Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Verplicht dit, verplicht dat: onderwijs wordt overstelpt met suggesties

Home

Jan Kruidhof

Op de Master Steve JobsSchool in Sneek werken kinderen met iPads © anp

De rekentoets verplicht stellen? Geen denken aan, roepen veel leraren. Al jarenlang horen zij van allerlei kanten wat verplicht gesteld zou moeten worden op scholen. Filosofie, programmeren, Duits: iedereen lijkt te weten wat echt belangrijk is.

Als kind denk je op school al snel: "Wat heb ik later in vredesnaam aan deze kennis? Als ik het voor het zeggen had, zag een school er heel anders uit." Dat laatste idee lijkt niet te verdwijnen bij het volwassen worden, gezien alle suggesties die buitenstaanders aan blijven dragen. Een selectie van welbedoelde ideeën.

'Verplicht kennis waarmee je een baan scoort'
"Doe goed je best op school, dan vind je later een mooie baan", horen kinderen vaak. Maar dan moet er op school wel geleerd worden wat op de arbeidsmarkt nodig is. Burgemeesters van grote steden in de grensstreek pleitten er daarom in 2013 al voor om Duits verplicht te stellen op scholen. Over de grens liggen volgens hen genoeg kansen op een baan voor mensen met MBO-diploma. Maar dan moeten ze wel Duits kunnen. En dat kunnen ze niet allemaal.

Minister Jet Bussemaker van Onderwijs liet al weten geen voorstander te zijn van dit plan. Toch kreeg zij deze maand vanuit de Achterhoek opnieuw het verzoek om Duits verplicht te stellen, in plaats van Engels. Ook Euregio, een samenwerkingsverband van grensstreekgebieden, baalt dat Engels wel verplicht is en Duits niet. "Daarom beginnen we nu zelf een actie op middelbare scholen in Twente."

Lees verder na de advertentie

'Verplicht kritisch denken'
Van Duits is het maar een kleine stap naar de filosofie. Dat vak zou ook verplicht moeten zijn in het voortgezet onderwijs, vindt filosoof Awee Prins. "Je leert kritisch denken, verschillende perspectieven te ontwikkelen en écht te begrijpen wat er in de wereld gebeurt. In deze roerige tijden is daar behoefte aan."

Onderwijsjournalist Johannes Visser van de Correspondent is het met hem eens. Hij mist aandacht voor denkvaardigheden op school. Een nieuw vak introduceren is niet nodig, we moeten gewoon profiteren van filosofie, een vak dat al zo oud is al het onderwijs zelf: "Toekomstbestendig onderwijs door terug te grijpen op de klassieken."

Maar wat is het nut van filosofische kennis? "Strikt genomen is er misschien geen sprake van praktisch nut", geeft historicus en filosoof Frank Ankersmit toe. Maar dat is volgens hem ook helemaal geen probleem: "Er zijn natuurlijk meer vakken op school die geen onmiddellijk praktisch nut hebben voor de latere bezigheden van een leerling. Dat is geen probleem, zoals Seneca zei: non scholae, sed vitae discimus, wij leren niet voor de school, maar voor het leven."

"Strikt genomen is er misschien geen sprake van praktisch nut"

Filosoof en historicus Frank Ankersmit over filosofielessen

'Verplicht een vak dat ons gezond houdt'
De Nederlandse gezondheidszorg is de beste van Europa, maar we kunnen nog wel meer doen aan preventie, concludeerde een Zweedse denktank deze week.

Artsenfederatie KNMG weet wel hoe je ziekten kunt voorkomen in plaats van verhelpen. "Gezondheidsvoorlichting zou in het middelbaar onderwijs eigenlijk een verplicht vak moeten worden, zodat patiënten zelf deskundig worden in het oplossen van kleine problemen", zei toenmalig voorzitter Arie Nieuwenhuijzen Kruseman in 2012. Hij haalde een aloude doktersgrap aan. "Ik zeg wel eens: 'Bij een patiënt die griep heeft en naar de huisarts gaat, gaat de griep naar twee weken over. Maar als hij zijn eigen maatregelen neemt, is het binnen veertien dagen opgelost.'"

Programmeren voor kinderen

'Verplicht programmeren, de taal van de toekomst'
Letters overtrekken, hakken en plakken met lettergrepen: een van de eerste dingen die je op school leert is lezen en schrijven. Het nieuwe lezen en schrijven is programmeren, stelde Neelie Kroes in haar laatste week als Eurocommissaris ICT-zaken. "Het is belangrijk dat kinderen weten dat een computer niet zomaar antwoord geeft, maar nadenkt over wat jij vraagt."

Kroes uitte kritiek op de Nederlandse overheden, omdat er alleen nog gepraat wordt over programmeren als schoolvak. "We lopen daarmee achter op andere landen." In het Verenigd Koninkrijk is programmeren al een verplicht schoolonderdeel. Niet alleen op middelbare scholen, maar ook op de basisschool.

In 2013 pleitte de Koninklijke Akademie van Wetenschappen al voor een radicaal andere aanpak van informaticaonderwijs op havo en vwo. "De vakken zijn ouderwets, en de leraren zijn vaak eenlingen die geen opvolger hebben als ze met pensioen gaan", vat hoogleraar Jan Karel Lenstra van het Centrum voor Wiskunde en Informatica samen. "We leven in een wereld die een open netwerk vormt, en waarin informatie centraal staat. Daar moeten jongeren mee leren omgaan, willen we als kennis- en innovatie-economie mee blijven tellen."

De KNAW adviseerde daarom een nieuw, verplicht vak informatie & communicatie in te voeren voor de onderbouw van havo en vwo, en een keuzevak informatica voor de bovenbouw.

'Verplicht technische vakken, daar is behoefte aan'
Er wordt veel geroepen, maar wordt er ook wel eens een vak daadwerkelijk verplicht? Ja, techniek bijvoorbeeld. Nederland heeft een groot gebrek aan mensen met een technische opleiding en daarom moeten alle 7000 basisscholen vanaf 2020 verplicht technieklessen geven. De hoop is, dat hierdoor meer leerlingen kiezen voor een technische opleiding.

Hoe werd die verplichting gerealiseerd? Door samen te werken. Werkgevers, werknemers en onderwijsorganisaties sloten in 2013 een techniekpact met regionale overheden en het kabinet. Minister Bussemaker was blij dat het onderwijs beter gaat aansluiten op de vraag van het bedrijfsleven in de regio. "Eén en één is in dit geval drie. Elke euro van het Rijk wordt aangevuld met een euro van het bedrijfsleven en de regio. Daarmee laten we alle drie zien dat we het probleem onderkennen en met échte oplossingen willen komen."

Nu maar hopen dat zo'n verplichting ook echt werkt.

Een moeder en kind programmeren een robot tijdens het Weekend van de Wetenschap op het Amsterdam Science Park. © anp



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
"Strikt genomen is er misschien geen sprake van praktisch nut"

Filosoof en historicus Frank Ankersmit over filosofielessen