Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Vergeten Soedanese Nuba wachten op hulp

Home

ILONA EVELEENS

MIRAWE - Groene valleien en bergen strekken zich uit zover het oog reikt. Kriskras door het landschap lopen smalle paden. Dat zijn de snelwegen van de Nuba-bergen, in het midden van Soedan. Benen zijn het enige vervoermiddel in dit gebied dat geldt als een van de meest geïsoleerde plaatsen in de wereld.

Het isolement heeft er lange tijd voor gezorgd dat de bewoners hun cultuur konden behouden. Maar nu keert het isolement zich tegen hen. Er heerst voedseltekort, door de gevechten tussen het Soedanese regeringsleger en de rebellenbeweging SPLA en door een slechte oogst.

Van een regelrechte ramp is nog geen sprake, maar het is de vraag of de Nuba de kans zullen krijgen de oogst binnen te halen die nu op de velden staat. Voor delen van Zuid-Soedan die de rebellen beheersen, is een staakt-het-vuren afgekondigd om internationale hulporganisaties de kans te geven de hongersnood te bestrijden. Maar de Nuba-bergen vallen buiten die afspraak.

De voettocht van de zanderige landingsbaan naar Mirawe duurt bijna twee uur. Voordat het pad stijl omhoog de bergen in voert, gaat het geruime tijd door frisgroene maar verlaten graslanden. “Het is perfecte landbouwgrond”, vertelt Neroun Philip, directeur van de Nuba Hulp-, herstel- en ontwikkelingsorganisatie (NRRDS). “Er wonen hier nauwelijks mensen omdat het onveilig is. De regeringstroepen vallen onbewaakte dorpen aan. Ze roven de huizen leeg en steken alles in brand. Het regeringsleger zit hier maar vijf uur lopen vandaan.”

Ons vliegtuig uit Kenia wordt verwelkomd met mortiersalvo's uit het gebergte. Zo laten de regeringstroepen weten dat ze de clandestiene landing hebben opgemerkt. Voor elke internationale hulpvlucht is eigenlijk toestemming nodig van de SPLA en de regering in Khartoem. Het Soedanese regime geeft geen toestemming voor vluchten naar de Nuba-bergen.

“Mirawe is de laatste elf jaar verschoond gebleven van aanvallen door het regeringsleger. Het ligt als een onneembare vesting hoog in de bergen. Daarom hebben veel bewoners uit omringende valleien zich er gevestigd”, zegt Neroun Philip.

Mirawe is een lieflijk dorpje omgeven door rotspartijen, met uitstekend uitzicht over de wijde omgeving. Een makkelijk verdedigingspunt voor de SPLA, die het gebied controleert.

Vanuit hun rotsachtige uitkijkposten kunnen de bewoners zich ook vergapen aan de vruchtbare grond beneden. Om veiligheidsredenen bebouwen ze alleen nog de schrale grond hoger in de bergen. Het gebied is een van de grote twistpunten bij de vredesbesprekingen tussen Noord- en Zuid-Soedan. De Britse koloniale overheersers hadden Nuba tot het noorden gerekend. Daaraan houdt de regering in Khartoem vast. Maar de SPLA wil bij een eventuele deling van Soedan het berggebied bij het zuiden voegen. Beide partijen achten de Nuba van strategisch belang. Bovendien zijn er hardnekkige geruchten over bodemschatten.

“Het probleem hier is niet alleen voedsel”, meent Neroun Philip. “De regering wil onze cultuur, onze identiteit vernietigen. Ze wil ons islamiseren.” Al jaren probeert Philip de internationale gemeenschap te wijzen op de noden van de bergbewoners. Grotendeels tevergeefs.

Bij het voedseldistributiecentrum van Mirawe worden de meegebrachte zakken mais ordelijk verdeeld. Geduldig zitten mensen op de grond en wachten hun beurt af. Velen kunnen niet de energie opbrengen om zich druk te maken over politiek. Overleven is even hun enige zorg. De Nuba-mensen zijn van nature een pezig volk. Maar een menu van gras en zaden heeft ze in de afgelopen maanden uitgemergeld.

Mahmoed ziet er uit als een oude man, maar hij is pas begin vijftig. Naast hem op de grond wacht een lege zak om gevuld te worden. “Van de oogst van vorig jaar is maar de helft gelukt. Daarom is ons eten voortijdig opgeraakt. Ik eet nu voornamelijk gras en andere dingen die ik in het veld vind. Het hongergevoel gaat niet weg.”

Naast Mahmoed zit Rebecca, een jonge vrouw. Een doffe huid, strak gespannen over een mager gezicht. Ze is weduwe, gevlucht uit haar dorp omdat regeringstroepen alles hebben verbrand. Zij en haar kinderen zijn aangewezen op de weinige voedselhulp die de Nuba bereikt. “De Arabieren zijn schuld aan onze slechte situatie”, vertelt ze. “Ze willen dat we islamieten worden. Doen we dat niet dan zullen ze ons verjagen of doden. Wij hebben toch het recht zelf te beslissen welke godsdienst we aanhangen. De SPLA zal ons helpen en bevrijden van het juk in het noorden.”

De Nederlandse hulporganisatie Novib steunt hier projecten. “Er voltrekt zich hier een vergeten drama”, vindt Sylvia Borren van Novib. “Tien jaar lang regeringsaanvallen, volgens een vast patroon: jongens worden meegenomen en moeten dienen in het regeringsleger; de vrouwen verdwijnen in zogeheten vredeskampen. Dat zijn gedwongen arbeidskampen, die rond de Nuba-bergen liggen, bij de garnizoenen van de regeringstroepen. Daar is voedsel en daarom hebben de kampen een ongekend aantrekkingskracht op hongerige mensen. Eenmaal in zo'n kamp is het heel moeilijk om er weer uit te ontsnappen. De regering probeert Nuba te veroveren zonder de mensen er in. Een langzame genocide voltrekt zich hier.”

De internationale gemeenschap lijkt de Nuba-bergen vergeten te zijn. De Verenigde Naties beloofde onderzoeksmissies, maar die moeten nog steeds komen. De Nuba zijn gewend voor zichzelf te zorgen. De 350 000 mensen, die leven in een gebied zo groot als Schotland en kennen meer dan vijftig talen, vervaardigen hun landbouwwerktuigen zelf, evenals hun zeep. Het is een trots volk dat niet graag bedelt. Maar nu de nood zo groot is, zetten ze hun trots opzij om te overleven.

De Limon-regio, genoemd naar een bergketen waar Mirawe ligt, bezit drie gezondheidscentra. Een keer in de drie maanden worden medicijnen aangevoerd per vliegtuig. Maar de hoeveelheid geneesmiddelen is volstrekt onvoldoende.

Het schrijnende tekort blijkt in een van de medische centra, een uur lopen van Mirawe. In een hut die dienst doet als onderzoekkamer ligt een mager kind slap op de schoot van de vader. Hamed Breima, medisch coördinator in dit gebied, constateert diarree en ernstige uitdrogingsverschijnselen. Een simpel middel, standaard aanwezig in tropische eerste hulpkoffertjes, ontbreekt. Een geneesmiddel dat het verschil kan uitmaken tussen leven en dood voor het kind. Er is geen arts in de Limon-regio. De kindersterfte in het gebied ligt rond vijftig procent.

De streek is grotendeels in handen van het vijfde bataljon van de SPLA, maar wordt omsingeld door regeringstroepen. Ismail Khamis is de tweede in rang van het bataljon. Zijn hoofdkwartier, bestaande uit enkele huisjes met rieten daken, ligt niet ver van een regeringsgarnizoen. De landelijke stilte wordt af en toe verstoord door mortieren die door de regeringstroepen worden afgevuurd. Rookpluimen stijgen op in de verte. Toch zijn er zelden directe confrontaties tussen SPLA en het leger.

“Ze vallen liever onbewaakte dorpen en burgers aan”, zegt commandant Khamis op een toon die diepe minachting verraad. Hij is zelf een Nuba, een soldaat tegen wil en dank. Het bergvolk vreest dat twee strijdende partijen de Nuba zien als een ruilmiddel in hun onderhandelingen. Maar de commandant houdt evenwel bij hoog en laag vol dat de SPLA uit idealisme voor de Nuba vecht en niet uit eigenbelang.

Een heftige regenbui heeft de landingsbaan tijdelijk onbruikbaar gemaakt. Het enige communicatiemiddel met de buitenwereld, een krakerige radio, belooft zo spoedig mogelijk een vliegtuig. Een alternatief is zes maanden lopen naar Ethiopië om daar een vliegtuig te nemen. Maar die tocht voert door de linies van de regeringstroepen. Wachten is het devies. De Nuba doen niets anders. Wachten op hulp van de buitenwereld, die deze bevolkingsgroep vergeten lijkt te zijn.

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie