Verloren stam keert terug

home

door Inez Polak

Een van de verloren stammen van oudtestamentisch Israël zou het zijn, de Bnei Menasje. De ’kinderen van Manasse’ keren deze week terug naar Israël. Hun geschiedenis kent vele varianten: van romantische bijbelse geschiedenis, via een eeuwenoude mondelinge overlevering tot prozaïsch politiek getrouwtrek tussen Israël en India.

Deze week arriveren ze in Israël, 218 van de Bnei Menasje, nazaten van de stam Manasse die, naar eigen zeggen, 2700 jaar geleden uit Israël werden verdreven.

De jongste is amper twee weken geleden geboren, de oudste was de 84-jarige Sara Haunhar.

Haar leven lang, zo vertelt ze, had ze gedroomd om ‘Gods Heilige Land’ te betreden. De afgelopen 2000 jaar leefden haar voorouders in het oosten van India, vlakbij de grens met Burma en Bangladesh. Achter zich laten ze nog zo’n 7000 Bnei Menasje wier vurige wens het is om ‘terug te keren naar hun land van herkomst’.

Er zijn verschillende manieren om het verhaal van de Bnei Menasje te vertellen: als een sprookjesachtige bijbelse geschiedenis, als een moderne politieke en religieuze touwtrekkerij, en als een doorn in de politieke betrekkingen tussen Israël en India.

Volgens de Bnei Menasje zelf behoren zij tot een van de tien verloren stammen Israëls. Hun geschiedenis gaat terug naar de periode van de Eerste Tempel. Israël was verdeeld tussen een zuidelijk en noordelijk koninkrijk. In de achtste eeuw voor Christus veroverden de Assyriërs het noordelijke rijk en voerden de bewoners mee terug als slaven. De mondelinge overlevering van de Bnei Menasje verhaalt hoe ze wisten te ontsnappen en in Medië of Perzië terechtkwamen. Vandaar trokken zij verder, nog altijd bevreesd om opnieuw slaven te worden. Ze bereisden de onherbergzaamste gebieden.

Volgens sommige onderzoekers was het al in de achtste eeuw voor Christus dat Israëlieten ergens langs de zijderoute richting China verzeilden. Anderen stellen dat ze rond de derde eeuw voor Christus in de Chinese stad Kaifeng arriveerden, waar zij toch in slavernij geraakten. Maar opnieuw lukte het een groep om te ontsnappen en zich te verbergen in grotten. Het leverde de Bnei Menasje de bijnaam Shinlung op: grotbewoners.

Uiteindelijk vestigden ze zich in het oosten van India, waar ze geleidelijk hun eigen karakter verloren, en de lokale taal en gewoontes overnamen. Maar door de eeuwen heen wisten ze van ene Manasseh (Menasia of Manmase), een voorvader die werd aangeroepen om kwade geesten te verdrijven.

Boeken hadden ze niet, de lederen rollen die ze vanuit ballingschap zouden hebben meegedragen, waren indertijd in China al vernield.

Toen eind negentiende eeuw de christelijke zendelingen het gebied bereikten, herkenden de Bnei Menasje de bijbelse verhalen als verhalen die deel uitmakten van hun mondelinge overlevering. Zij bekeerden zich tot het christendom, omdat zij dachten dat dit het geloof van hun voorouders was.

In 1950 kreeg een van hun geestelijk leiders een visioen. God was aan hem verschenen en had hem verteld dat de ‘zonen van Menasje’ een Israëlitische stam waren, een van de verloren stammen, en dat zij terug moesten keren naar hun land van herkomst.

Challiantaga of Mela Chala of Tchalah (de naam wil nog wel eens variëren) schreef een brief aan het Israëlische parlement, maar kreeg nul op het rekest. De geestelijke slaagde er niet in veel zieltjes te winnen. Dat zou nog zo’n twintig jaar duren, toen geleidelijk ook andere Bnei Menasje onderzoek gingen doen naar hun oorsprong.

Het officiële rabbinaat in Israël toonde zich weinig enthousiast en bepaalde de status van de hervonden stam als besafek, twijfelachtig. Intussen gingen steeds meer van de Bnei Menasje over tot het praktiseren van het jodendom en sommigen vertokken op individuele basis naar Israël, waar ze alsnog een formele gioer (bekering tot het jodendom) ondergingen.

De ommekeer voor de achterblijvers in India kwam verleden jaar. De Israëlische opperrabbijn Sjlomo Amar reisde af naar India en oordeelde dat de Bnei Menasje vol toewijding waren en net als alle Joden het recht hadden naar Israël te komen. Voorwaarde was wel dat zij nog een soort semi-gioer zouden ondergaan.

Aan die erkenning van de Bnei Menasje als groep was een fikse politieke ruzie voorafgegaan. Israëls seculiere minister van binnenlandse zaken had namelijk een halt toegeroepen aan de toen nog individuele komst van de Indiase immigranten, omdat die uitgebuit werden voor politieke doeleinden. Het gros zou zich hebben gevestigd als kolonisten op de Westoever, daartoe aangemoedigd door de kolonistenbeweging.

Een van hun belangrijkste pleitbezorgers Michael Freund stak zijn bedoelingen niet onder stoelen of banken. „Ik geloof dat de Bnei Menasje een groot demografisch reservoir vormen voor Israël en het joodse volk’’, stelde Freund.

Daarbij doelde hij mogelijk niet alleen op de 7000 die al voor het jodendom hadden gekozen, maar kennelijk ook op nog tienduizenden van de Indiase Kuki- en Mizovolkeren in de provincies Mizoram en het naburige Manipur, temidden van wie de Bnei Menasje al die eeuwen hadden geleefd, en met wie zij zich hadden gemengd.

Het besluit van de opperrabbijn om de Bnei Menasje al in India onderricht te geven en formeel tot het jodendom te laten toetreden, zette ook kwaad bloed bij de Indiase autoriteiten. Onder druk van de christelijke Kuki- en Mizokerken, sprak India een verbod uit over deze ‘bekeringsactiviteiten’. Israël, dat belang had en heeft bij goede banden met India, besloot de gioer-programma’s stop te zetten, tot grote verontwaardiging van de Bnei Menasje. In hun ogen is het geen bekering, maar een bevestiging van hun jood-zijn.

De 218 die deze week in Israël arriveren, hadden toen echter hun gioer al voltooid.

Israël wilde ze liefst in een mediagenieke actie in een keer overvliegen. Het zag daar onder zware druk van de Indiase overheid van af. In plaats daarvan arriveren ze nu gewoon per lijnvlucht uit Bombay: enkele uren vliegen in plaats van een voettocht van honderden jaren. Het lot van de overige bijna 7000 Bnei Menasje is ook na 27 eeuwen nog onzeker.

Lees verder na de advertentie

Trouw.nl is vernieuwd. Ter kennismaking mag u nu gratis onze artikelen lezen.

Deel dit artikel

Advertentie