Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Vinex-geloven: de beamer is de nieuwe kansel

Home

STIJN FENS

Nieuwbouw | reportage | Hoe beïnvloeden een plek en het geloof op die locatie elkaar? Trouw onderzocht die vraag deze zomer en reisde het land door. Vandaag de slotaflevering: evangelischen in de vinexwijk.

Het weer is net wat opgeklaard, het is zondagochtend in Leidsche Rijn bij Utrecht. Plukjes mensen lopen een gebouw in dat de troostende anonimiteit van de vinexwijk in zich draagt. Bruine steen, ruim van opzet. Doordeweeks zitten hier twee scholen en een kinderdagverblijf. De klaslokalen slapen. De schoolborden zijn leeg, de stoelen staan op tafel. De volgende dag begint het nieuwe schooljaar.

Toch is er vandaag al leven in het gebouw. Als je binnenloopt hoor je beschaafd geroezemoes vanuit de multifunctionele zaal die tussen de twee scholen in ligt. Hier wordt bij verkiezingen een stemlokaal ingericht en is vóór de vakantie afscheid genomen van groep acht. Ook houdt elke zondag evangelische Familiekerk De Fakkel hier haar vieringen. Het zit vandaag goed vol. Er moeten zelfs stoelen worden bijgezet.

De toetsenist is al ingetogen aan het repeteren en de beamer wordt aan een laatste check onderworpen. Als ook de voorgangers - die in een klaslokaal tijdens een bidstonde God om kracht hebben gevraagd - op hun stoel gaan zitten, kan de viering beginnen. Er moet meteen worden gestaan. Het eerste lied wordt ingezet: 'En ik ga door de poorten met een loflied, want ik wil U ontmoeten deze dag'. Al snel gaan de eerste handen de lucht in. Buiten is het weer zachtjes gaan regenen.

De geschiedenis van deze gemeente loopt parallel met die van Leidsche Rijn, de grote vinexwijk in het westelijk deel van de stad Utrecht. Ze stammen allebei uit het begin van deze eeuw. Sindsdien kreeg Utrecht er al ruim 80.000 inwoners bij. "We zijn hier vijftien jaar geleden komen wonen. Er was toen nog helemaal niks hier. Terwijl de wijk om ons heen gebouwd werd, hebben wij hier een kerk opgezet", vertelt Niels IJpma, een van de voorgangers. "Het was Gods opdracht een sociale omgeving te creëren die veiligheid biedt, maar ook groei. Wij geven mensenlevens vorm en bouwen daarmee de wijk op."

Mooi weer

De sfeer tijdens de viering van vandaag is opgetogen. "Iedereen is terug van vakantie", zegt Anneloes, een van de voorgangers. "We hebben er zin in." Ze vraagt aandacht voor het familieweekend aan het einde van de maand. Opgeven kan bij Giel. "Laten we nu al bidden voor mooi weer."

Wat opvalt is de gelijkmatige leeftijdsopbouw van de gelovigen. In tegenstelling tot traditionele kerken zitten er veel jonge gezinnen bij en zelfs een paar pubers. IJpma: "Wij zijn natuurlijk ook een familiekerk. Jong en oud, laagopgeleid, hoogopgeleid, werkloos of ondernemer: we hebben het hier allemaal. Het persoonlijke is onze kracht. Juist in een wijk als Leidsche Rijn."

Het lijkt een eenvoudige optelsom. Een jonge wijk met veel jonge bewoners: dat moet wel de perfecte plek zijn voor de pioniers in het geloof, de evangelische christenen. Toch ligt dat niet zo eenvoudig, zegt Miranda Klaver die aan de Vrije Universiteit onderzoek doet naar evangelische - en pinksterkerken. "We leven in het tijdperk van keuzekerken. Mensen kiezen de kerk die bij hen past. Dan gaat het om de voorganger of de liederen die er gezongen worden. Het parochiemodel, zoals de katholieke kerk dat nog kent, is een beetje ouderwets. Evangelische kerken zitten in vinexwijken, omdat er relatief eenvoudig betaalbare zalen te huur zijn. Ze zitten in scholen of sporthallen. Vaak een praktische overweging dus, hoewel het voor sommige kerken een strategische keuze is."

Familiekerk de Fakkel betaalt de scholen per zondag een klein bedrag voor het gebruik van de multifunctionele ruimte. Niels IJpma: "Wij hebben een goede deal, omdat we het zelf schoonmaken. Als we dat niet doen valt het een stuk duurder uit. En dan wordt het gelijk problematisch. Wij moeten alles zelf opbrengen."

Tijdens de viering is er een uitgebreide collecte. "Laten we bidden met ons geld", zegt een van de voorgangers.

Hoofddorp

"Wij hebben bewust gekozen voor een vinexwijk", zegt Wigle Tamboer, voorganger van De Meerkerk, een zeer succesvolle baptistengemeente met evangelische trekken in de Haarlemmermeer. Vijfendertig jaar geleden begon hij in Hoofddorp - zeg maar het Leidsche Rijn van begin jaren tachtig - een nieuwe kerk. "In die tijd werden er in Hoofddorp grote wijken uit de grond gestampt. Wij wilden heel graag in een vinexwijk zitten, omdat veel mensen die daarheen verhuisden zich buitenkerkelijk noemden en dat was voor ons een grote uitdaging. Een nieuwe vorm van kerk-zijn om die mensen op een nieuwe manier te winnen voor de kerk."

Tamboer begon met een stel geestverwanten vieringen te houden in zijn eigen huiskamer. Daarvoor was zoveel animo dat ze moesten uitwijken naar een sociaal-cultureel centrum. "Wij zijn gestaag gegroeid, wij wilden een gemeente van de lange adem zijn."

In 2002 betrok De Meerkerk een boerderij tussen Hoofddorp en Nieuw-Vennep. Tegenwoordig komen er op zondag, verspreid over twee vieringen, vijftienhonderd mensen opdagen. "Dat betekent goed nadenken hoe we al die auto's kwijt kunnen. Goed openbaar vervoer is hier nog altijd niet."

Bij De Fakkel is dat geen probleem. Bijna iedereen woont in de wijk en komt op de fiets. Ook Corine Engels woont niet ver weg. Zij doet vandaag het kinderprogramma. Corine vertelt dat ze het vandaag over 'winnen' wil hebben, met de Spelen in Rio nog in het achterhoofd. "Wij moeten goud winnen met Jezus", zegt ze tegen de kinderen. "En weet je hoe je dat doet? Elke dag zoveel mogelijk met God leven."

Engels woonde eerst in Utrecht, daar was ze lid van een baptistengemeente. Toen ze naar Leidsche Rijn verhuisde, vonden zij en haar man het tijd om ook kerkelijk een switch te maken. "Leidsche Rijn is zo groot: bij de Albert Heijn kom je elkaar niet meer tegen. Dus je moet het gaan organiseren. We zijn een kleine informele gemeente. We kennen elkaar allemaal en dat is erg leuk. We blijven stabiel. Mensen die zich bij ons aansluiten zijn vaak al gelovig. We trekken weinig echt 'nieuwe' gelovigen."

Andere keus

Dat beeld herkent onderzoekster Miranda Klaver. "De aanwas bij evangelische gemeentes komt vooral van mensen die al kerkelijk betrokken zijn. Als je gaat verhuizen naar een nieuwe wijk en je leven opnieuw moet gaan inrichten, dan is dat ook een moment om te kijken: wat doe ik met de kerk? Het is misschien wel tijd voor iets nieuws. Het biedt je meer ruimte om een andere keus te maken. Je ontmoet mensen die allemaal met een nieuwe start bezig zijn. Dat geeft een bepaald elan: allemaal jonge mensen, die in de bouwfase van hun leven zitten. Dan ga je er ook wat makkelijker voor."

De vieringen zijn aantrekkelijk opgezet, met 'pop-achtige' liederen en professionele videoapparatuur. De beamer is de nieuwe kansel. "Verder is er veel aandacht voor emoties en persoonlijke ervaringen", zegt Klaver. "Daarin zit de aantrekkingskracht van die evangelische kerken. Vooral voor mensen uit de protestantse orthodoxie, die heel erg cognitief is en weinig of geen ruimte laat voor emotie. Het gaat bij de evangelische christenen ook over het hart. Met huid en haar betrokken zijn bij het geloof. Dat past veel beter bij de belevingscultuur van de jonge gezinnen die in een vinexwijk terechtkomen."

Tijdens de viering van De Fakkel neemt Niels IJpma (grijze spijkerbroek, blauwe polo), als laatste het woord: tijd voor de preek. Het gaat over jezelf worden in Christus. Hij noemt iedereen bij naam: Gerard die dichterbij de kerk is komen wonen, en Egbert die promotie heeft gemaakt. En dan gaat het alarm van het kinderdagverblijf af. Het duurt even voordat het uitgeschakeld is.

Na afloop zegt Niels dat ze al een tijdje op zoek zijn naar een eigen gebouw. Maar dat kost veel geld, wat De Fakkel niet heeft. "Dat is een stukje waar we God nog wel om vragen, waar we nog wel graag een wonder in zouden willen zien."

Lees verder na de advertentie

verzet tegen traditionele kerken

In Nederland deed de evangelische beweging in het begin van de twintigste eeuw zijn intrede door toedoen van Amerikaanse zendelingen. Later ontstond rond de beweging van Johannes de Heer ook een evangelische geloofstraditie. In Nederland speelde de Evangelische Omroep, opgericht in 1967, een belangrijke rol in de groei van het evangelisch christendom . Dat ontwikkelde zich in de jaren zestig en zeventig tot een tegenbeweging die zich afzette tegen ontwikkelingen in de traditionele kerken. De Bijbel staat centraal, net als het persoonlijk en levend geloof in Jezus Christus.

Deel dit artikel