blank. “Regeringen beamen dat Rusland een bedreiging is sinds Moskou in 2014 de Krim annexeerde, maar geven slechts mondjesmaat geld uit om hun leger echt te versterken.”

Die trage aanpassing geldt zeker voor Nederland. Generaal Swillens ziet de combinatie van artillerie en drones, die zo huishield tegen Oekraïnse militairen in Zelenopillja, als het grootste gevaar voor zijn militairen. Een van de problemen is dat hij weinig wapens heeft om terug te schieten. De Russische aanvallers bij Zelenopillja beschikten misschien wel over meer geschut dan de gehele Nederlandse landmacht.

Swillens: “We hadden alle artillerie van het Nederlandse leger meegenomen naar de oefening in Polen. Dat zijn tien kanonnen. De andere acht die we op papier hebben, werken niet.”

Het Westen kan op vele manieren terugvechten. Bijvoorbeeld door de Russische economie in te laten storten

Consequenties 

De Nederlandse artillerie is in 2011 als bezuinigingsmaatregel ingekrompen. Sindsdien staan die tweedehands kanonnen in een defensieloods te koop.

Toch is de militaire positie van Rusland op termijn niet zo sterk, aldus Blank. Naast de eenheid in Litouwen waar Nederland aan deelneemt, zitten er vanaf de zomer ook in Polen, Letland en Estland elk duizend militairen van Navo-bondgenoten. Dat zorgt er in ieder geval voor dat als president Vladimir Poetin zou besluiten één van de landen binnen te vallen, hij met de hele Navo in oorlog komt. “Rusland wil wel makkelijk te verkrijgen oorlogsbuit, maar niet het risico van een groot conflict.”

In zo’n conflict is Rusland ook kwetsbaar. Mark Galeotti, die aan het Instituut voor Internationale Betrekkingen in Praag het Russische veiligheidsbeleid onderzoekt, zegt dat Rusland ook met niet-militaire middelen te raken is. “Het Westen kan op vele manieren terugvechten. Bijvoorbeeld door de Russische economie in te laten storten. Rusland kan in eerste instantie gebied veroveren, maar niet op lange termijn de strijd winnen.” Na de Russische aanval op Oekraïne opperde het Verenigd Koninkrijk al om Rusland uit het in Brussel gevestigde systeem voor internationale banktransfers te gooien. Dat ging veel landen toen te ver, maar bij een aanval op Navo-militairen denken zij daar mogelijk anders over.

Als Europa verduurzaamt en minder olie afneemt, kan het weleens zo blijven dat Rusland moet bezuinigen

Rusland bezuinigt 

Op lange termijn ziet de toekomst van het Russische leger zelf er ook niet al te rooskleurig uit, zo denkt Stephen Blank. De defensie-industrie is bijvoorbeeld niet erg innovatief. Nieuwe versies ontwikkelen van wapens uit de twintigste eeuw, zoals onbemande verkenningsvliegtuigen en raketten, is iets anders dan de nieuwe generatie wapens waar het Amerikaanse leger aan werkt. Die moeten op basis van kunstmatige intelligente zelf beslissingen nemen.

Door de lage olieprijzen heeft de Russische staat ook minder inkomsten en moest het leger dit jaar voor het eerst in lange tijd bezuinigen. Als Europa verduurzaamt en minder olie afneemt, kan dat weleens zo blijven.

Ondertussen hebben sommige Europese landen ook plannen hun leger te wapenen tegen de Russische vuurkracht. Duitsland verhoogt sinds vorig jaar zijn defensiebudget. De komende jaren moet de Bundeswehr uitgerust worden met flink meer artillerie, aldus een plan dat de krant Frankfurter Allgemeine deze week inzag.

Landen in Oost-Europa doen dat al een paar jaar. Op die manier wordt het krachtsverschil met Rusland kleiner.

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.

Deel dit artikel

Advertentie
Een confrontatie met Rusland is ook voor Nederland niet meer geheel ondenkbeeldig

Dat Rusland de oorlog toch won, kwam vooral omdat het simpelweg veel meer militairen en zware wapens had dan het kleine en arme Georgië

Het Russische leger had altijd al veel vuurkracht, maar dat kan het nu ook op een geavanceerde manier inzetten

De afgelopen jaren ging het er bij missies in Afghanistan of Mali altijd om hoeveel luchtsteun de Nederlandse militairen meekregen

De Nederlandse cy­ber­spe­ci­a­lis­ten kunnen vijandelijke militairen opsporen als zij per ongeluk ergens via wi­fi-ver­bin­ding met internet maken

Het Westen kan op vele manieren terugvechten. Bijvoorbeeld door de Russische economie in te laten storten

Als Europa verduurzaamt en minder olie afneemt, kan het weleens zo blijven dat Rusland moet bezuinigen

Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang tot Trouw.nl.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.